Bir ülkede gazeteciler tutuklanıyorsa yalnızca gazeteciler özgürlüklerinden mahrum bırakılmıyor demektir. O ülkenin insanları da gerçeğe ulaşma hakkını kaybetme tehlikesiyle karşı karşıyadır. Çünkü gazetecinin kalemi susturulduğunda, toplumun kulağına fısıldanan yalanların sesi daha fazla duyulur; sorular azalır, kuşkular büyür, hakikat karanlıkta kalır.

Yarın, 24 Ekim Cumartesi günü, gazeteciler Türkiye’nin farklı kentlerinde bir kez daha aynı sözü haykıracak: Gazetecilik suç değildir!

Bu cümle, bir meslek grubunun kendi haklarını savunmak için attığı bir sloganın çok ötesinde. Bu, yurttaşın haber alma hakkına, toplumun gerçeği öğrenme özgürlüğüne ve demokrasinin en temel dayanaklarından birine sahip çıkma çağrısıdır.

Türkiye’de gazetecilik uzun zamandır yalnızca haber toplamak, belge incelemek, kaynağa ulaşmak ve kamuoyunu bilgilendirmekten ibaret değil. Bütün bunları yaparken gözaltına alınma, tutuklanma, hakkında soruşturma açılma, haberlerine erişim engeli getirilmesi ya da çalıştığı medya kuruluşunun el değiştirmesi ihtimaliyle de yaşamak zorunda kalan gazeteciler var.

Türkiye Gazeteciler Sendikası’nın 22 Ekim 2026 tarihli listesinde, cezaevinde bulunan 19 gazeteci ve medya çalışanı yer alıyor. Ekim ayında yaşanan tutuklamalar, bu tablonun ne kadar ağırlaşabildiğini bir kez daha gösterdi. BirGün muhabiri İsmail Arı’nın ve gazeteci Murat Ağırel’in tutuklanması, gazetecilik faaliyetleri ile ceza soruşturmaları arasındaki ilişkinin yeniden tartışılmasına neden oldu.

Bu isimlerin her biri, her şeyden önce birer insan. Evlerinde kendilerini bekleyen aileleri, yarım kalan hayatları, yazmayı bekledikleri yazıları, araştırmayı sürdürdükleri haberleri var. Gazeteciliğin arkasında çoğu zaman manşetlerde görmediğimiz bir hayat duruyor. Bir çocuğun babasını beklemesi, bir eşin cezaevi kapısında geçirdiği saatler, bir annenin telefonun her çalışında irkilmesi…

Bunları düşünmek, gazetecilere yöneltilen suçlamaların hukuken değerlendirilmesi gereğini ortadan kaldırmaz. Hiç kimse mesleği nedeniyle hukukun dışında değildir. Ancak tam da bu nedenle hukuk, gazeteciler için de herkes için olduğu gibi somut delillere, adil yargılanma güvencelerine ve ölçülülük ilkesine dayanmalıdır. Tutuklama, bir cezaya dönüşmemeli; gazetecilik faaliyeti tek başına suçun kanıtı sayılmamalıdır.

Asıl mesele burada başlıyor: Bir gazetecinin haberinde yer alan iddia yanlışsa bunun yanıtı nedir? Elbette belge, açıklama, düzeltme, tekzip ve hukukun öngördüğü yollar. Peki ya yanıt vermek yerine gazeteciyi susturmak tercih edilirse? O zaman yalnızca bir haber tartışma konusu olmaktan çıkar; toplumun o haberin doğruluğunu öğrenebilme imkânı da daralır.

Gazetecilik, iktidarın ya da muhalefetin hoşuna gidenleri söyleme mesleği değildir. Gazetecinin işi, güçlü olanın anlattığı hikâyeyi olduğu gibi aktarmakla sınırlanamaz. Kamu kaynaklarının nasıl kullanıldığını, bir kararın kimleri etkilediğini, bir kurumda ne olup bittiğini, yurttaşın hayatını doğrudan ilgilendiren meseleleri araştırmak gazeteciliğin kamusal sorumluluğudur.

Bu sorumluluk, gazetecinin hata yapma hakkı olduğu anlamına gelmez. Tam tersine, doğrulama, kaynak kontrolü, yanıt hakkı ve meslek etiği gazeteciliğin vazgeçilmez parçalarıdır. Fakat hatalı bir haberin düzeltilmesi ile gazetecinin özgürlüğünden mahrum bırakılması aynı şey değildir. Demokratik bir toplumun gücü, eleştiriyi ortadan kaldırabilmesinde değil, eleştiriye hukuk içinde yanıt verebilmesinde yatar.

Üstelik baskı yalnızca cezaevinin duvarlarıyla sınırlı kalmaz. Bir gazetecinin tutuklandığı haberi, henüz kalemini eline almamış başka bir gazetecinin zihninde de dolaşır: “Bu konuyu yazarsam başıma ne gelir?” İşte otosansür böyle başlar. Kimsenin açıkça yasak koymasına gerek kalmadan bazı sorular sorulmaz, bazı belgeler yayımlanmaz, bazı haberlerin peşine düşülmez.

Sonuçta susturulan yalnızca haberin yazarı değildir. Okur, izleyici ve yurttaş da eksik bilgiyle baş başa kalır.

Bir de medyanın ekonomik ve kurumsal koşulları var. Haber merkezlerinin küçülmesi, gazetecilerin güvencesiz çalışması, bağımsız yayıncılığın kaynak sıkıntısı, erişim engelleri ve medya kuruluşlarına yönelik müdahaleler, zaten kırılgan olan gazetecilik alanını daha da daraltıyor. Özgür gazetecilik yalnızca cezaevindeki gazetecilerin serbest bırakılmasıyla değil, mesleğin güvenli, bağımsız ve sürdürülebilir koşullarda yapılabilmesiyle de mümkün.

Yarınki eylemlerin anlamı bu yüzden büyük. Gazetecilerin sokağa çıkması, kendi meslekleri için ses yükseltmelerinin yanında, haber alma hakkını savunan herkesi ortak bir sorumluluğa çağırıyor. Çünkü bugün bir gazetecinin araştırdığı konu bize uzak görünebilir. Yarın o haber, ödediğimiz vergiyi, yaşadığımız kentteki bir sorunu, çocuğumuzun eğitimini, hastanede aldığımız hizmeti ya da ülkenin geleceğini ilgilendirebilir.

Gazetecilik, toplumun kendisine tutulan aynadır. Aynayı kırdığınızda görüntü ortadan kalkmaz; yalnızca kendimizi daha zor görmeye başlarız.

Benim için bu mesele, yalnızca bir basın özgürlüğü tartışması değil. Aynı zamanda çocuklarımıza nasıl bir ülke bırakacağımız sorusu. Sorularını korkmadan sorabilen, farklı düşüncelerin bir arada yaşayabildiği, yanlışın belgeyle ortaya konulabildiği, eleştirinin düşmanlık sayılmadığı bir ülke mi? Yoksa insanların konuşmadan önce başlarına gelebilecekleri hesapladığı, gazetecilerin haberlerinden önce özgürlüklerini düşünüp düşünemeyeceği bir ülke mi?

Bu sorunun yanıtı, yalnızca gazetecilerin omuzlarına bırakılamaz. Basın özgürlüğü gazetecilerin ayrıcalığı değil, toplumun ortak güvencesidir.

Yarın alanlarda yükseltilecek sesin duyulmasını diliyorum. Tutuklu gazetecilerin durumlarının hukuk güvenceleri çerçevesinde yeniden değerlendirilmesini, gazetecilerin mesleklerini özgürce yapabilmesini ve halkın haber alma hakkının korunmasını istiyorum.

Çünkü gazetecilik suç değildir!

Ve bir ülkede gerçeği aramak suç sayılmaya başladığında, kaybeden yalnızca gazeteciler olmaz. Hepimiz biraz daha karanlıkta kalırız.