Türkiye'de artık ölüm haberleri bile gündelik hayatın sıradan bir parçası haline getirilmeye çalışılıyor. Bir gün madenden kara haber geliyor, ertesi gün bir fabrikada patlama yaşanıyor. İşçiler göçük altında kalıyor, vinçlerin altında eziliyor, yangınlarda can veriyor. Çocuklar okula gitmeleri gereken yaşta işyerlerinde hayatını kaybediyor. Sonra birkaç açıklama yapılıyor, soruşturmalar başlatılıyor ve hayat kaldığı yerden devam ediyor.
Peki, gerçekten devam edebiliyor mu?
İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Meclisi'nin açıkladığı verilere göre Türkiye'de 2026 yılının ilk on ayında en az 1930 işçi çalışırken hayatını kaybetti. Bu, günde ortalama altıdan fazla insanın çalışırken yaşamını yitirmesi demek.
Üstelik bu bilanço açıklanırken İzmir Aliağa'dan bir başka acı haber geldi.
HABAŞ Demir Çelik Fabrikası'nda meydana gelen patlama ve yangında 18 işçi hayatını kaybetti. Bir fabrikada, üretimin ortasında, ekmeğinin peşinde olan 18 insan artık aramızda değil. On sekiz aile yas tutuyor, çocuklar babalarını, eşler hayat arkadaşlarını, anne babalar evlatlarını kaybediyor.
Bu yalnızca bir iş kazası haberi değildir. Çalışma koşullarının, iş güvenliği önlemlerinin, denetim mekanizmalarının ve üretim anlayışının bütün boyutlarıyla sorgulanmasını gerektiren ağır bir toplumsal olaydır.
HABAŞ'ta yaşananlar, Soma'dan Ermenek'e, Amasra'dan İliç'e uzanan acı hafızanın üzerine yeni bir soru işareti daha ekledi: Üretim sürerken insan hayatını korumak neden hâlâ bu kadar zor?
Bir ülkede çalışmak, ölüm riskini göze almak anlamına gelmemeli.
Ancak mesele yalnızca iş cinayetleriyle de sınırlı değil.
Çocukların yeri fabrikalar değil, okullar!
MESEM uygulamaları üzerinden çocukların çalışma hayatına dahil edilmesi, son yıllarda Türkiye'nin en önemli toplumsal tartışmalarından biri haline geldi. Çalışırken hayatını kaybeden çocukların haberleri, eğitim ile emek arasındaki ilişkinin nasıl kurulması gerektiğini yeniden düşünmemizi zorunlu kılıyor.
Çocukların eğitim hakkı, güvenliği ve geleceği hiçbir ekonomik hesabın gerisine bırakılamaz. Bir çocuğun hayatını kaybetmesinin ardından yapılacak açıklamalar, kaybedilen hayatı geri getirmiyor.
Çocuk işçiliği meselesini yalnızca ailelerin ekonomik koşullarıyla açıklamak da yeterli değil. Denetim, işveren sorumluluğu, eğitim politikaları ve sosyal devletin yükümlülükleri birlikte ele alınmalı.
Çünkü çocukların çalışırken ölmediği, eğitim gördüğü ve geleceğe güvenle bakabildiği bir ülke, toplumun ortak sorumluluğudur.
Fonlar, kaynaklar ve yoksullaşan milyonlar
Diğer tarafta kamu kaynaklarının ve fonların kullanımına ilişkin tartışmalar var.
Fonların nasıl yönetildiği, hangi amaçlarla kullanıldığı, kaynakların kimlere ve hangi koşullarda aktarıldığı konusunda kamuoyunun yanıt beklediği sorular bulunuyor. Fon vurgunu iddiaları ve kamu kaynaklarının kullanımına ilişkin tartışmalar, şeffaflık ve hesap verebilirlik ihtiyacını daha da görünür kılıyor.
Bir tarafta kaynakların kullanımı konusunda yanıt bekleyen sorular, diğer tarafta geçinemeyen milyonlar...
Emekli, pazar filesini dolduramıyor. Asgari ücretli ayın sonunu getiremiyor. Çalışanların ücretleri hayat pahalılığı karşısında eriyor. Gençler geleceklerini başka ülkelerde arıyor. Dar gelirli aileler çocuklarının eğitim masraflarını karşılamakta zorlanıyor.
Ekonomik kriz artık yalnızca ekonomi sayfalarının konusu değil. Evlerin mutfağında, okul kantininde, pazar tezgâhında, kira gününde ve insanların gelecek planlarında yaşanıyor.
Bütün bu sorunların ortak bir noktası var: İnsanların yaşam koşulları ve geleceğe ilişkin güven duygusu.
Bir ülkenin ekonomik büyüklüğü, yalnızca üretim ve ihracat rakamlarıyla ölçülemez. O ülkede çalışanların ne kadar güvende olduğu, emeklilerin nasıl yaşadığı, çocukların hangi koşullarda eğitim gördüğü ve toplumun kaynaklarından ne ölçüde adil yararlandığı da en az ekonomik göstergeler kadar önemlidir.
29 Kasım: İstanbul'un soruları var!
İşte bütün bu gelişmelerin yaşandığı bir dönemde, 29 Kasım Pazar günü İstanbul Kartal'da gerçekleştirilecek miting ayrı bir önem kazanıyor.
DİSK'e bağlı 11 sendikanın çağrısıyla düzenlenen mitingin sloganı oldukça anlamlı: "Yoksulluğa ve yolsuzluğa karşı umut işçilerde, geliyoruz."
Çağrının yalnızca sendikalarla sınırlı kalmaması; kamu emekçilerinden emeklilere, gençlerden meslek odalarına, kadın örgütlerinden demokratik kitle örgütlerine kadar geniş bir toplumsal kesime ulaşması hedefleniyor.
Çünkü yoksulluk yalnızca işçinin, iş cinayetleri yalnızca sendikaların, çocuk işçiliği yalnızca eğitimcilerin sorunu değil.
Bunlar aynı toplumda yaşayan herkesin ortak meseleleri.
Kartal'da yapılacak buluşmanın gündeminde de bu nedenle yalnızca ücretler ya da çalışma koşulları değil; gelir dağılımı, kamu kaynaklarının kullanımı, iş güvenliği, çocukların geleceği ve demokratik haklar gibi birbirini tamamlayan başlıklar bulunuyor.
Elbette bir miting bütün bu sorunları kendiliğinden çözmeyecek. Ancak toplumun farklı kesimlerinin ortak sorunlarını görünür kılması, taleplerin kamusal alanda ifade edilmesi ve hesap verebilirlik tartışmasının güçlenmesi açısından önemli bir zemin oluşturabilir.
Ölümün sıradanlaştığı yerde sessizlik büyür
Türkiye'nin bugün ihtiyacı olan şey, her facianın ardından birkaç gün süren öfke ve unutulmaya bırakılan haberler değil. Sürekli denetim, şeffaflık, hesap verebilirlik ve insan hayatını merkeze alan politikalar.
Soma'da ölen madencileri, Amasra'da hayatını kaybeden işçileri, İliç'te toprağın altında kalan emekçileri, MESEM'de yaşamını yitiren çocukları ve şimdi Aliağa HABAŞ'ta kaybettiğimiz 18 işçiyi birbirinden kopuk olaylar olarak değerlendiremeyiz.
Her ölümün ardından aynı soruları sormak zorunda kalıyorsak, artık yalnızca sonuçları değil, bu sonuçları doğuran koşulları da konuşmalıyız.
1.930 işçi... Ardından HABAŞ'ta 18 can...
Bu rakamların her birinin arkasında bir insan, bir aile, yarım kalmış bir hayat var.
29 Kasım'da Kartal'da yapılacak miting, bütün bu sorunların ortak bir toplumsal tartışmanın konusu haline gelmesi için bir fırsat sunuyor.
Çünkü mesele yalnızca işçinin ekmeği değil; nasıl yaşadığı, nasıl çalıştığı ve akşam evine sağ salim dönüp dönemediğidir.
Mesele yalnızca bugünün yoksulluğu değil, çocuklarımızın nasıl bir ülkede büyüyeceğidir.
Ve mesele yalnızca ekonomik kriz değil, insan hayatının, emeğin ve adaletin ne kadar değerli görüldüğüdür.
Bir ülkede işçiler çalışırken ölüyorsa, çocuklar işyerlerinde can veriyorsa, milyonlar yoksullukla boğuşuyorsa artık sorulması gereken soru şudur: Daha kaç can, daha kaç hayat, daha kaç kayıp gerekiyor?