Bazı futbolcular vardır, attıkları gollerle hatırlanır. Bazıları vardır, formalarıyla, kupalarıyla, kazandıkları şampiyonluklarla… Bir de hayatın kendisine bıraktıkları izlerle unutulmaz olanlar vardır.

Cevad Prekazi, üçüncü gruptandı.

Galatasaray'ın unutulmaz sol ayağı, Monaco ağlarına gönderdiği yaklaşık 40 metrelik frikikle futbol tarihine adını yazdırmıştı. Ancak Prekazi'yi yalnızca o muhteşem golle hatırlamak, onun hikâyesinin önemli bir bölümünü eksik bırakmak olur.

Çünkü Prekazi'nin yalnızca ayağı değil, kalbi de soldaydı.

18 Ağustos 1957'de Kosova'nın Mitroviça kentinde dünyaya gelen, sosyalist Yugoslavya'nın içinde yetişen Arnavut kökenli bir futbolcuydu. Hayata bakışını şekillendiren de bu ülkenin çok kültürlü yapısı, dayanışma kültürü ve sosyalist değerleriydi.

Yugoslavya'nın parçalanmasına hiçbir zaman razı olmadı. Tito'ya duyduğu hayranlığı saklamadı. Kendisini anlatırken kullandığı ifadelerden biri de "Ben Tito'nun askeriyim" oldu.

Che Guevara, Simon Bolivar ve Emiliano Zapata gibi devrimci isimlerden etkilendiğini açıkça söylüyordu. Bir röportajında siyasi duruşunu şu sözlerle özetlemişti:

"Kalbim sol tarafta, ben de sol taraftayım."

Bu, yalnızca güzel bir kelime oyunu değildi. Gerçekten de hayatı boyunca savunduğu bir dünya görüşünün ifadesiydi.

Prekazi, sosyalizmi yalnızca kitaplardan ya da siyasi tartışmalardan öğrenmiş biri değildi. Çocukluğunda yaşadığı Yugoslavya'da ücretsiz eğitim ve sağlık hizmetlerini, işçilerin yaşam koşullarını, insanlar arasındaki dayanışmayı görmüş ve bunları hayatının merkezine koymuştu.

Babası işçiydi. Buna rağmen ailesinin iyi bir yaşam sürebildiğini, her yıl tatile gidebildiklerini anlatıyordu. Ona göre bir insanın yaşam hakkı, babasının cüzdanındaki paraya bağlı olmamalıydı.

Bu düşüncesini Türkiye'de de korudu.

Galatasaray'da oynadığı yıllarda tesis çalışanlarına yönelik küçümseyici davranışlara itiraz ettiğini anlatmıştı. Bir çalışana yalnızca işçi olduğu için farklı davranılmasını kabullenemiyordu. Onun için futbolcu olmak, bir başkasından üstün olmak anlamına gelmiyordu.

Belki de Prekazi'yi asıl tanımlayan buydu: Eşitlik duygusunu futbol sahasının dışında da kaybetmemek.

Yugoslavya parçalandığında uzaktan seyretmeyi tercih etmedi. Savaşın sürdüğü yıllarda Belgrad'a döndü. Kendisine neden savaşın ortasına gittiğini soranlara verdiği yanıt çok anlamlıydı:

"Yugoslavya benim ülkem, uzaktan izleyemedim."

O, kendisini etnik kimlikler üzerinden tanımlamayı da reddediyordu. Arnavut kökenliydi, eşi Sırp'tı ama o kendisini Yugoslav olarak görüyordu. Farklı halkların bir arada yaşayabildiği bir ülkenin parçalanmasını hayatının en büyük kayıplarından biri olarak görüyordu.

Kapitalizmi eleştiriyor, servetin az sayıda insanın elinde toplanmasına karşı çıkıyor, yoksulluğun kader olmadığını savunuyordu.

2019'da verdiği bir röportajda ise geleceğe ilişkin umudunu şu sözlerle dile getiriyordu:

"Devrimler yine olacak. Olması lazım, başka türlü de gitmez bu."

İşte bu yüzden Prekazi'nin hikâyesi yalnızca bir futbol hikâyesi değil.

1989'da Monaco karşısında topun başına geçtiğinde, yaklaşık 40 metreden gönderdiği o top yalnızca bir gol olmadı. Bir kuşağın hafızasına kazındı. Galatasaray'ın Avrupa'daki tarihine geçti. Futbolun estetiğini, cesaretini ve yaratıcılığını temsil eden anlardan biri oldu.

Ama bugün aramızdan ayrılırken geride bıraktığı miras, o frikikten çok daha büyük.

Çünkü o, futbolun giderek büyük paraların, yıldız pazarlamalarının ve piyasa değerlerinin esiri olduğu bir dünyada, başka değerlerin de mümkün olduğunu hatırlatanlardandı.

İnsanların eşitliğine, emeğin değerine, dayanışmaya, halkların kardeşliğine inandı. Düşüncelerini popüler olmak için değiştirmedi. Ne düşündüyse söyledi, neye inandıysa arkasında durdu.

Bugün onun ardından bir kez daha anlıyoruz ki bazı insanlar yalnızca oynadıkları oyunla değil, hayata karşı aldıkları tavırla da efsaneleşiyor.

Prekazi, sol ayağıyla Monaco ağlarını havalandırdı. Sol yüreğiyle de hayatın başka bir tarafında durdu.

Bir golü yıllarca unutulmayacak. Bir dünya özlemi de…

Güle güle Prekazi.

Topun canı vardı, sen de onun dilinden çok iyi anladın. Ama en çok da insanın canından anladın.