Türkiye’de tütün kullanım oranlarına ilişkin güncel veriler, kullanımın özellikle erkek nüfusta yüksek seviyelerde olduğunu ortaya koydu. Sağlık Bakanlığı verileri ile TÜİK’in 2025 Türkiye Sağlık Araştırması sonuçlarının derlendiği çalışmaya göre, 15 yaş ve üzerindeki nüfusta tütün ürünü kullanma oranı erkeklerde yüzde 46, kadınlarda ise yüzde 20,6 olarak hesaplandı.
Erkeklerde tütün kullanım oranı 2012 yılında yüzde 41,5 olarak kaydedilirken, bu oran 2014’te yüzde 47,4’e yükseldi.
HER YIL YAKLAŞIK 125 BİN KİŞİ HAYATINI KAYBEDİYOR
Tütün kullanımının dünya genelindeki kronik hastalıkların yaklaşık dörtte birinde ve akciğer kanserlerinin yüzde 90’ında etkili olduğu belirtiliyor.
Dünya genelinde her yıl yaklaşık 7 milyon kişinin tütün kullanımına bağlı nedenlerle yaşamını yitirdiği, bu ölümlerin yaklaşık 1,6 milyonunun ise pasif etkilenimden kaynaklandığı ifade ediliyor.
Türkiye’de ise her yıl yaklaşık 125 bin kişinin tütün kullanımına bağlı nedenlerle hayatını kaybettiği tahmin ediliyor. Bu ölümlerin yaklaşık 25 bininin pasif etkilenimle ilişkili olduğu belirtiliyor.
TÜM ÖLÜMLERİN YÜZDE 67,3’Ü ÜÇ HASTALIK GRUBUYLA İLİŞKİLİ
Türkiye’nin erkeklerde akciğer kanseri görülme sıklığı ve buna bağlı ölümler açısından dünyada ilk sırada yer aldığı aktarıldı.
2024 verilerine göre ülkedeki tüm ölümlerin yüzde 67,3’ü dolaşım sistemi hastalıkları, tümörler ve solunum sistemi hastalıkları nedeniyle meydana geldi. Bu hastalık gruplarının sigara kullanımıyla doğrudan ilişkili olduğu belirtildi.
Tütün dumanına maruz kalmanın etkileri ise yalnızca tütün ürünü kullanan kişilerle sınırlı kalmıyor. Aynı ortamı paylaşan çocuklar, gençler, aile bireyleri ve çalışanlar da pasif etkilenime maruz kalabiliyor.
Pasif tütün dumanının kalp ve damar hastalıkları, solunum sistemi rahatsızlıkları ve akciğer kanseri başta olmak üzere çeşitli ciddi sağlık sorunlarıyla bağlantılı olduğu belirtiliyor.
TÜTÜNLE MÜCADELE TİMLERİ 1 MİLYONDAN FAZLA KİŞİYE ULAŞTI
Sağlık Bakanlığı tarafından tüm il ve ilçelerde oluşturulan Tütünle Mücadele Timleri ile Mobil Sigara Bırakma Poliklinikleri, tütün kullanımının azaltılması ve farkındalığın artırılması amacıyla çalışmalarını sürdürüyor.
1 Eylül 2025’ten itibaren faaliyet gösteren Tütünle Mücadele Timlerinin bugüne kadar 1 milyondan fazla kişiye ulaşarak pasif tütün dumanına maruz kalmanın zararları konusunda bilgilendirme yaptığı bildirildi.
Sigarayı bırakmak isteyen vatandaşlara ise Mobil Sigara Bırakma Polikliniklerinde danışmanlık hizmeti veriliyor.
“DUMANSIZ HAVA SAHASI” DENETİMLERİ GENİŞLETİLİYOR
Toplumun tamamını tütün dumanının zararlarından korumayı amaçlayan Dumansız Hava Sahası uygulaması kapsamında bilgilendirme, rehberlik, farkındalık ve denetim faaliyetleri devam ediyor.
Denetimlerin daha etkin yürütülmesi ve uygulamalarda ülke genelinde standart sağlanması amacıyla iller arasındaki işbirliği artırıldı. Bu kapsamda çapraz denetim uygulamasına geçildi.
Saha çalışmalarında vatandaşlara pasif etkilenimin sağlık üzerindeki zararları ve dumansız ortamların önemi anlatılırken, vatandaşlardan gelen ihbar ve bildirimler de tütün denetim ekipleri tarafından değerlendiriliyor.
ÇOCUKLAR VE GENÇLER İÇİN ÖNLEYİCİ ÇALIŞMALAR
2024-2028 Tütün Kontrolü Strateji Belgesi ve Eylem Planı kapsamında çocuk ve gençlerin tütün ürünlerinden korunması ile bu ürünlere erişimlerinin engellenmesine yönelik çalışmalar yürütülüyor.
Öğrenci, öğretmen ve velilere yönelik koruyucu ve önleyici eğitimler; Milli Eğitim Bakanlığı, Türkiye Yeşilay Cemiyeti, Sağlık Bakanlığı, YÖK, üniversiteler ve Gençlik ve Spor Bakanlığı işbirliğiyle gerçekleştiriliyor.
ÜNİVERSİTELERDE “DUMANSIZ KAMPÜS” DÖNEMİ
Üniversitelerde tütün kullanımının azaltılması amacıyla Türkiye Yeşilay Cemiyeti ve YÖK işbirliğiyle “Dumansız Kampüs” uygulamasına yönelik kriterler, uygulama esasları ve rehber hazırlandı.
Uygulamayla üniversite kampüslerinde sigara bırakma hizmetlerinin yaygınlaştırılması, açık ve kapalı alanlarda tütün ürünü kullanımının sınırlandırılması ve tütün ürünlerinin görünürlüğünün azaltılması hedefleniyor.
Çalışmaların aynı zamanda tütün endüstrisinin hedef kitlesinde yer alan gençlerin korunmasına yönelik uygulamaların güçlendirilmesine katkı sağlaması amaçlanıyor.
