Alkol aldıktan sonraki gün kendisini sebepsiz yere endişeli, suçlu veya tedirgin hisseden kişiler, baş ağrısı ve yorgunluğun yanı sıra ruhsal belirtilerle de karşılaşabiliyor. İngilizcede “hangover” (akşamdan kalmalık) ve “anxiety” (kaygı) kelimelerinin birleşiminden oluşan “hangxiety” terimi, alkol tüketiminin ardından ortaya çıkan bu kaygı ve huzursuzluk halini tanımlıyor.
Bu durumu yaşayan kişiler, alkolün etkisi geçtikten sonra önceki gece yaşanan olayları tekrar tekrar düşünebiliyor, başkalarının kendileri hakkında ne düşündüğünü sorgulayabiliyor veya ortada belirgin bir neden yokken kötü bir şey olacakmış gibi hissedebiliyor. Hangxiety, tek başına resmî bir psikiyatrik tanı olarak kabul edilmiyor; alkol sonrasında görülebilen duygusal ve zihinsel belirtileri tanımlamak için kullanılıyor.
HANGXİETY BELİRTİLERİ NELERDİR?
Hangxiety belirtileri kişiden kişiye değişebiliyor. Bazı kişilerde hafif bir huzursuzluk görülürken bazılarında günlük yaşamı etkileyebilecek düzeyde kaygı ortaya çıkabiliyor.
En sık görülen belirtiler şöyle sıralanıyor:
Yoğun endişe ve gerginlik
Pişmanlık ve suçluluk duygusu
Bir önceki gece yaşanan olayları tekrar tekrar düşünme
Kalp atışlarını normalden daha fazla hissetme
Huzursuzluk ve yerinde duramama
Konsantrasyon güçlüğü
Uyku kalitesinde bozulma
İnsanlarla konuşmaktan veya sosyal ortamlara girmekten kaçınma
Bu belirtilerin tamamının aynı anda görülmesi gerekmiyor. Ayrıca çarpıntı, titreme ve terleme gibi fiziksel belirtiler yalnızca kaygıdan kaynaklanmayabiliyor; alkol yoksunluğu gibi durumlarla da ilişkili olabiliyor.
ALKOL SONRASI KAYGI NEDEN ORTAYA ÇIKIYOR?
Alkol tüketiminin ardından kaygı yaşanmasının birden fazla nedeni bulunuyor. Alkol başlangıçta rahatlama hissi verse de etkisi azaldığında beyin ve vücutta meydana gelen değişiklikler bazı kişilerde gerginlik ve huzursuzluğu artırabiliyor.
BEYİNDEKİ KİMYASAL DENGELER DEĞİŞİYOR
Alkol, beyindeki sinir sistemi süreçlerini etkileyerek geçici bir rahatlama ve gevşeme hissi oluşturabiliyor. Alkolün etkisi azaldığında sinir sistemi yeniden denge kurmaya çalışıyor. Bu süreç bazı kişilerde gerginlik ve kaygı hissinin artmasına neden olabiliyor.
UYKU KALİTESİ BOZULUYOR
Alkol uykuya dalmayı kolaylaştırıyor gibi görünse de gece boyunca uykunun kalitesini düşürebiliyor ve uyku düzenini bozabiliyor. Yetersiz veya bölünmüş uyku, ertesi gün duyguları yönetmeyi zorlaştırarak kaygıyı artırabiliyor.
SUSUZLUK VE FİZİKSEL RAHATSIZLIKLAR ETKİLİ OLUYOR
Alkolün idrar söktürücü etkisi sıvı kaybına katkıda bulunabiliyor. Baş ağrısı, mide bulantısı, yorgunluk ve halsizlik gibi akşamdan kalmalık belirtileri de kişinin kendisini daha kötü hissetmesine yol açabiliyor.
PİŞMANLIK VE SOSYAL KAYGI ORTAYA ÇIKABİLİYOR
Özellikle sosyal ortamlarda alkol tüketen kişiler, ertesi gün söylediklerini veya yaptıklarını sorgulayabiliyor. Olayları olduğundan daha olumsuz değerlendirmek ve başkalarının kendilerini yargıladığını düşünmek de kaygıyı artırabiliyor.
HANGXİETY NE KADAR SÜRÜYOR?
Hangxiety genellikle alkolün etkilerinin azaldığı ve akşamdan kalmalık belirtilerinin yaşandığı dönemde ortaya çıkıyor. Hafif vakalarda kaygı aynı gün içerisinde azalabiliyor. Ancak belirtilerin süresi; tüketilen alkol miktarına, uyku düzenine, kişinin genel sağlık durumuna ve kaygıya yatkınlığına göre değişebiliyor.
Kaygı uzun süre devam ediyorsa, giderek ağırlaşıyorsa veya günlük yaşamı etkiliyorsa profesyonel destek alınması önem taşıyor. Şiddetli titreme, yoğun terleme, tekrarlayan kusma, nöbet veya bilinç bulanıklığı gibi belirtiler acil tıbbi değerlendirme gerektiriyor. Özellikle düzenli ve yoğun alkol kullanan kişilerde alkolü aniden bırakmak tehlikeli yoksunluk belirtilerine yol açabiliyor.
HANGXİETY NASIL HAFİFLETİLEBİLİR?
Alkol sonrasında ortaya çıkan kaygıyı hafifletmek için bazı adımlar yardımcı olabiliyor:
Su tüketmek: Sıvı kaybını gidermek için su içmek faydalı olabiliyor. Ancak su içmek alkolün vücuttan daha hızlı atılmasını sağlamıyor.
Dengeli beslenmek: Tolere edilebilen hafif ve dengeli yiyecekler tüketmek, fiziksel toparlanmayı destekleyebiliyor.
Dinlenmek: Uyku düzenini toparlamaya çalışmak ve vücuda iyileşmesi için zaman tanımak önem taşıyor.
Kafeini sınırlamak: Fazla kahve ve enerji içeceği tüketimi çarpıntıyı ve huzursuzluğu artırabiliyor.
Hafif hareket etmek: Kişi kendisini iyi hissediyorsa kısa bir yürüyüş rahatlamasına yardımcı olabiliyor.
Kendine zaman tanımak: Kaygılı hissedilen dönemde önceki geceyle ilgili kesin sonuçlara varmak yerine dinlenmek ve sakinleşmeyi beklemek yararlı olabiliyor.
Hangxiety belirtileri sık tekrarlanıyor veya yoğunlaşıyorsa alkol tüketim alışkanlıklarını ve kaygı belirtilerini bir sağlık uzmanıyla değerlendirmek önem taşıyor.
