Türk Toraks Derneği, 12 Kasım Dünya Pnömoni Günü'nde zatürreye karşı erken tanı ve aşılama çağrısı yaptı. Dernek, TÜİK verilerine göre 2023'te Türkiye'de 39 bin 988 kişinin pnömoni nedeniyle yaşamını yitirdiğini belirterek aşılama ve koruyucu önlemlerin önemine dikkat çekti.
Akciğer dokusunda iltihaplanmaya yol açan pnömoni (zatürre), dünya genelinde önemli hastalık ve ölüm nedenleri arasında yer almayı sürdürüyor. Türk Toraks Derneği Solunum Sistemi Enfeksiyonları Çalışma Grubu, dünya genelinde önemli hastalık ve ölüm nedenlerinden biri olmaya devam eden pnömoninin özellikle ileri yaştaki bireylerde, kronik hastalığı bulunanlarda ve bağışıklık sistemi baskılanmış kişilerde ağır seyredebildiğini belirterek hastalığa karşı erken tanı, aşılama ve koruyucu önlemlerin önemine dikkat çekti.
Türk Toraks Derneği Solunum Sistemi Enfeksiyonları Çalışma Grubu yaptığı açıklamada pnömoninin (zatürre), başta bakteriler ve virüsler olmak üzere çeşitli mikroorganizmaların neden olduğu, akciğer dokusunda iltihaplanma ile karakterize bir enfeksiyon hastalığı olduğuna dikkat çekti. Açıklamada, zatürrenin dünya genelinde önemli hastalık ve ölüm nedenlerinden biri olmaya devam ettiğini, özellikle ileri yaştaki bireylerde, kronik hastalığı bulunanlarda ve bağışıklık sistemi baskılanmış kişilerde ağır seyredebildiği anımsatılarak "Aşılar, tanı yöntemleri ve tedavilerdeki önemli gelişmeler ile 2026 yılında ‘Pnömoniyle Mücadelede Yeni Bir Dönem’ sloganı ile farkındalık yaratılması hedeflenmiştir. Pnömoni, etkili tedavi seçeneklerinin ve koruyucu önlemlerin bulunmasına rağmen dünya genelinde önemli bir sağlık sorunu olmaya devam etmektedir" ifadelerine yer verildi.
ÖLÜME YOL AÇIYOR
Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre, pnömoninin de içinde yer aldığı alt solunum yolu enfeksiyonları 2023 yılında dünya genelinde yaklaşık 2,7 milyon kişinin ölümüne neden olduğu anımsatılan açıklamada şöyle devam edildi:
"En sık dördüncü ölüm nedeni olmuştur. Türkiye İstatistik Kurumu verilerine göre ise ülkemizde 2023 yılında 39 bin 988 kişi pnömoni nedeniyle yaşamını yitirmiştir. Özellikle nüfusun yaşlanması, kronik hastalıkların yaygınlaşması ve bağışıklık sistemini etkileyen durumlar, pnömoninin erişkinlerde oluşturduğu hastalık yükünü arttırmaktadır."
KİMLER RİSK ALTINDA?
Pnömoninin her yaşta görülebildiğine dikkat çekilen açıklamada "65 yaş ve üzerindeki bireylerde, kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH), astım, kalp hastalıkları, diyabet ve kronik böbrek hastalığı bulunan kişilerde daha ağır seyredebilir. Bağışıklık sistemi hastalık veya tedavi nedeniyle baskılanmış bireylerde de ağır pnömoni gelişme riski artmaktadır. Bu gruplarda pnömoni, hastaneye yatışa, solunum yetmezliğine ve yaşamı tehdit eden komplikasyonlara yol açabilir. Bu nedenle risk altındaki bireylerin korunması ve belirtilerin erken dönemde tanınması büyük önem taşımaktadır" denildi.
Aşılamanın pnömoniden korunmanın temel yollarından biri olduğu vurgulanan açıklamada "Pnömokok ve influenza (grip) aşıları, uygun bireylerde ciddi solunum yolu enfeksiyonlarının ve bunlara bağlı komplikasyonların azaltılmasına katkı sağlamaktadır. Özellikle 65 yaş ve üzerindeki bireylerin, kronik akciğer ve kalp hastalığı bulunanların, diyabet hastalarının ve bağışıklık sistemi baskılanmış kişilerin aşılanma durumlarını hekimleriyle birlikte değerlendirmeleri önemlidir" değerlendirmesi yapıldı. Aşılamanın yanı sıra el hijyenine dikkat edilmesi, kapalı ortamların düzenli havalandırılması ve kronik hastalıkların uygun şekilde kontrol altında tutulması da pnömoni riskini azaltmaya yardımcı olabileceği kaydedildi.
HER PNÖMONİ AYNI DEĞİL
Pnömoniye farklı mikroorganizmaların neden olabildiği belirtilen açıklamada, tedavinin enfeksiyonun etkenine, hastanın özelliklerine ve hastalığın şiddetine göre planlanması gerektiği ifade edildi. Açıklamada "Bakteriyel pnömonilerde antibiyotik tedavisi gerekli olabilirken virüslere karşı antibiyotiklerin doğrudan etkisi bulunmamaktadır. Gereksiz veya uygunsuz antibiyotik kullanımı, antibiyotik direncinin gelişmesine yol açarak enfeksiyonların tedavisini güçleştirmektedir. Bu nedenle antibiyotikler hekim önerisiyle kullanılmalı, pnömoni şüphesi bulunan hastalar zamanında değerlendirilmeli ve uygun tedavi geciktirilmemelidir. Pnömoni, özellikle ileri yaştaki bireylerde ve kronik hastalığı bulunan kişilerde ciddi sonuçlara yol açabilen, ancak önemli ölçüde korunma ve etkili tedavi olanakları bulunan bir hastalıktır. Risk gruplarının belirlenmesi, uygun aşılamanın sağlanması, belirtilerin erken tanınması ve sağlık hizmetlerine zamanında erişim, pnömoniye bağlı hastalık yükünün azaltılmasında büyük önem taşımaktadır" değerlendirmesi yapıldı.
BELİRTİLERİ TANIMAK ÖNEMLİ
Pnömoninin sıklıkla ateş, öksürük, balgam çıkarma, nefes darlığı, göğüs ağrısı ve halsizlik gibi belirtilerle ortaya çıktığının altını çizen Türk Toraks Derneği "Ancak özellikle ileri yaştaki bireylerde ateş görülmeyebilir; bilinç değişikliği, iştahsızlık, belirgin halsizlik veya genel durumda bozulma ön planda olabilir. Özellikle nefes darlığı, solunum sıkıntısı, bilinç değişikliği veya genel durumda hızlı kötüleşme gelişmesi halinde gecikmeden sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır. Erken tanı ve uygun tedavi, hastalığın ağırlaşmasını ve komplikasyon gelişimini önlemede önemli rol oynar" ifadelerine yer verildi.
