Şirket adına kayıtlı ticari araçları kullanan sürücülere yönelik trafik denetimlerinde gerçekleştirilen SGK kontrollerinde yeni bir uygulamaya geçiliyor. Daha önce sigortasız sürücü tespit edilmesi halinde araç sahibi şirketlere idari para cezası uygulanabilirken, yeni süreçte sürücü ile şirket arasındaki işçi-işveren ilişkisi ayrıntılı olarak incelenecek.
NTV'de yer alan habere göre, yapılan değişiklikle birlikte ticari araç kullanan kişinin SGK kaydının bulunmaması, şirkete doğrudan ceza kesilmesi için tek başına yeterli olmayacak. Taraflar arasındaki ilişkinin niteliği SGK denetmenleri tarafından araştırılacak.
TRAFİK DENETİMLERİNDE SGK SORGULAMASI YAPILIYOR
Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) ile İl Emniyet Müdürlükleri arasında 2021 yılından bu yana kayıt dışı istihdamın önlenmesine yönelik iş birliği yürütülüyor.
Bu kapsamda trafik ekipleri, denetimler sırasında tüzel kişilere ait ticari araçları kullanan sürücülerin sigortalılık durumlarını kontrol ediyor. Sürücünün SGK kaydının bulunmadığının belirlenmesi halinde bilgiler kuruma gönderiliyor.
SGK tarafından yapılan incelemede kayıt dışı işçi çalıştırıldığı tespit edilirse araç sahibi şirket hakkında idari para cezası uygulanabiliyor.
TRAFİK TUTANAKLARINDAKİ BİLGİLER SGK'YA GÖNDERİLİYOR
İl emniyet müdürlüklerinin gerçekleştirdiği trafik denetimlerinde düzenlenen idari para cezası tutanakları, SGK ile paylaşılıyor.
Kurumun incelemesine sunulan belgelerde şu bilgiler yer alıyor:
- Aracın plakası,
- Sürücünün T.C. kimlik numarası,
- Sürücünün adı ve soyadı,
- Cezanın düzenlendiği il ve ilçe,
- Denetimin gerçekleştirildiği yer,
- İşlemi yapan emniyet birimi,
- Trafik tutanağının düzenlenme tarihi.
SGK, bu bilgiler üzerinden sürücünün sigortalılık durumunu araştırarak kayıt dışı istihdam şüphesi bulunan dosyalar hakkında işlem yapıyor.
ŞİRKETLERE CEZA KESİLMEDEN ÖNCE İŞÇİ-İŞVEREN İLİŞKİSİ ARAŞTIRILACAK
Yeni uygulamayla birlikte en önemli değişiklik, sürücü ile araç sahibi şirket arasındaki ilişkinin incelenmesi olacak.
Trafik tutanağında adı bulunan sürücünün şirketle geçmişe dönük herhangi bir SGK kaydının bulunmaması halinde dosya doğrudan SGK denetmenlerine gönderilecek.
Denetmenler, sürücünün gerçekten şirket bünyesinde çalışıp çalışmadığını belirlemek amacıyla hem sürücünün hem de işverenin ifadelerine başvuracak.
İnceleme sırasında taraflar arasındaki akrabalık veya arkadaşlık ilişkisi, aracın emanet olarak kullanılıp kullanılmadığı ve kullanımın bir iş ilişkisine dayanıp dayanmadığı gibi ayrıntılar değerlendirilecek.
Hazırlanacak denetim raporuna göre şirkete idari para cezası uygulanıp uygulanmayacağına karar verilecek.
BİRDEN FAZLA TESPİTTE ÇALIŞMA SÜRESİ NASIL HESAPLANACAK?
Yeni düzenlemede, aynı işyerinde sigortasız çalıştığına ilişkin birden fazla bilgi ve belge bulunan kişilerin hizmet sürelerinin nasıl hesaplanacağına ilişkin esaslar da belirlendi.
Buna göre, en eski tarihli tespit sigortalının işe giriş tarihi olarak kabul edilecek. Aynı ay içerisinde ve takip eden aylarda yapılan her bir çalışma günü tespiti için sigortalıya bir günlük hizmet kazandırılacak.
Bu tür çalışmalar, kısmi süreli çalışma kapsamında değerlendirilecek.
Herhangi bir tespitin bulunmadığı bir ayın ardından yeni bir tespit yapılması halinde ise bu tarih yeni bir işe giriş olarak kabul edilecek. Önceki çalışma dönemi, sigortalıya hizmet kazandırılan son gün itibarıyla sona erdirilecek.
Kayıt dışı istihdamla mücadele birimlerince incelemesi devam eden dosyalar ile tamamlanarak ilgili servislere gönderilen kayıtlar da yeni genelge hükümleri doğrultusunda değerlendirilecek.
SİGORTASIZ İŞÇİ ÇALIŞTIRAN ŞİRKETLERE NE KADAR CEZA KESİLİYOR?
Ticari araçta kayıt dışı işçi çalıştırıldığının tespit edilmesi halinde şirketlere, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 102'nci maddesi kapsamında idari para cezası uygulanabiliyor.
Haberde belirtilen ceza tutarları şöyle:
- İşe giriş bildirgesinin verilmemesi: Yasal süresi içerisinde SGK'ya işe giriş bildirgesi gönderilmemesi halinde iki asgari ücret tutarında, 66 bin 60 lira ceza uygulanıyor.
- İhlalin tekrarlanması: Aynı ihlalin bir yıl içerisinde tekrarlanması durumunda her bir sigortasız işçi için beş asgari ücret tutarında, 198 bin 180 lira ceza kesiliyor.
- Aylık prim ve hizmet belgesinde bildirim yapılmaması: Sigortasız çalıştırılan işçinin bildirilmediği her ay için iki asgari ücret, yani 66 bin 60 lira ceza uygulanıyor.
- Ücret bordrosunda işçinin gösterilmemesi: İşçinin aylık ücret bordrosunda yer almaması nedeniyle her ay için yarım asgari ücret tutarında, 16 bin 515 lira ceza kesiliyor.
- Yasal defter ve belgelerde kayıt bulunmaması: Şirketin yasal defter ve belgelerinin incelenmesi sonucunda sigortasız çalışma tespit edilirse her ay için yarım asgari ücret, yani 16 bin 515 lira idari para cezası uygulanıyor.
KİRALIK TİCARİ ARAÇLAR İÇİN CEZA İSTİSNASI
Kiraya verilen ticari araçları kullanan sürücüler için belirli şartların yerine getirilmesi halinde idari para cezası uygulanmaması söz konusu olabiliyor.
Bunun için aracı kiralayan gerçek veya tüzel kişinin sürücünün SGK sigortasını yaptırmış olması gerekiyor. Ayrıca araç kiralama sözleşmesinin yazılı olarak düzenlenmesi ve taraflarca imzalanması şartı aranıyor.
Bu koşulların sağlanması halinde araç sahibi şirket açısından ceza uygulanmamasına yönelik istisnadan yararlanılabiliyor.
TRAFİK KAZASINDA ARAÇ SAHİBİNİN SORUMLULUĞU
Ticari aracı kullanan sürücünün trafik kazası geçirmesi ve kaza sonucunda yaralanması ya da hayatını kaybetmesi durumunda araç sahibinin maddi ve hukuki sorumluluğu da gündeme gelebiliyor.
Bu nedenle şirketlerin ticari araçları kullanan kişilerin sigortalılık durumlarını kontrol etmeleri, araç kullanım ilişkilerini belgelendirmeleri ve gerekli sözleşmeleri düzenlemeleri önem taşıyor.
