Emeklilik için prim gününü tamamlayanların yalnızca e-Devlet’te görünen toplam gün sayısına güvenmemesi gerektiği belirtildi.
SGK Uzmanı Özgür Erdursun, emeklilik dilekçesi verilmeden önce hizmet dökümündeki kayıtların ayrıntılı biçimde incelenmesi gerektiğini söyledi.
Erdursun, “Emeklilikte görünen gün ile geçerli gün aynı olmayabilir” diyerek, daha önce bağlanan bir emekli aylığının da sonradan geçersiz olduğu tespit edilen hizmetler karşısında mutlak güvence sağlamadığını ifade etti.
EYT'LİLER İÇİN PRİM GÜNÜNE DİKKAT
Erdursun’un aktardığına göre, 8 Eylül 1999 ve öncesinde sigortalı olan ve Emeklilikte Yaşa Takılanlar (EYT) kapsamında bulunan kişilerde emeklilik şartları sigortalılık statüsüne göre değişiyor.
4/A yani SSK kapsamında normal emeklilikte 5 bin ile 5 bin 975 gün arasında prim şartı aranırken, kadınlarda 20, erkeklerde 25 yıllık sigortalılık süresi gerekiyor.
4/B yani Bağ-Kur kapsamında ise EYT’den normal emeklilik için kadınlarda 7 bin 200, erkeklerde 9 bin prim günü şartı bulunuyor.
Erdursun, bu koşulların normal emeklilik için geçerli olduğunu, kısmi emeklilik ve özel durumlarda farklı kurallar uygulanabildiğini belirtti.
6 BİN GÜN GÖRÜNÜRKEN EMEKLİLİK HAKKI KAYBOLABİLİR
Hizmet dökümündeki toplam gün sayısının tek başına yeterli olmadığını vurgulayan Erdursun, dikkat çekici bir örnek verdi.
SSK’dan emekli olmak için 5 bin 975 güne ihtiyacı bulunan bir kişinin hizmet dökümünde 6 bin gün görünmesine rağmen 30 günlük hizmetinin geçersiz sayılması halinde geçerli prim gününün 5 bin 970’e düşeceğini belirtti.
Bu durumda kişi, sistemde 6 bin gün görünmesine rağmen emeklilik için gereken prim şartını karşılayamamış oluyor.
AYNI AYDA 30 GÜNDEN FAZLASI EMEKLİLİK GÜNÜNÜ ARTIRMIYOR
Sosyal güvenlik sisteminde prim hesabının ayda 30, yılda 360 gün üzerinden yapıldığını hatırlatan Erdursun, aynı dönemde birden fazla işyerinden yapılan bildirimlere de dikkat çekti.
Aynı ay içerisinde birden fazla işyerinden 4/A bildirimi yapılması veya aynı dönemde hem 4/A hem de 4/B kaydı bulunması halinde günlerin doğrudan toplanamayacağını belirtti.
Erdursun, “Bir ayda 30 günü aşan bildirimler emekliliğe esas gün sayısını kendiliğinden artırmaz” ifadelerini kullandı.
Bu nedenle e-Devlet üzerinden SGK tescil ve hizmet dökümünün alınarak her ayın ayrı ayrı kontrol edilmesini önerdi.
PRİM GÜNÜNÜ TAM SINIRDA BIRAKMAYIN
Erdursun, emeklilik için gereken prim gününü tam sınırda tamamlayanlara da uyarıda bulundu.
Başvuru öncesinde günlerin tamamının hukuken geçerli olup olmadığının teyit edilmesi gerektiğini belirten Erdursun, mümkünse 5, 10 veya 15 günlük geçerli prim fazlası bulunmasının kayıt ve hesap farklılıklarına karşı yararlı olabileceğini ifade etti.
Ancak fazla prim gününün sahte sigortalılığı veya hukuken geçersiz bir hizmeti geçerli hale getirmeyeceğinin altını çizdi.
AYIN BAŞINDA BAŞVURMAK AYLIĞI ERKEN BAŞLATMIYOR
Emeklilik başvurusunun yapıldığı gün konusunda da yanlış bir algı bulunduğunu belirten Erdursun, 4/A ve 4/B kapsamında yaşlılık aylığının kural olarak yazılı başvuruyu takip eden ayın ilk gününden başladığını aktardı.
Örneğin ekim ayının 3’ünde de 28’inde de başvuru yapılsa, diğer şartlar aynı olduğu sürece emekli aylığı 1 Kasım’dan itibaren başlıyor.
Erdursun, bu nedenle yalnızca aylığın daha erken başlayacağı düşüncesiyle ayın ilk gününde başvuru yapılmasının gerekli olmadığını belirtti.
Bağ-Kur sigortalılarının ise özellikle içinde bulunulan aya ilişkin prim günlerinin hangi tarihte kesinleştiğini kontrol etmesi gerektiğini kaydetti.
HİZMET DÖKÜMÜNDEKİ K, Ş VE S KODLARINA DİKKAT
SGK hizmet kayıtlarında bulunan K, Ş ve S işaretleri de emeklilik başvurusunda önem taşıyor.
K kodu kontrollü, Ş kodu şüpheli, S kodu ise sahte işyeri kayıtlarına ilişkin işaretlemelerde kullanılıyor.
Erdursun, K veya Ş kodu bulunan her hizmetin otomatik olarak geçersiz sayılamayacağını, inceleme sonucunun dikkate alınması gerektiğini belirtti.
Ancak gerçekte çalışılmadığı halde sigortalı gösterildiği tespit edilen dönemlerde hizmetlerin iptal edilebileceğini vurguladı.
EMEKLİLİK YILLAR SONRA İPTAL EDİLEBİLİR
Erdursun’un en dikkat çekici uyarılarından biri de emeklilik işleminin yıllar sonra yeniden incelenebilmesi oldu.
Emekli aylığı bağlandıktan sonra yapılan denetimlerde bazı prim günlerinin sahte sigortalılık, hizmet çakışması veya başka hukuki nedenlerle geçersiz olduğu tespit edilebiliyor.
Geçerli prim sayısının emeklilik tarihinde gerekli seviyenin altına düşmesi halinde aylığın kesilmesi veya emeklilik işleminin iptali gündeme gelebiliyor.
Daha önce ödenmiş emekli aylıkları ile SGK’nin karşıladığı sağlık giderleri için de ilgili mevzuat kapsamında geri ödeme talep edilebiliyor.
Erdursun, yersiz ödemelerin geri alınmasında kusur, SGK hatası, süre ve faiz gibi unsurların farklı sonuçlar doğurabileceğine dikkat çekti.
BAĞ-KUR BORCUNU BAŞVURUDAN ÖNCE KONTROL EDİN
Bağ-Kur kapsamında emeklilik başvurusu yapacakların prim ve prime ilişkin borçlarını da kontrol etmesi gerekiyor.
Erdursun, emeklilik dilekçesi verilmeden önce borç sorgulaması yapılmasını, borç bulunuyorsa ödemenin ardından tutarın sistemden düşüp düşmediğinin kontrol edilmesini önerdi.
Ödeme kayıtlarının sisteme yansımasının zaman alabileceğini belirten Erdursun, dekontların da saklanması gerektiğini ifade etti.
EMEKLİLİK BAŞVURUSU NASIL YAPILIR?
Emeklilik şartlarını karşılayanlar başvurularını SGK müdürlüklerinden veya e-Devlet üzerinden gerçekleştirebiliyor.
e-Devlet’teki “Gelir, Aylık, Ödenek Talep Belgesinin Verilmesi” hizmeti üzerinden başvuru yapılabiliyor.
Ancak Erdursun, başvurunun elektronik ortamda alınmış olmasının emeklilik şartlarının kesin olarak karşılandığı anlamına gelmediğine dikkat çekerek, nihai değerlendirmenin SGK tarafından yapıldığını belirtti.
'DİLEKÇEDEN ÖNCE PRİM GÜNLERİNİZİ DOĞRULAYIN'
4/A kapsamında çalışanların işten ayrılmadan önce emeklilik şartlarını, geçerli prim günlerini ve işten çıkış işlemlerini netleştirmesi gerektiğini belirten Erdursun, emeklilik nedeniyle kıdem tazminatı ve kullanılmamış yıllık izin ücretlerinin de ayrıca değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.
Erdursun, emeklilik başvurusu yapacaklara şu uyarıda bulundu:
“Emeklilik dilekçesi vermeden önce hizmet dökümünüzü ay ay, yıl yıl kontrol edin. Aynı dönemlerdeki SSK ve Bağ-Kur çakışmalarını araştırın; 30 günü aşan ayları, 360 günü aşan yılları, K-Ş-S işaretlerini ve Bağ-Kur borçlarını gözden geçirin.”
Erdursun, “Emekli olmak kadar emekliliği sorunsuz sürdürebilmek de önemlidir” diyerek, tereddütlü kayıtlar için SGK’den yazılı bilgi ve inceleme talep edilmesini önerdi.
