Türk belgesel yapımcısı Ruhi Çenet’in 26 Ağustos’ta yayımladığı yaklaşık 40 dakikalık Hasidik Yahudiler belgeseli, Türkiye’nin ardından ABD’de de geniş yankı uyandırdı.
New York çevresindeki Hasidik topluluklarla 48 saat geçiren Çenet; aile ilişkileri, dini kurallar, eğitim sistemi, kıyafetler, teknoloji kullanımı ve günlük yaşamı kameraya aldı. Ancak belgeselin ABD’deki yankısı kısa sürede yaşam tarzı tartışmasının ötesine geçerek sosyal yardımlar ve vergi politikaları tartışmasına dönüştü.
“75 BİN DOLAR” İDDİASI SOSYAL MEDYAYI KARIŞTIRDI
Belgeselin ardından özellikle “75 bin dolar” rakamı sosyal medya platformlarında hızla yayılmaya başladı.
Bazı paylaşımlarda bu rakam, ABD hükümetinin Hasidik Yahudi ailelere yıllık doğrudan ödeme yaptığı şeklinde yorumlandı. Ancak söz konusu rakamın bu şekilde sunulmasının doğru olmadığı belirtildi.
Ortaya atılan hesaplamaların, farklı kamu destekleri ile sağlık güvencesinin ekonomik değerinin birlikte değerlendirilmesinden kaynaklandığı ifade ediliyor. ABD’de Medicaid ve benzeri sosyal yardım programlarından yararlanma koşullarının ise dini kimliğe göre değil; gelir, hane büyüklüğü ve diğer uygunluk kriterlerine göre belirlendiği vurgulanıyor.
ÇOCUK SAYISI DA TARTIŞMANIN MERKEZİNE OTURDU
Hasidik topluluklarda geniş aile yapısının yaygın olması da sosyal yardım tartışmalarında öne çıkan başlıklardan biri oldu.
Kalabalık hanelerde kişi başına düşen gelir ve hane büyüklüğünün bazı sosyal programlardan yararlanma koşullarını etkileyebilmesi, yapılan değerlendirmelerin önemli bir bölümünü oluşturdu.
Hasidik hanelerde Medicaid kullanım oranının diğer bazı gruplara kıyasla daha yüksek olduğunu gösteren araştırmalar bulunduğu belirtilirken, bu durumun dini kimliğe özel bir destek mekanizmasından kaynaklandığı yönündeki yorumların ise gerçeği yansıtmadığı ifade ediliyor.
ASMONGOLD’UN YAYINI TARTIŞMAYI BÜYÜTTÜ
Çenet’in belgeselinin ABD’de bu kadar konuşulmasında Amerikalı yayıncı Asmongold’un yaptığı canlı yayın değerlendirmesi de etkili oldu.
Asmongold, belgeselde aktarılan yaşam biçimi ve bazı ailelerin kamu desteklerinden yararlanması üzerinden eleştirilerde bulundu. Yayının ardından konu sosyal medyada hızla yayıldı ve ABD’de vergi mükelleflerinin sosyal yardım sistemine ilişkin tartışmalar yeniden alevlendi.
Tartışmaların bir bölümünde Hasidik Yahudilere dini kimlikleri nedeniyle özel ve yüksek miktarda devlet desteği sağlandığı ileri sürülse de sosyal yardım programlarında temel belirleyicinin ilgili programın uygunluk kriterleri olduğu hatırlatıldı.
ÇENET’İN KAMERASI KAPALI TOPLULUĞU GÖRÜNÜR KILDI
Belgeselin dikkat çekmesinin temel nedenlerinden biri ise dışarıdan oldukça kapalı görülen Hasidik toplulukların gündelik yaşamına doğrudan erişim sağlaması oldu.
Çenet; aile düzeninden dini uygulamalara, eğitim anlayışından teknoloji kullanımına kadar pek çok ayrıntıyı topluluk üyelerinin yaşamı üzerinden izleyiciye aktardı.
Belgeselin ardından ABD’de başlayan tartışma ise Hasidik toplumun yaşam biçiminden sosyal yardım sistemine, geniş aile yapısından vergi politikalarına kadar uzandı. Böylece Çenet’in çalışması, yalnızca bir belgesel olmaktan çıkıp ABD’de sosyal medya üzerinden büyüyen yeni bir tartışmanın da merkezine yerleşti.