Kahramanmaraş, Şanlıurfa ve Manisa'daki okul saldırıları ardından okul güvenliği ve akran zorbalığı konusu tekrar gündeme geldi. AKRANDER kurucu üyesi avukat Nur Özden, konuyu hürriyet'e değerlendirdi ve çözüm önerilerini sıraladı.
Kahramanmaraş’taki okul baskını ve Manisa’daki saldırıdan sonra yapılan düzenlemeler yeterli oldu mu?
Çocuklarımızın güvenliği için alınan her önlem elbette önemli. Ancak sadece olay olduktan sonra devreye giren mekanizmalarla sorunu çözmek mümkün değil. Asıl üzerinde durmamız gereken soru şu: Şiddet ortaya çıkmadan önce ne yapıyoruz? Çünkü şiddetin bir “kuluçka dönemi” var. Çocuk kendisini ifade edemiyor olabilir. Bir arkadaşına öfkeli olabilir. Dışlanmış hissedebilir. Bir çatışma büyüyor olabilir. Biz o dönemde çocuğa ulaşabilirsek, belki de olay çok daha ileri bir noktaya gelmeden müdahale edebiliriz.
“Akran Arabuluculuğu” sistemi tam olarak nedir?
Çocukların, gençlerin kendi aralarındaki anlaşmazlıkları, eğitilmiş akranlarının rehberliğinde kavga etmeden konuşarak çözmesi. Yani araya ne bir öğretmen ne bir disiplin kurulu ne de veli giriyor. Kavgalı çocuklar tarafsız müzakere konusunda eğitilmiş arabulucu arkadaşlarıyla konuşuyor ve kendi aralarında bir çözüme ulaşmaya çalışıyorlar. Gençler başları sıkıştığında veya canları bir şeye sıkıldığında ilk kime koşar? Elbette arkadaşına. Çünkü gençler bir yetişkinle konuşurken gardını alır, ceza almaktan korktuğu için konuyu olduğu gibi anlatmayabilir veya susar. Ama karşısında kendi yaşında, kendi dilinden konuşan birini gördüğünde kaygılarını bir tarafa bırakabilir. Biz, bu doğal dinamiği profesyonel bir beceriye dönüştürmeye çalışıyoruz.
Elinde silah olan biriyle arabuluculuk yapılabilir mi?
Elinde silah olan biriyle tabii ki arabuluculuk yapılamaz. Burada devreye yasal sistemler girer. Ama o silaha gelmeden önceki dönemde yapılacak öyle çok iş var ki. Çocuklarımızın, gençlerimizin kendilerini ifade etmeye, anlamaya ve anlaşılmaya ihtiyaçları var. Bunu sağlayabilmek için okul iklimine arabuluculuk ruhunu yerleştirmemiz gerekiyor. Ceza yöntemleriyle bu sorunları aşamayız. Cezalandırmak çocuğu sistemin dışına iter, arabuluculuk ise çocuğu iletişimin merkezine çeker.
Akran arabuluculuğu eğitiminde çocuklara ne öğretiliyor?
En basit ifadesiyle “kendini konuşarak ifade etmeyi” ve “karşısındakini dinlemeyi” öğreniyor. Eğitimde çocuklara çatışmanın, uyuşmazlığın doğal bir yaşam olayı olduğunu anlatıyoruz. İletişim yollarını, öfkelerini nasıl kontrol edebileceklerini, nasıl sakince müzakere edebileceklerini öğretmeye çalışıyoruz. Akran Arabuluculuk eğitimine katılan çocuklar arasında okulun baskın karakterli çocukları olabiliyor, bu çocukların çok başarılı uygulamalar yaptığını ve dönüştüğünü görüyoruz.
