Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB), firmaların yurt dışından elde ettikleri dövizleri Türk lirasına çevirmelerini teşvik eden destek mekanizmasında yeni döneme geçiliyor. 1 Ekim’de yürürlüğe girecek düzenlemeyle döviz almama taahhüdü kaldırılırken, destekten yararlanma koşulları firmanın katma değeri ve döviz pozisyonuna göre yeniden belirlenecek.
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, düzenlemeyle destek mekanizmasının daha etkin ve kapsayıcı hale getirilmesinin hedeflendiğini belirtti. Şimşek, ihracata üretim ve tedarik yoluyla katkı sağlayan firmaların da destekten daha kolay yararlanabilmesinin önünün açılacağını ifade etti.
YENİ UYGULAMA 1 EKİM’DE DEVREDE
TCMB’nin yeni uygulamaya ilişkin talimatı yayımlandı. Ağustos ayında Resmi Gazete’de yayımlanan tebliğ değişikliğinin ayrıntılarını içeren uygulama talimatı, 1 Ekim itibarıyla yürürlüğe girecek.
Yeni sistemde firmaların döviz dönüşüm desteğinden yararlanabilmesi için daha önce uygulanan döviz almama taahhüdü aranmayacak. Bunun yerine firmaların döviz pozisyonları dikkate alınacak.
DESTEK TUTARI KATMA DEĞERE GÖRE BELİRLENECEK
Yeni düzenlemeyle destek kapsamında Türk lirasına dönüştürülebilecek döviz miktarına üst sınır getirilecek. Firmanın yıllık döviz satış limiti, şirketin katma değeri esas alınarak hesaplanacak.
Katma değer hesabında, Gelir İdaresi Başkanlığı’ndan alınacak yıllık faaliyet karı ile Sosyal Güvenlik Kurumu’ndan temin edilecek 12 aylık iş gücü maliyetinin toplamı dikkate alınacak.
Böylece firmaların döviz dönüşüm desteğinden yararlanabileceği tutar, ekonomik faaliyetleri ve oluşturdukları katma değerle ilişkilendirilecek.
DÖVİZ POZİSYONU ŞARTI GETİRİLDİ
Döviz almama taahhüdünün yerine firmaların döviz pozisyonlarına ilişkin yeni bir kriter uygulanacak.
Destekten yararlanmak isteyen firmaların likit döviz varlıklarının net satış hasılatına veya aktif büyüklüğüne oranının yüzde 10’u aşmaması gerekecek.
Firmalar bu şartı, yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir tarafından hazırlanan ve 15 gün geçerli olacak “Döviz Pozisyonu Bildirim Formu” ile belgeleyecek.
ARACI İHRACATÇIYLA ÇALIŞAN TEDARİKÇİLERE DE DESTEK
Yeni düzenlemeyle ihracata aracı ihracatçı üzerinden katkı sağlayan tedarikçi firmaların da destek mekanizmasından doğrudan yararlanabilmesinin önü açılacak.
Aracı ihracatçı tarafından tedarikçi adına gerçekleştirilen döviz satışının Türk lirası karşılığı aracı ihracatçıya aktarılırken, destek ödemesi doğrudan tedarikçi firmaya yapılabilecek.
Bu işlemlerde tedarikçinin kendi döviz satış ve destek limitleri ile döviz pozisyon oranı esas alınacak.
BANKALARIN SORUMLULUĞU ARTIRILACAK
Düzenlemeyle destek sisteminde aracılık yapan bankaların görev ve sorumlulukları da genişletilecek. Denetim ve kontrol süreçlerinin güçlendirilmesiyle uygulamanın daha etkin yürütülmesi ve olası suistimallerin önlenmesi amaçlanıyor.
Bankalara, firmalardan destek tutarı üzerinden azami yüzde 1 oranında komisyon alma imkanı da tanınacak.
Yeni uygulamayla TCMB’nin döviz dönüşüm desteğinin kapsamının genişletilmesi, şartların sadeleştirilmesi ve desteğin firmaların üretim, istihdam ve katma değer yaratma kapasitesiyle daha doğrudan ilişkilendirilmesi hedefleniyor.
