Türkiye'nin 1980'li ve 1990'lı yıllarına damgasını vuran iş insanlarından Sudi Özkan, 87 yaşında hayatını kaybetti. Bir süredir İstanbul'da tedavi gördüğü belirtilen Özkan'ın ölümüyle, Türkiye'nin kumarhaneler döneminin en büyük aktörlerinden birinin hayatı da yeniden gündeme geldi.
1939 yılında Adana'da bir bakkalın oğlu olarak dünyaya gelen Özkan'ın hayatı, küçük ticaretten uluslararası otel ve casino zincirine uzandı. İstanbul İktisadi ve Ticari İlimler Akademisi'nden mezun oldu. İş hayatına emlakçılık ve otomobil ticaretiyle başladı; daha sonra inşaat ve turizme yöneldi. Asıl büyük sıçramasını ise 1980'lerde yaptı.
İLK KUMARHANESİNİ 1985'TE AÇTI
Özkan, ilk kumarhanesini 1985 yılında İstanbul'da açtı. Türkiye'de turizm yatırımlarının hızlandığı ve oteller bünyesindeki talih oyunları salonlarının hızla çoğaldığı yıllarda Özkan da sektörün en önemli oyuncularından biri haline geldi.
1990'larda Türkiye'deki casino sektörü milyarlarca dolarlık cironun konuşulduğu dev bir pazara dönüştü. 1998 başındaki verilere göre ülkede 78 oyun salonu bulunuyor, sektörün yaklaşık yüzde 70'i Sudi Özkan'ın da aralarında olduğu beş büyük işletmecinin elinde toplanıyordu. Özkan'ın ağı ise rakiplerinden ayrılacak ölçüde büyüdü.
HILTON, DİVAN, TALYA, KARIA PRINCESS...
Türkiye'de casinoların kapatıldığı 1998'e gelindiğinde Özkan 19 kumarhane işletiyordu. İstanbul Hilton, Divan, İstanbul Princess, Suadiye Princess, Kumburgaz Princess, Marin Princess ve Ortaköy Princess'in yanı sıra İzmir Hilton, Ankara Hilton, Antalya Talya, Marmaris Altınyunus, Bodrum Karia Princess, Kuşadası Korumar ve Adakule gibi dönemin tanınmış tesislerinde Özkan'ın işlettiği casinolar bulunuyordu.
Bu büyüklük ona “Kumarhaneler Kralı" lakabını getirdi.
Ancak Özkan'ın yükselişi, Türkiye'nin casino sektörüne ilişkin tartışmalarının en yoğun olduğu yıllara denk geldi.
SUSURLUK'UN YOLU DA PRINCESS'TAN GEÇTİ
Özkan'ın adı 1990'ların en büyük siyasi ve adli tartışmalarından Susurluk sürecinde de gündeme geldi.
3 Kasım 1996'daki Susurluk kazasında aynı araçta bulunan Abdullah Çatlı, Emniyet Müdürü Hüseyin Kocadağ ve DYP Milletvekili Sedat Bucak'ın kazadan önce Özkan'a ait İzmir Princess Otel'de kaldıkları basına yansıdı.
Dönemin casino dünyası zaten Susurluk tartışmalarının merkezindeki sektörlerden biriydi. 1998 tarihli Cumhuriyet haberinde, Türkiye'deki 78 kumarhanenin büyük bölümünün beş işletmeci etrafında toplandığı ve sektörün yüksek cirosuna rağmen vergi, kara para ve denetim tartışmalarının sürdüğü aktarılıyordu.
1998: TÜRKİYE'DE BİR DEVİR KAPANDI
Casino sektörünün kaderini değiştiren tarih 1998 oldu.
Türkiye'de kumarhanelerin kapatılmasıyla Özkan faaliyetlerinin merkezini yurt dışına taşıdı. Önce ABD'ye, ardından Karayipler'deki Saint Martin'e geçti; Belarus'tan Balkanlar'a, Karayipler'den Latin Amerika'ya kadar uzanan yeni bir yatırım ağı kurdu. Yıllarca Belarus'un başkenti Minsk'te de yaşadı.
VERGİ DOSYALARI AÇILDI
Özkan'ın Türkiye'den ayrıldığı dönem aynı zamanda büyük vergi tartışmalarının yaşandığı dönemdi.
1998'de hakkında Vergi Usul Kanunu'na muhalefet iddiasıyla dava açıldı. Özkan ise kendisine yöneltilen suçlamaları reddederek inceleme raporlarının gerçeği yansıtmadığını savundu.
2003'te dönemin Vergi Barışı düzenlemesinden de yararlandı. O tarihte basına yansıyan kayıtlara göre Özkan'ın kesinleşmiş 182 trilyon liralık vergi borcu yapılandırmayla yaklaşık 32 trilyon liraya indirildi; şirketleri ilk taksit ödemelerini yaptı.
Özkan yıllar sonra yaptığı açıklamada ise 1998 sonrasında kendilerinden gerçek dışı vergi talep edildiğini savunarak yurt dışına çıkışını işlerini sürdürebilmek amacıyla gerçekleştirdiğini söyledi. Vergi ihtilaflarının ardından 25-30 milyon dolar civarında ödeme yaptıklarını ifade etti. Bu açıklamalar Özkan'ın kendi anlatımıydı.
TÜRKİYE'DEN GİTTİ, CASINOLARI DÜNYAYA YAYDI
Özkan'ın iş hayatındaki ikinci dönem tam da burada başladı.
Princess markası Balkanlar, Doğu Avrupa, Kafkasya, Karayipler ve Latin Amerika'ya yayıldı. Bulgaristan, Romanya, Belarus, Gürcistan, Kuzey Makedonya, Arnavutluk, Belize ve Karayip ülkelerinde otel ve casino yatırımları gerçekleştirildi. Türkiye sınırına yaklaşık 15 kilometre uzaklıktaki Bulgaristan'ın Svilengrad kentindeki casino, grubun Türk müşterilere de ulaşmasını sağlayan en dikkat çekici yatırımlarından biri oldu.
2013'te açıklanan rakamlara göre Özkan'ın şirketlerinde yaklaşık 12 bin kişi çalışıyor; grubun 19 ülkede 20 oteli ve 40'a yakın casinosu bulunuyordu. Turizm ve casino dışında inşaat, proje geliştirme, alışveriş merkezi ve enerji alanlarında da faaliyet yürütüyordu.
Bugünkü Princess International verileri ise farklı bir tablo ortaya koyuyor.
Şirketin kendi sitesine göre grup halen 16 ülkede 16 otel, 28 casino, 25'in üzerinde eğlence tesisi, 100'den fazla şirket ve 60'tan fazla gayrimenkulle faaliyet gösteriyor. Grubun çalışan sayısının da 15 bini aştığı belirtiliyor.
TÜRKİYE'DE GAYRİMENKULLERİ DE VARDI
Özkan yurt dışına çıktıktan sonra Türkiye'deki bütün varlıklarını terk etmedi.
2013'te verdiği röportajda Türkiye'de dört otelinin bulunduğunu, Kuruçeşme'de yaklaşık 5 dönümlük ve Baltalimanı'nda 35 bin 500 metrekarelik arazileri olduğunu anlattı, İstanbul Boğazı'ndaki yatırımlarını yeniden değerlendirmeyi planladığını açıkladı.
Vergi listelerinde de adı görülmeye devam etti. 2003 yılı kira gelirlerine ilişkin listede Özkan, yaklaşık 992,6 milyar liralık kira geliri beyan etti; bunun karşılığında yaklaşık 435,6 milyar lira vergi tahakkuk ettirildi ve Türkiye'nin en yüksek kira geliri beyan eden ilk 10 ismi arasına girdi.
SERVETİNİN BÜYÜKLÜĞÜ
Sudi Özkan’ın kamuoyuna açıklanmış kesin bir servet rakamı bulunmuyor. Geçmişte 3 milyar doların üzerinde olduğu tahmin edilen serveti için bugün bazı kaynaklarda 4 milyar dolara yakın rakamı telaffuz ediliyor.
Daha somut veri, Özkan'ın kurduğu Princess International'ın bugün açıkladığı faaliyet büyüklüğü: 16 ülke, 28 casino, 16 otel, 100'ün üzerinde şirket, 60'tan fazla gayrimenkul ve 15 bini aşkın çalışan...
ALTI ÇOCUĞU VAR
İki kez evlenen Özkan’ın ilk eşi Sitare Özkan Bilginer’den iki, Belaruslu Katsiaryna Schulkevitch’ten dört olmak üzere toplam altı çocuğu bulunuyor.
İlk evliliğinden Anibal Enis Özkan ve Venüs Neslihan Özkan Colamarino dünyaya geldi. İkinci evliliğinden dört çocuğu bulunuyor. Güncel kaynaklarda çocukların isimleri King, Royal, Sudihan ve Princess olarak veriliyor.
Ölümünün ardından şirketlerin ve gayrimenkullerin geleceği de gündeme geldi. Ancak grubun toplam piyasa değeri ve mirasın nasıl paylaşılacağı konusunda kamuoyuna açıklanmış kesin bir veri bulunmuyor.
MEHMET EYMÜR İLE İLİŞKİSİ
Sudi Özkan’ın yakın ilişki kurduğu isimlerden biri de eski MİT Kontrterör Dairesi Başkanı Mehmet Eymür’dü. İddiaya göre Eymür, Ömer Lütfü Topal’ın 1996’da öldürülmesinin ardından Özkan’ı arayarak kendisinin de hedef olabileceği konusunda uyardı ve yurt dışına çıkmasını söyledi. Yıllar sonra yolları iş dünyasında yeniden kesişti; Özkan, Eymür’ü 2005-2006 döneminde Türkiye’deki şirketlerinin yönetimine getirdi ve danışmanı olarak görevlendirdi. Eymür, Özkan’la çalışmasını savunurken onu MİT döneminden tanıdığını ve hakkında olumsuz bir bilgi bulunmadığını söyledi. Özkan da daha sonra Eymür’le dostluklarının sürdüğünü, ancak iş ilişkilerinin sona erdiğini açıkladı.
