Kanser tedavisinde kullanılan ve “akıllı ilaçlar” olarak bilinen bazı ilaçların geri ödemesine ilişkin önemli bir yargı kararı alındı. Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından karşılanmayan ilaçlar için açılan davalarda yeni ve daha sıkı kriterler getirdi.
“MAHKEMEYİ KAZANIRIM” DÖNEMİ BİTTİ
Sosyal Güvenlik Uzmanı İsa Karakaş, kararın detaylarını değerlendirerek, bugüne kadar hastaların izlediği yöntemin artık geçerli olmayacağını belirtti.
Karakaş’a göre, hastaların ilacı kendi imkanlarıyla alıp doktor raporuyla mahkemeye başvurarak ücretini geri alma yolu büyük ölçüde kapanmış oldu. Yargıtay’ın kararında, akıllı ilaçların geri ödenmesi için “bilimsel filtre” niteliğinde yeni kriterler getirildiği ifade edildi.
“DEVLETİN MALİ KAYNAKLARI SINIRLI”
Kararda, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi içtihatlarına da atıf yapılarak devletin mali imkanlarına vurgu yapıldı.
Kararda özetle, tüm sağlık hizmetlerinin ücretsiz sunulmasının arzu edildiği ancak bunun devletin finansal kaynaklarıyla doğrudan bağlantılı olduğu belirtildi. Her ilacın sınırsız şekilde karşılanmasının sağlık sisteminin sürdürülebilirliğini riske atabileceği ifade edildi.
MAHKEMELERİN ARAYACAĞI YENİ KRİTERLER
Karakaş’ın aktardığına göre mahkemelerin bundan sonra bir ilacın geri ödenmesine karar verebilmesi için şu dört temel şartı araması bekleniyor:
Faz çalışmaları tamamlanmış olmalı: İlacın güvenilirliği dünya ve Türkiye genelinde Faz 1–4 süreçleriyle tescillenmiş olmalı.
Genetik uygunluk kanıtlanmalı: Hastanın genetik yapısının (örneğin PD-L1 seviyesi gibi) söz konusu ilaca uygun olduğu testlerle netleşmeli.
Kalıcı fayda sağladığı gösterilmeli: İlacın yalnızca yaşam kalitesini artırması değil, hastalığın seyrini kalıcı şekilde iyileştirdiğine dair uzman heyet raporu bulunmalı.
SGK’nın ödediği ilaçların yetersizliği kanıtlanmalı: Mevcut geri ödeme kapsamındaki ilaçların hastada etkili olmadığı ispatlanmalı.
“SİSTEMİN FİNANSAL GÜCÜ KORUNDU”
Karakaş, kararın sağlık sistemi açısından önemli sonuçlar doğuracağını belirterek, “Artık her yeni ilaç her hasta için otomatik olarak ödenmeyecek. Bilimsel temeli zayıf veya deneme aşamasındaki ilaçlar için SGK bütçesinden kontrolsüz harcama yapılmasının önüne geçildi” değerlendirmesinde bulundu.
Uzmanlara göre karar, akıllı ilaç tedavisine ihtiyaç duyan birçok hasta için daha zor bir hukuki süreç anlamına geliyor.