İstanbul’da kiralık konut piyasasında yaşanan daralma, ev sahipleri ile kiracı adayları arasındaki süreci de değiştirdi. Bir ev için başvuranlardan artık yalnızca gelir durumlarını kanıtlamaları değil, kişisel ve çalışma hayatlarına ilişkin çok sayıda bilgi vermeleri istenebiliyor.
Bazı kiralık konutlarda ev sahibiyle sözleşme aşamasına gelen adaylar, karşılarında adeta iş başvuru formunu andıran ayrıntılı belgeler buluyor. Aynı konut için birden fazla kişinin başvurması nedeniyle ev sahiplerinin kiracı seçerken daha kapsamlı değerlendirme yaptığı belirtiliyor.
ARABA MARKASI, EVCİL HAYVAN, ÖNCEKİ EV SAHİBİ
Kiracı adaylarından doldurmaları istenen formlarda önceki ev sahibinin adı ve telefon numarası, aylık gelir, mevcut iş yerindeki çalışma süresi, meslek unvanı ve evde yaşayacak kişi sayısı gibi bilgiler yer alabiliyor.
Bunun yanı sıra kullanılan otomobilin markası, evcil hayvan beslenip beslenmediği ve T.C. kimlik numarası gibi kişisel bilgilerin de talep edildiği belirtiliyor.
Aynı konut için aynı gün içerisinde en az 5 kişinin bu tür formları doldurduğu, bazı durumlarda ev sahibinin karar sürecinin yaklaşık 10 gün sürdüğü aktarılıyor.
MAAŞ BORDROSU VE KEFİL TALEBİ YAYGINLAŞTI
Sektör temsilcilerine göre, geçmişte yaşanan kira ödeme sorunları ve tahliye süreçleri ev sahiplerinin kiracı seçiminde daha temkinli davranmasına yol açtı. Özellikle yalnızca kira geliriyle geçinen mülk sahiplerinin düzenli ödeme yapabilecek kiracılara yöneldiği ifade ediliyor.
Kiracı adaylarından iş yerlerinden alınmış işe başlama tarihini gösteren yazı, maaş bordrosu ve kefil istenmesi de sektörde giderek daha sık karşılaşılan uygulamalar arasında gösteriliyor. Bazı emlakçıların kefillerin gelir ve çalışma durumuna ilişkin belge talep ettiği belirtiliyor.
“YASAL OLABİLİR AMA ETİK DEĞİL”
Tüketici Birliği Federasyonu Başkanı Avukat Bülent Deniz, kiracı adaylarından kişisel bilgilerin bulunduğu formların istenmesine ilişkin değerlendirmede bulundu.
Bu tür bilgilerin kişisel verilerin korunmasına ilişkin mevzuat kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini belirten Deniz, uygulamanın etik yönünün ise tartışmalı olduğunu söyledi.
Deniz, ev sahiplerinin kiracı seçerken ayrımcılık yasağına uyması gerektiğini belirterek, “Bekara ev verilmez” veya “öğrenciye kiralanmaz” gibi ayrımların yapılamayacağını ifade etti.
Bazı mülk sahiplerinin kiracı adaylarından Findeks raporu da talep ettiği ve kredi geçmişinin kiralama kararında dikkate alındığı belirtiliyor.
KENTSEL DÖNÜŞÜM KİRALIK EVLERİ AZALTTI
İstanbul’daki kentsel dönüşüm çalışmaları da kiralık konut arzını etkileyen unsurlar arasında gösteriliyor. Özellikle Fatih, Güngören ve Merter çevresindeki dönüşüm faaliyetleri nedeniyle bazı vatandaşların farklı ilçelere taşınması, diğer bölgelerdeki kiralık konut talebini artırıyor.
Zeytinburnu, Fatih ve Güngören çevresinde kiralık ev arayışının yoğunlaştığı, konut sayısındaki azalma ile talep artışının kiracıların seçeneklerini daha da daralttığı ifade ediliyor.
EV SAHİPLERİNİN EN BÜYÜK KAYGISI: KİRANIN ÖDENMESİ
Sektör temsilcileri, özellikle tek bir konuttan elde ettiği kira geliriyle geçinen ev sahiplerinin ödeme konusunda daha fazla güvence aradığını belirtiyor.
Bu nedenle kiracının gelir durumu, çalışma süresi ve önceki kira geçmişi gibi bilgilerin araştırıldığını aktaran sektör temsilcileri, amaçlarının “kirayı düzenli ödeyebilecek kiracıyı bulmak” olduğunu savunuyor.
MEMURLAR DAHA AVANTAJLI
Kiracının ödeme disiplinine ilişkin güvence arayan bazı ev sahiplerinin tahliye taahhütnamesi de talep ettiği belirtiliyor. Sektör temsilcileri ayrıca, düzenli gelir sahibi oldukları düşünülen devlet memurlarının birçok mülk sahibi tarafından diğer adaylara kıyasla daha avantajlı görüldüğünü aktarıyor.