Dünya enerji ticaretinin en kritik geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı için alternatif güzergâhların oldukça sınırlı olduğu belirtiliyor. Uzmanlara göre mevcut boru hatları ve sevkiyat yolları, boğaz üzerinden gerçekleşen petrol ve doğal gaz akışının yerini doldurabilecek kapasiteden uzak.
Küresel petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz üretiminin yaklaşık beşte biri normal koşullarda Hürmüz Boğazı’ndan taşınıyor. İran’ın yeni dini lideri Mücteba Hamaney ise Perşembe günü yaptığı ilk açıklamada boğazın “baskı unsuru olarak kapalı tutulacağını” ifade etti.
BORU HATLARI SINIRLI BİR ALTERNATİF SUNUYOR
Bölgeden çıkan iki önemli boru hattı, Hürmüz Boğazı’nı devre dışı bırakarak enerji sevkiyatının bir bölümünü sürdürebiliyor. Ancak Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) verilerine göre bu hatların sağlayabileceği ek kapasite günlük 3,7 ila 5,7 milyon varil arasında kalıyor. Bu miktar, boğazdan normalde geçen yaklaşık 20 milyon varillik günlük akışın yalnızca dörtte birine denk geliyor.
SUUDİ ARABİSTAN’IN DOĞU-BATI HATTI
Suudi Arabistan’ın Doğu-Batı boru hattı, ülkenin doğusundaki Abkayk sahasından çıkan petrolü Kızıldeniz kıyısındaki Yanbu Limanı’na taşıyor.
Enerji şirketi Saudi Aramco, Mart 2025’te hattın kapasitesinin günlük 7 milyon varile çıkarıldığını duyurdu. Ancak IEA’ya göre bu kapasite henüz tam anlamıyla test edilmiş değil.
Mevcut durumda hat üzerinden yaklaşık 2 milyon varil/gün petrol taşınıyor. Bu da teorik olarak günlük 3 ila 5 milyon varil arasında ek kapasite bulunduğunu gösteriyor.
Buna karşın Yanbu Limanı’nın geçmişte nadiren 2,5 milyon varilin üzerinde yükleme yapabilmiş olması, hattın potansiyel kapasitesinin tam anlamıyla kullanılmasını zorlaştıran faktörlerden biri olarak görülüyor.
DOĞAL GAZ HATTI TAM KAPASİTEDE
IEA’nın değerlendirmelerine göre aynı güzergâhta bulunan doğal gaz boru hattı ise halihazırda maksimum kapasitede çalışıyor. Bu nedenle ek gaz sevkiyatı için herhangi bir boşluk bulunmuyor.
BAE BORU HATTINDA SALDIRI SONRASI BELİRSİZLİK
Öte yandan Birleşik Arap Emirlikleri’ne ait bir boru hattının bir ucunun saldırıya uğradığı bildirildi. Hasarın boyutuna ilişkin net bir açıklama yapılmış değil.
Yaklaşık 400 kilometre uzunluğundaki hat, geçen hafta İran’a ait bir insansız hava aracının düşürülmesi sonrasında yangın çıkan Fujairah’tan Habshan’a kadar uzanıyor.
Ancak söz konusu hattın kapasitesi, Suudi Arabistan’daki Doğu-Batı boru hattına kıyasla oldukça sınırlı. IEA verilerine göre bu hat günlük yalnızca yaklaşık 700 bin varillik ek sevkiyat kapasitesi sunabiliyor.
