Türkiye'de milyonlarca yurttaşın gelir kapısı olan emekli, dul ve yetim aylıklarında SGK prim borcu kesintisi dönemi resmen başladı. Yılbaşından bu yana yürürlükte olan ancak detayları yeni netleşen uygulamaya göre, geçmiş yıllarda ödenmemiş sigorta prim borcu bulunan yurttaşların bu borçları, halihazırda aldıkları aylıklardan kanuni oranlar çerçevesinde doğrudan kesilecek.
Uygulamanın kapsamı ve kesinti oranları hakkında değerlendirmelerde bulunan Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi (AYBÜ) Öğretim Görevlisi Tarkan Özçetin, emeklilerin farklı sigorta kollarına ait geçmiş borçlarının yeni dönemde aylıklara nasıl yansıyacağını anlattı.
BAĞ-KUR, SSK VE EMEKLİ SANDIĞI BORÇLARI KAPSAMDA
Emeklilik hakkı elde etmiş ancak geçmişte sigorta primlerini eksik yatırmış veya borçlandırmış kişilerin dosyaları yeniden inceleniyor.
Öğretim Görevlisi Tarkan Özçetin, hangi kurumdan emekli olunduğuna bakılmaksızın tüm sigorta kollarının bu sisteme dahil edildiğini belirterek, "Gerek Bağ-Kur, gerek Emekli Sandığı, gerekse SSK diye bildiğimiz prim borçları varsa, bu prim borçlarına ilişkin de kesintiler yapılabiliyor." ifadelerini kullandı.
SGK SONRADAN TESPİT ETSE BİLE KESİNTİ UYGULANACAK
Uygulamanın en dikkat çeken yanlarından biri de borcun tespit zamanı. Bir yurttaşa SGK tarafından emekli aylığı bağlanmış olsa dahi, kurumun yapacağı geriye dönük incelemelerde tespit edilecek prim borçları doğrudan maaştan tahsil edilebilecek.
Ancak emeklilerin yaşam standartlarının korunması ve mağduriyetlerin önlenmesi amacıyla bu kesintiler yasal bir üst sınırla sınırlandırıldı.
Maaştan yapılacak kesinti oranları şu şekilde uygulanacak:
Genel haciz kuralları gereği maaştan yapılacak kesinti en fazla aylığın dörtte biri (yüzde 25) oranında olabilecek.
Ancak SGK prim borcu tahsilatlarında yapılacak özel kesinti, emekli maaşının yüzde 10'unu aşamayacak.
Tarkan Özçetin bu yasal sınırı, "Kesintilerin en fazla maaşın dörtte biri oranında olabileceği, yine yapılacak bu kesintilerin de maaşların yüzde 10'unu aşamayacağına ilişkin düzenleme söz konusu" sözleriyle özetledi.
BİRDEN FAZLA AYLIK ALANLARDA KESİNTİ NASIL OLACAK?
Hem kendi emekli maaşını hem de vefat eden eşinden veya anne/babasından dolayı dul/yetim aylığı alan yurttaşlar için kesinti kuralları her dosya için ayrı ayrı işletilecek.
Bu kurala göre, kişinin sadece kendi SGK geçmişinden kaynaklanan bir prim borcu varsa, bu borç başka bir hak sahibinin (örneğin vefat eden eşin) dosyası üzerinden bağlanan dul aylığına yansıtılamayacak.
Hem kendi borcu hem de eşinin borcu varsa:
Eğer prim borcu hem kişinin kendisine hem de vefat eden eşine aitse, kurum her iki aylık üzerinden de ayrı ayrı kesinti yapma hakkına sahip olacak.
Tarkan Özçetin, ikili kesinti durumunu şu sözlerle açıkladı:
"Hem eşinin prim borcu daha sonra tespit edilirse hem de kendisinin prim borcu varsa; kendi maaşından yüzde 10, vefat eden eşinden dolayı aldığı maaştan da yüzde 10 oranında bu prim borcuna karşılık kesinti yapılabileceğine ilişkin düzenleme söz konusu."
