Emekli aylığının belirlenmesinde çalışanın sigortalılık süresi boyunca SGK’ye bildirilen prime esas kazançları önemli rol oynuyor. Emekli maaşı, temel olarak prime esas kazanç ile aylık bağlama oranının dikkate alınmasıyla hesaplanıyor. Bu nedenle çalışma hayatı boyunca SGK’ya bildirilen kazançların düzeyi, emeklilikte bağlanacak aylığın tutarını doğrudan etkileyebiliyor.
AYLIK BAĞLAMA ORANI NASIL BELİRLENİYOR?
Aylık bağlama oranı, sigortalının malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları kapsamında ödediği toplam prim gün sayısına göre hesaplanıyor. Buna göre her 360 prim günü için yüzde 2 oranı uygulanıyor. Emekli aylığının belirlenmesinde ayrıca Türkiye’nin büyüme performansı ile enflasyon verileri de hesaplamaya dahil ediliyor.
2000 ÖNCESİ, 2000 YILI VE 2008 SONRASI
Türkiye’de emeklilik hesabında sigorta başlangıç tarihi büyük önem taşıyor. Mevzuatta yapılan değişiklikler nedeniyle 2000 öncesi, 2000-2008 arası ve 2008 sonrası dönemlerde farklı hesaplama yöntemleri uygulanıyor. Bu dönemlerdeki aylık bağlama oranlarının değişmesi, emekli aylığı tutarlarını da etkileyebiliyor.
1999 yılı ve öncesinde aylık bağlama oranı, prim ödeme gün sayısına bağlı olarak yüzde 60 ile yüzde 76 arasında değişiyordu.
1999 SONRASI AYLIK BAĞLAMA ORANI DEĞİŞTİ
1999 yılında yapılan düzenlemeyle birlikte aylık bağlama oranında önemli bir değişikliğe gidildi. Bu dönemde oran yüzde 35 olarak belirlenirken, takip eden her yıl için yüzde 2 oranında artış uygulanmaya başladı. Bu değişiklikle birlikte 2008 yılına kadar aylık bağlama oranı yüzde 50 seviyelerine kadar geriledi.
Farklı dönemlerde uygulanan aylık bağlama oranları, emekli aylığı hesaplamalarında da önemli farklılıkların ortaya çıkmasına neden oluyor.
Sigortalının emeklilik statüsünün belirlenmesinde, çalışma hayatının son 7 yılındaki yani 2 bin 520 günlük prim süresi önem taşıyor. Bu dönemde hangi sosyal güvenlik statüsünde daha fazla prim ödendiği, kişinin hangi statüden emekli olacağını etkileyebiliyor. Dolayısıyla son 7 yıldaki çalışma durumu, emeklilik şartlarının yanı sıra bağlanacak aylığın hesaplanmasında da önemli bir unsur olarak öne çıkıyor.
SON 3,5 YIL DA BELİRLEYİCİ OLABİLİYOR
Sigortalının son 7 yıllık çalışma döneminde Bağ-Kur kapsamında daha fazla prim ödemesi bulunuyorsa, emeklilik işlemleri bu statü üzerinden değerlendiriliyor. Ancak son 7 yıl içinde hem Bağ-Kur hem de SSK kapsamında çalışılmışsa, son 3,5 yıllık (1.261 günlük) prim süresi dikkate alınıyor. Bu dönemde hangi statüde daha fazla prim ödendiği, emeklilik statüsünün belirlenmesinde önem taşıyor.
