Güneş ışığının D vitamini üretimi, uyku düzeni ve bağışıklık sistemi üzerinde önemli rol oynadığı; ancak ihtiyaç duyulan sürenin yaşa, cilt rengine, mevsime, coğrafi konuma ve UV seviyesine göre değiştiği ortaya çıktı.
Uzmanlar, uzun süre korunmasız güneşlenmek yerine kısa ve düzenli sürelerle açık havada bulunulmasını öneriyor. Sydney Üniversitesinden Fizyoloji Profesörü Rebecca Mason, D vitamini üretiminin UVB ışınlarının yoğun olduğu öğle saatlerinde daha hızlı gerçekleştiğini ancak maruziyet süresinin kısa tutulması gerektiğini belirtti.
Açık tenli kişilerde yaz aylarında ellerin, kolların veya bacakların birkaç dakika güneş görmesinin yeterli olabileceği ifade edildi. Koyu tenli kişilerde ise melanin nedeniyle D vitamini üretiminin daha uzun sürdüğü kaydedildi. Birleşik Krallık’ta yapılan bir araştırmada, koyu kahverengi tenli kişilerin ilkbahar ve yaz aylarında yaklaşık 25 dakika öğle güneşine ihtiyaç duyabileceği belirlendi. Bununla birlikte bu sürenin herkes için geçerli olmadığı vurgulandı.
Gün ışığının vücudun D vitamini üretmesini sağlayarak kemik ve kas sağlığını desteklediği, bağışıklık sisteminin düzenlenmesine katkıda bulunduğu bildirildi. UVA ışınlarının deride nitrik oksit salınımını tetikleyerek damarların genişlemesine ve kan basıncının düşmesine yardımcı olabileceği belirtildi.
Sabah saatlerinde alınan doğal ışığın melatonin üretimini baskılayarak uyanıklığı artırdığı, serotonin düzeylerini etkileyerek ruh hali ve odaklanmayı destekleyebildiği aktarıldı. Yaklaşık 362 bin kişinin verilerinin incelendiği gözlemsel bir çalışmada da günde ortalama 1,5 saat açık havada bulunmak, daha düşük demans riskiyle ilişkilendirildi. Ancak araştırmanın doğrudan neden-sonuç ilişkisi ortaya koymadığına dikkat çekildi.
Uzmanlar, güneşte daha uzun kalmanın D vitamini üretimini sürekli artırmadığını; buna karşılık güneş yanığı, cilt lekeleri, erken yaşlanma, katarakt ve cilt kanseri riskini yükselttiğini bildirdi.
Dünya Sağlık Örgütü, UV indeksinin 3 ve üzerine çıktığı durumlarda gölgede kalınmasını, koruyucu kıyafet, şapka, güneş gözlüğü ve güneş kremi kullanılmasını öneriyor. Çok açık tenli, çok sayıda beni bulunan, kendisinde veya ailesinde melanom öyküsü olan ya da bağışıklık baskılayıcı ilaç kullanan kişilerin daha dikkatli olması gerektiği belirtiliyor.
Birleşik Krallık’ta yıllık melanom vakalarının ilk kez 20 bini aştığı, vakaların yaklaşık 10’da 9’unun aşırı UV maruziyetiyle bağlantılı olduğu açıklandı. ABD’de ise 2026 yılında yaklaşık 112 bin invaziv melanom vakası görülmesi bekleniyor.
Güneş ışığının yetersiz olduğu bölgelerde yaşayanların ve D vitamini eksikliği riski taşıyanların takviye kullanabileceği, ancak yetişkinlerde günlük 4 bin IU’nun üzerindeki uzun süreli kullanımın böbrek, kalp ve kemik sağlığı açısından zararlı olabileceği kaydedildi.