Çin menşeli otomobil devi BYD, bir süredir Türkiye pazarında üretim merkezi kurmak için hazırlıklar yapıyordu. Temmuz 2024’te yapılan resmi törenle, AKP Genel Başkanı ve Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın katılımıyla Manisa’da 1 milyar dolar tutarında bir üretim tesisi için protokol imzalanmıştı. Protokolle birlikte BYD, Türkiye pazarında çeşitli vergi ve gümrük avantajları elde etmişti.
Ancak geçen iki yıl boyunca fabrika için hiçbir somut adım atılmadı. Son olarak BYD, Türkiye yatırımını askıya aldığını açıkladı. Şirketin bu önemli kararı almasının ardında iki temel neden bulunduğu belirtiliyor.
ABD İLE YAŞANAN GERGİNLİK VE DİPLOMATİK SÜREÇLER
Middle East Eye'dan Ragıp Soylu'nu haberine göre, yatırımın iptalinde başta ABD’nin baskısının etkili olduğu iddia ediliyor. Türkiye’nin, 2015’te Çin ile 3,4 milyar dolar değerindeki hava savunma sistemi anlaşmasını, ABD’nin yoğun baskısı sonrası feshettiği dönemi hafızalarda canlı tutan Pekin yönetimi, bu sürecin ilişkilerde güven sorunu yarattığını savunuyor. Çinli yetkililer, söz konusu iptal kararını Türkiye’nin güvenilir bir ticaret ortağı olup olmadığına dair endişelerin temel göstergesi olarak nitelendiriyor.
Bir diğer önemli faktör ise, Türkiye’nin Çin’in Sincan Uygur Özerk Bölgesi’ndeki insan hakları politikaları karşısındaki tutumu olarak öne çıkıyor. Yaklaşık 12 milyon Uygur Türkünü etkileyen politikalara Ankara’nın açık bir şekilde karşı durmaktan kaçınması, Pekin’in güvenini kazanmakta yetersiz kaldı. Uluslararası insan hakları kuruluşları, Çin hükümetinin Sincan’daki uygulamalarını soykırım olarak tanımlarken, Türkiye’nin bu konuda daha temkinli ve sessiz bir diplomasi izlediği ifade ediliyor.
YATIRIMIN GELECEĞİ BELİRSİZ
Tüm bu gelişmelerin ardından, BYD’nin Manisa’daki üretim tesisi projesi şimdilik durdurulmuş durumda. Hem siyasi hem de diplomatik riskler, projenin tekrar gündeme gelip gelmeyeceği konusunda soru işaretlerine yol açıyor. Türkiye ise, yatırım ortamının istikrarı adına yeni adımlar planlıyor.
