Akaryakıt istasyonlarının artan işletme giderleri, yüksek faiz oranları, kredi kartı komisyonları ve sık değişen akaryakıt fiyatları nedeniyle yaşadığı finansman sorunları TBMM gündemine taşındı.
İYİ Parti Bursa Milletvekili Yüksel Selçuk Türkoğlu, sektörün ekonomik durumuna ilişkin Hazine ve Maliye Bakanlığı'na 18 maddelik yazılı soru önergesi verdi. Türkoğlu, özellikle kredi kartıyla yapılan satışlarda uygulanan komisyonların bayilerin maliyetleri üzerindeki etkisinin araştırılmasını istedi.
“100 LİRALIK AKARYAKITTA 3 LİRA KOMİSYON”
Türkoğlu, önergesinde akaryakıt istasyonlarının yüksek cirolarının gerçek anlamda sürdürülebilir bir kârlılık sağlayıp sağlamadığının ortaya konulmasını talep etti.
Önergede verilen örneğe göre, litre fiyatı 102 TL olan akaryakıtta yüzde 3'lük POS komisyonu yaklaşık 3,06 TL'ye denk geliyor. Günde 10 bin litre satış yapan bir istasyon açısından yalnızca POS komisyonunun günlük maliyetinin yaklaşık 30 bin 600 TL'ye ulaşabileceğini belirten Türkoğlu, bu hesaba personel, elektrik, kira, bakım, sigorta, vergi ve SGK gibi diğer giderlerin dahil olmadığını vurguladı.
Türkoğlu, “Bayi sermayeyi koyuyor, ürünü satın alıyor, stok riskini taşıyor, çalışan istihdam ediyor, vergisini ve SGK'sını ödüyor. Satışın parasını tahsil ederken bir de bankaya komisyon ödüyor” diyerek mevcut yapının sürdürülebilirliğini sorguladı.
AKARYAKIT FİYATLARINDAKİ DEĞİŞİM SERMAYE İHTİYACINI ARTIRIYOR
Akaryakıt fiyatlarındaki değişimlerin bayilerin işletme sermayesi ihtiyacını da etkilediğini belirten Türkoğlu, fiyatların yükselmesi halinde aynı miktardaki ürünü yeniden satın alabilmek için daha yüksek miktarda sermaye gerektiğine dikkat çekti.
Fiyatların düşmesi durumunda ise stokların değer kaybetmesinin bayiler açısından oluşturduğu maliyetin araştırılmasını isteyen Türkoğlu, sektörün gerçek kârlılığı ile ihtiyaç duyduğu işletme sermayesi arasındaki farkın ortaya konulmasını talep etti.
18 MADDELİK SORU ÖNERGESİ
Türkoğlu'nun Hazine ve Maliye Bakanlığı'na sunduğu 18 maddelik önergede sektörün finansal yapısına ilişkin çeşitli verilerin açıklanması istendi.
Bu kapsamda Türkiye'deki toplam akaryakıt istasyonu sayısı, son beş yıldaki kartlı satış hacmi, bayilerin bankalara ödediği POS ve diğer kartlı ödeme maliyetleri ile 2024, 2025 ve 2026 yıllarındaki ortalama POS komisyon oranlarının açıklanması talep edildi.
Önergede ayrıca finansman maliyetleri nedeniyle faaliyetini sonlandıran veya istasyonunu devreden bayi sayısı, sektörün işletme sermayesi ihtiyacı ve akaryakıt fiyatlarındaki değişimlerin stok değerleri üzerindeki etkisine ilişkin veriler de soruldu.
POS KOMİSYONLARI İÇİN DÜZENLEME TALEBİ
Türkoğlu, akaryakıt bayilerinin finansman yükünün azaltılması amacıyla POS komisyonlarına sınırlama getirilmesi, belirli maliyetlerin vergi matrahında dikkate alınması ve sektöre yönelik özel işletme sermayesi kredileri oluşturulması gibi seçeneklerin değerlendirilip değerlendirilmediğini sordu.
Ayrıca faiz desteği ve Kredi Garanti Fonu (KGF) benzeri finansman mekanizmalarının devreye alınıp alınmayacağı da önergenin başlıkları arasında yer aldı.
Türkoğlu, BDDK, Merkez Bankası, Bankalararası Kart Merkezi ve Rekabet Kurumu'nun dahil olacağı ortak bir düzenleme planlanıp planlanmadığının da açıklanmasını istedi.
“AKARYAKIT BAYİSİ TAHSİLAT MEMURU DEĞİLDİR”
Sektördeki maliyetlerin sürdürülebilirlik açısından değerlendirilmesi gerektiğini savunan Türkoğlu, akaryakıt bayilerinin sermaye ve işletme riskinin büyük bölümünü üstlenirken kartlı ödemelerin maliyetini de taşıdığını belirtti.
Türkoğlu, “Sermayeyi bayi koyuyor, riski bayi taşıyor, istihdamı bayi sağlıyor, vergiyi bayi ödüyor. Ama kartlı tahsilatın maliyetini de yine bayi üstleniyor. Böyle bir ticaret düzeni sürdürülebilir değildir” ifadelerini kullandı.
BAKANLIĞA “TAKVİM” SORUSU
Önergede, akaryakıt bayilerinin yüksek maliyetli kredilere veya kişisel varlıklarına başvurmadan faaliyetlerini sürdürebilmeleri için kapsamlı bir sektör risk analizi yapılıp yapılmadığı da soruldu.
Türkoğlu ayrıca, bayilerin artan finansman yükünün hafifletilmesine yönelik kapsamlı bir düzenleme hazırlanıp hazırlanmadığını ve böyle bir çalışma varsa uygulama takviminin ne olduğunu Hazine ve Maliye Bakanlığı'na yöneltti.
İYİ Parti Bursa Milletvekili, akaryakıt bayilerinin finansman sorunlarının yalnızca sektör açısından değil, istihdam, vergi gelirleri ve akaryakıt arzının sürdürülebilirliği bakımından da ele alınması gerektiğini belirtti.
