Tarım ve Orman Bakanlığı, halk sağlığını güvence altına almak ve gıda güvenliğinde gri alan bırakmamak adına yeni bir düzenlemeye imza attı. Yeni mevzuat kapsamında, son yıllarda küresel ölçekte tartışma konusu olan böcek ve domuz kaynaklı bileşenler içeren hiçbir 'yeni gıda' ürününe Türkiye pazarı için kesinlikle onay verilmeyecek. Bakanlığın yayımladığı yönetmelik, 31 Aralık 2025 tarihinden önce Türkiye’de ticari olarak satılmamış ve yaygın tüketimi bulunmayan tüm yiyecek ile içecekleri 'yeni gıda' statüsünde değerlendirilecek.
Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 'Türk Gıda Kodeksi Yeni Gıdalar Yönetmeliği', Türkiye’de daha önce tüketime sunulmamış laboratuvar üretimi gıdalardan alternatif protein kaynaklarına kadar pek çok ürüne çok katı denetimler getiriyor. 31 Aralık 2025 tarihinden önce Türkiye’de ticari olarak satılmamış ve yaygın tüketimi bulunmayan tüm yiyecek ile içecekleri 'yeni gıda' statüsünde olacak. Genetiği değiştirilmiş organizmalar (GDO), gıda enzimleri ve mevcut katkı maddeleri gibi halihazırda kendi özel mevzuatı bulunan ürünler bu düzenlemenin dışında kalacak. Ancak teknolojik gelişmelerle ortaya çıkan yapay gıdaların tamamı artık bu yeni süzgeçten geçmek zorunda.
Bakanlık, bir ürünün Türkiye’de raflara çıkabilmesi için üç temel şart koşuyor:
İnsan sağlığı üzerinde hiçbir risk taşımadığının bilimsel olarak kanıtlanması,
Muadil bir ürünün yerine sunulduğunda tüketiciyi yanıltıcı nitelikte olmaması,
Besleyicilik değeri açısından geleneksel gıdalardan daha kalitesiz olmaması.
Böcek ve domuz kaynaklı bileşenler içeren hiçbir 'yeni gıda' ürününe Türkiye pazarı için kesinlikle onay verilmeyecek. Bu tür ürünleri satmak isteyen şirketlerin başvuruları Bakanlık tarafından doğrudan reddedilecek ve bu yiyecekler kesinlikle 'izinli ürünler listesi'ne giremeyecek.
Gelişen gıda teknolojileriyle birlikte mutfaklara girmesi muhtemel olan ve yönetmelikle yasal çerçevesi çizilen 'yeni gıda' kriterleri şu şekilde sıralandı:
Laboratuvar ortamında hücre veya doku kültüründen üretilen yapay et ve benzeri ürünler,
Mantar, alg (su yosunu) veya mikroorganizmalardan elde edilen yeni yiyecekler,
Gözle görülmeyecek büyüklükteki 'nanomateryal' teknolojisiyle üretilen gıdalar,
Yapısı kasıtlı olarak değiştirilmiş yeni moleküler bileşenler,
Daha önce yalnızca takviye edici gıda veya vitamin hapı olarak satılırken, normal yiyeceklerin içine katılması planlanan maddeler.
Yeni yönetmelikle birlikte piyasaya ürün sürmek isteyen gıda şirketlerine de ağır sorumluluklar yükleniyor. Firmalar, ürettikleri ya da ithal etmek istedikleri ürünün 'yeni gıda' kapsamına girip girmediğini kendileri tespit etmekle yükümlü olacak. Şüphe duyulan durumlarda ise Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğüne başvuru yapılacak.
Resmi başvuru yapıldıktan sonra Bakanlık, evrakları ve kurallara uygunluğu 45 iş günü içinde inceleyecek. İlk onayı geçen dosyalar, alanında uzman bilim insanlarından oluşacak 'Bilimsel Komisyon'a havale edilecek. Komisyon, halk sağlığını korumak adına ürünü tam 9 ay boyunca laboratuvar ortamında ve teorik olarak en ince detayına kadar inceleyerek güvenlik raporu hazırlayacak.