Bilim dünyasında altın oluşumuna dair dikkat çekici bir keşif gündeme geldi. Nature Geoscience dergisinde yayımlanan “Gold nugget formation from earthquake-induced piezoelectricity in quartz” başlıklı çalışma, depremlerin yer kabuğundaki kuvars kristallerinde elektrik üretimini tetikleyerek altın külçelerinin oluşumunda kritik rol oynayabileceğini ortaya koydu.
Araştırma, özellikle geleneksel jeolojik modellerin açıklamakta zorlandığı büyük altın birikintilerinin nasıl meydana geldiğine yeni bir bakış açısı sunuyor.
DEPREM, KUVARS VE ELEKTRİK ÜRETİMİ
Monash Üniversitesi öncülüğünde yürütülen çalışmaya göre, sismik hareketler sırasında kuvars kristallerine uygulanan yoğun basınç “piezoelektrik” etkiyi devreye sokuyor. Piezoelektrik, bazı minerallerin mekanik olarak deforme edildiğinde elektrik yükü üretmesi anlamına geliyor.
Deprem anında kuvars kristalleri adeta bir batarya gibi davranarak voltaj üretiyor. Bu elektriksel enerji, yer altındaki jeolojik sıvılarda çözünmüş halde bulunan altının kimyasal yapısını değiştirerek katı parçacıklar hâlinde çökelmesine yol açıyor. Oluşan altın parçacıkları ise kuvars yüzeyine tutunmaya başlıyor.
LABORATUVAR DENEYLERİ HİPOTEZİ DOĞRULADI
Bilim insanları teoriyi test etmek için laboratuvar ortamında kuvars kristallerini altın içeren çözeltilere batırarak mekanik olarak deforme etti. Deney sonuçları, oluşan elektrik akımının altının çökelmesini başlatmak için yeterli olduğunu gösterdi.
Ayrıca ilk oluşan nanoparçacıkların birleşerek daha büyük yapılar oluşturduğu ve bu yapıların zamanla büyümeye devam ettiği gözlemlendi. Araştırmacılar, altının yüksek iletkenliği sayesinde mevcut küçük parçacıkların yeni altın katmanlarını çekerek birikimi hızlandırdığını belirtti.
“ELEKTRİKSEL BİRİKİM” MODELİ
Çalışma, altının hidrotermal sıvılarda son derece düşük konsantrasyonlarda bulunmasına rağmen nasıl devasa külçelere dönüşebildiği sorusuna da yanıt sunuyor. Buna göre, deprem sırasında oluşan elektrik alanı küçük altın parçacıklarını adeta bir paratoner gibi davranmaya itiyor. İletken olan bu parçalar, çevredeki çözünmüş altını kendine çekerek katman katman büyüyor.
Bu mekanizma, küçük altın birikimlerinin zaman içinde büyük külçelere dönüşmesini mümkün kılıyor. Araştırma, jeoloji ve madencilik alanında yeni arama stratejilerinin geliştirilmesine de kapı aralayabilecek nitelikte görülüyor.
