Yemen’de evlilik için asgari yaş belirlenmesine yönelik girişimler uzun yıllardır tartışma konusu olurken, 2009 yılında kız ve erkek çocukların evlenme yaşının 17 olarak belirlenmesini öngören bir yasa tasarısı hazırlandı. Ancak düzenleme, bazı din adamlarının itirazları ve yayımlanan fetvanın ardından Mecliste yeniden değerlendirmeye alındı ve daha sonra rafa kaldırıldı.
17 YAŞ SINIRI İÇİN YASA HAZIRLANDI
Yemen’de kız çocuklarının yoksulluk ve kabile gelenekleri nedeniyle küçük yaşta evlendirilmesinin önüne geçmek amacıyla 2009 yılında evlilik için asgari yaşın 17 olmasını öngören bir yasa tasarısı hazırlandı.
Düzenlemenin hazırlanmasında 2008 yılında 10 yaşındaki Nujood Ali’nin yaşadığı olay da etkili oldu. Ali, babası tarafından zorla evlendirildiği yetişkin bir erkekten kaçarak mahkemeye başvurdu ve boşanmayı başardı. Olay uluslararası kamuoyunda geniş yankı uyandırdı.
Hazırlanan düzenleme Mecliste kabul edildi ancak yasanın yürürlüğe girebilmesi için dönemin Cumhurbaşkanı’nın onayı gerekiyordu.
“YAŞ SINIRI İSTEYENLER MÜRTED” DENİLDİ
Süreçte 21 Mart 2010 tarihinde bazı din adamları tarafından evlilik için asgari yaş belirlenmesine karşı bir fetva yayımlandı.
Dönemin etkili dinî figürlerinden Abdülmecid el-Zindani’nin de aralarında bulunduğu din adamlarının imzaladığı fetvada, çocuk evliliklerinin yasaklanmasını savunanların “mürted” olduğu ileri sürüldü.
Fetva, Sana’da düzenlenen geniş katılımlı dinî toplantının ardından yazılı olarak yayımlandı. Ardından cami ağları, yerel basın ve kabile meclisleri üzerinden yayıldı.
Çocuk evliliklerinin yasaklanmasına karşı çıkan binlerce kişinin sokağa çıktığı ve fetvaya destek verdiği belirtildi.
YASA ŞERİAT KOMİSYONU’NA GERİ GÖNDERİLDİ
Fetvanın ardından parlamentodaki bazı üyeler, evlilik yaşını 17’ye yükselten düzenlemenin yeniden incelenmesi için yasayı Meclisin Şeriat Komisyonu’na gönderdi.
Komisyonda yer alan bazı din adamlarının, Mart 2010’da yaş sınırına karşı yayımlanan fetvayı hazırlayan ve imzalayan isimler arasında bulunduğu aktarıldı.
Yasa daha sonra geri çekildi ve rafa kaldırıldı.
Birleşmiş Milletler belgelerinde de Yemen’de 2009 yılında hem kız hem erkek çocuklar için asgari evlilik yaşını 17 olarak belirlemeyi amaçlayan bir yasa tasarısı hazırlandığı, ancak 2010’daki tartışmaların ardından Şeriat Yasama Komisyonu’nun asgari yaş belirlenmesine karşı tavır aldığı ve düzenlemenin ertelendiği belirtiliyor.
8 YAŞINDAKİ RAWAN DÜĞÜN GECESİ YAŞAMINI YİTİRDİ
Yasa girişiminin rafa kaldırılmasından yaklaşık üç yıl sonra Yemen’in kuzeybatısındaki Hacca vilayetinin Meedi kasabasında 8 yaşındaki Rawan’ın 40 yaşındaki bir erkekle evlendirildiği aktarıldı.
Rawan’ın düğün gecesi iç kanama nedeniyle yaşamını yitirdiği belirtildi.
Çocuk yaşta evliliklerin Yemen’de uzun yıllardır ciddi bir sorun olduğu çeşitli uluslararası raporlara da yansıdı. İnsan Hakları İzleme Örgütü, Yemen’de geçmişte kız çocuklarının ergenlik döneminin hemen ardından evlendirildiğine, bazı vakalarda ise ilk adet döneminden önce evliliklerin gerçekleştiğine dikkat çekmişti.
YEMEN’DE EVLİLİK YAŞI TARTIŞMASI SÜRÜYOR
12punto’nun aktardığı UNICEF verilerine göre Yemen’de çocuk evliliğinin yaygınlık oranı yaklaşık yüzde 30 seviyesinde bulunuyor. Ülkede yaklaşık 3,8 milyon kız çocuğu ve kadının 18 yaşından önce evlendirildiği belirtiliyor.
Yemen’de bugün evlilik için yasalarla belirlenmiş uygulanabilir bir asgari yaş sınırı bulunmadığı aktarılıyor. Yemen’in kişisel statü mevzuatında geçmişte 15 yaş sınırı bulunurken, bu sınır 1999 yılında kaldırıldı. Birleşmiş Milletler belgelerinde de mevcut yasal çerçevenin çocuk evliliklerine karşı yeterli koruma sağlamadığı belirtiliyor.
