Açıklama, İran Meclis Başkanı Muhammed Bager Kalibaf ile Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi'nin Umman'ın başkenti Maskat'a gerçekleştirdiği ziyaretin ardından yapıldı. İran heyeti, ziyaret kapsamında Umman Sultanı Heysem bin Tarık ile bir araya gelirken, Umman Dışişleri Bakanı Bedr el-Busaydi ile de görüşmeler gerçekleştirdi.
ULUSLARARASI HUKUKA UYGUN GÜVENLİ GEÇİŞ
Hürmüz Boğazı kıyılarını paylaşan iki ülke, uluslararası hukuk çerçevesinde boğazdan güvenli geçişin sağlanmasına bağlılıklarını teyit ederken, boğazdaki karasuları üzerindeki egemenlik haklarının da korunacağını vurguladı.
Taraflar, ABD ile İran arasında Pakistan'ın arabuluculuğunda imzalanan ve "İslamabad Mutabakatı" olarak adlandırılan 14 maddelik ön anlaşmanın hükümleri kapsamında Hürmüz Boğazı'na ilişkin konuları ele aldı. Açıklamaya göre, dışişleri bakanlıkları arasında kurulacak ortak çalışma grubu, boğazdaki deniz ulaşımının gelecekteki idaresi, sunulacak hizmetler ve bunların maliyetleri konusunda uluslararası standartlara uygun bir anlaşmaya varılması için çalışacak.
Umman ve İran ayrıca, Hürmüz Boğazı'nın geleceğine ilişkin düzenlemeler konusunda diğer kıyıdaş ülkeler ve ilgili taraflarla da istişarelerde bulunma konusunda anlaştı.
HÜRMÜZ BOĞAZI'NIN AÇIK TUTULMASI TAAHHÜDÜ
İki ülke, Hürmüz Boğazı'na ilişkin tüm düzenlemelerin ilgili devletlerin egemenlik haklarına tam saygı göstermesi gerektiğini vurgularken, boğazın uluslararası deniz taşımacılığı için güvenli ve açık bir güzergah olarak korunmasına yönelik taahhütlerini yineledi. Taraflar ayrıca deniz güvenliği, seyrüsefer serbestisi ve bölgesel istikrarın güçlendirilmesi amacıyla iş birliğinin sürdürülmesinin önemine dikkati çekti.
İslamabad Mutabakatı'nın 5'inci maddesi uyarınca İran, Hürmüz Boğazı'nın gelecekteki yönetimi ve bölgede sağlanacak denizcilik hizmetleri konusunda Umman ile diğer Körfez ülkeleriyle koordinasyon içinde görüşmeler yürütmeyi kabul etmişti.
Mutabakat kapsamında İran ayrıca, ticari gemilerin Körfez ile Umman Körfezi arasında güvenli ve ücretsiz geçişini 60 gün boyunca sağlamak için azami çaba göstermeyi ve ticari gemi trafiğinin derhal yeniden başlamasını taahhüt etmişti. Teknik ve askeri engellerin kaldırılması amacıyla boğazda mayın temizleme faaliyetlerinin ise 30 gün içinde tamamlanması öngörülüyor.
ABD ile İran arasında Pakistan'ın arabuluculuğunda varılan 14 maddelik İslamabad Mutabakatı, İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ile ABD Başkanı Donald Trump tarafından elektronik ortamda imzalanarak 18 Haziran'da yürürlüğe girmişti. Anlaşma, savaşın sona erdirilmesi, Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması ve İran'a yönelik ABD deniz ablukasının kaldırılması gibi başlıkları içeriyor.