Tüp Bebek ve İnfertilite Derneği’nin 5’inci Kongresi, KKTC’de 1200’ün üzerinde uzmanın katılımıyla gerçekleştirildi. Kadın hastalıkları ve doğum, tüp bebek, embriyoloji, üroloji ve androloji gibi farklı alanlardan uzmanların bir araya geldiği kongrede, üreme tıbbındaki yeni teknolojiler ele alındı. Yapay zeka da kongrenin öne çıkan başlıkları arasında yer aldı.
TÜBİD Başkanı ve Kadın Hastalıkları-Doğum ve Tüp Bebek Uzmanı Prof. Dr. Bülent Tıraş, tüp bebek alanında hızlı bir teknolojik dönüşüm yaşandığını belirterek önümüzdeki beş yıl içerisinde gelişmelerin daha da hızlanacağını ifade etti.
SPERMİ OLMAYAN ERKEKLER İÇİN YENİ UMUT
Çocuk sahibi olamayan çiftlerin yaklaşık yüzde 30 ila 50’sinde temel ya da eşlik eden sorunun erkek faktörüyle ilişkili olduğu belirtildi. Sperm sayısı ve kalitesindeki düşüşün önemli sorunlardan biri olduğu aktarılırken, menide hiç sperm bulunmaması olarak tanımlanan azospermi durumunda da yapay zekadan yararlanılmaya başlandı.
ABD’de Columbia Üniversitesi’nden Prof. Dr. Samuel Williams ve ekibinin geliştirdiği “Rare Sperm Search” adlı yapay zeka destekli sistemin, embriyologların yaklaşık 23 günde tarayabileceği binlerce mikroskop görüntüsünü yaklaşık 3 saat içerisinde inceleyebildiği belirtildi.
Sistem, çok az sayıdaki spermleri tespit edebiliyor. Hiç sperm bulunmayan bir erkekte üç sperm tespit edildiği ve bu spermlerden biri kullanılarak dünyaya gelen bir kız bebeğin örnek olarak gösterildiği aktarıldı.
DOĞURGANLIK YAŞI İLERLİYOR
İnfertilitenin dünya genelinde olduğu gibi Türkiye’de de önemli bir sorun haline geldiği belirtildi. Doğurganlık hızının azalmasının yanı sıra insanların çocuk sahibi olma yaşının da giderek ileriye taşındığı ifade edildi.
Türkiye’de ilk evlilik yaşının 27,4’e yükseldiği, bazı şehirlerde ise bu yaşın 29-30 seviyelerine ulaştığı belirtildi. Eğitim, kariyer ve sosyal nedenlerle evlilik ve çocuk sahibi olma yaşının ertelenmesinin üreme tıbbına duyulan ihtiyacı artırdığı kaydedildi.
Bu kapsamda tüp bebek tedavilerindeki yaş kriterleri, SGK koşulları ve devlet desteğinin yeniden değerlendirilmesi amacıyla Sağlık Bakanlığı ile görüşmeler yapıldığı belirtildi. Yaş kriterlerinin yeniden değerlendirilmesi, SGK desteği için aranan bazı koşulların esnetilmesi, devlet desteğinin artırılması ve yumurta dondurma koşullarının yeniden ele alınmasının gündemde olduğu aktarıldı.
NİHAİ KARARI HALA EMBRİYOLOGLAR VERİYOR
Yapay zekanın şu aşamada tüp bebek tedavisinde nihai kararı tek başına vermediği belirtildi. Sistem, embriyologlara birinci, ikinci ve üçüncü derecede tercih edilebilecek sperm seçeneklerini sunuyor. Klinik ekip bu seçenekleri değerlendirirken son kararı embriyologlar veriyor.
Bununla birlikte yapay zekanın gelecekte tedavideki karar süreçlerinde daha farklı bir rol üstlenebileceği ifade edildi.
ARAŞTIRMALAR FARKLI ALANLARA YAYILIYOR
Embriyoya biyopsi yapılmadan, embriyonun içerisinde bulunduğu sıvıdan genetik bilgi elde edilmesine yönelik çalışmaların da sürdüğü belirtildi. Daha önce embriyodan hücre alınarak gerçekleştirilen genetik incelemelerin, gelecekte embriyonun içerisinde bulunduğu sıvının incelenmesiyle yapılabilmesi üzerinde çalışılıyor.
Bunun yanında PRP ve eksozom uygulamaları, yumurtalık ve üreme hücrelerinin yaşlanmasına yönelik araştırmalar, kök hücre çalışmaları ve gen düzenleme teknolojileri de araştırılan alanlar arasında bulunuyor.
Ancak bu yöntemlerin tamamının bugün standart tedavi olarak kullanılmadığı, bazı teknolojilerin klinik kullanıma girerken bazılarının araştırma veya deneysel aşamada bulunduğu vurgulandı.
TÜP BEBEK LABORATUVARLARINDA ROBOTLAR KULLANILIYOR
Türkiye’deki tüp bebek laboratuvarlarında da robotik sistemlerin kullanıldığı belirtildi. Robot koluyla gerçekleştirilen mikroenjeksiyon işlemi sonucunda bir bebeğin dünyaya geldiğinin bilimsel olarak yayımlandığı aktarıldı.
Yapay zekanın ise embriyo ve sperm seçiminden embriyoların gelişiminin takip edilmesine ve nadir sperm hücrelerinin bulunmasına kadar farklı aşamalarda kullanılmaya başladığı belirtildi.
Bu teknolojilerle insan kaynaklı hataların azaltılması, kişiye özel tedavi protokollerinin geliştirilmesi ve gebelik oranlarının artırılması hedefleniyor.
EN KALİTELİ SPERMİ YAPAY ZEKA BELİRLEYEBİLİYOR
Geleneksel yöntemde embriyologların yüksek büyütme özelliğine sahip invert mikroskoplar aracılığıyla spermleri inceleyerek seçim yaptığı belirtildi. Yeni sistemlerde ise mikroskoplara entegre edilen kameralar ve yapay zeka programları, sperm ve embriyoların değerlendirilmesine destek oluyor.
Yapay zekanın görüntüleri yüksek büyütmeyle analiz ederek en kaliteli sperm ve embriyoların belirlenmesine yardımcı olduğu, günler sürebilen aramaların ise saatler içerisinde tamamlanabildiği aktarıldı.
Prof. Dr. Tıraş, yapay zekanın seçtiği spermlerle daha iyi embriyolar ve daha yüksek gebelik oranları elde edildiğine ilişkin bir çalışmalarının bulunduğunu, sonuçların ilerleyen dönemde paylaşılacağını belirtti.
EMBRİYOLAR GELİŞİM SÜRECİ BOYUNCA İZLENİYOR
Tüp bebek tedavisinde embriyo seçiminin önemli aşamalardan biri olduğu belirtildi. Geleneksel yöntemde embriyolar belirli zamanlarda mikroskop altında değerlendirilirken, yeni sistemlerle gelişimleri kesintisiz şekilde takip edilebiliyor.
Time-lapse ve Embryoscope olarak bilinen sistemlerde embriyonun kızılötesi ışınlarla yaklaşık 20 dakikada bir görüntüsü alınıyor. Böylece embriyonun gelişimi adeta film gibi izlenebiliyor.
Yapay zeka da bu görüntüleri analiz ederek embriyonun gelişim sürecini ve tedavinin sonunda elde edilen embriyonun özelliklerini değerlendiriyor. Bu analizler doğrultusunda transfer için uygun embriyonun belirlenmesine yardımcı oluyor.
