DEM Parti Tunceli Milletvekili Ayten Kordu, Tunceli ilinin adının Dersim olarak değiştirilmesi ve 15 Kasım 1937’de idam edilen Seyit Rıza, oğlu ve arkadaşlarının mezar yerlerinin açıklanması amacıyla kanun teklifi verdi.
16 Kasım 2026’da Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Başkanlığına sunulan teklif, 18 Kasım’da İçişleri Komisyonuna sevk edildi. Teklif, 2/4069 esas numarasıyla komisyonda bulunuyor.
RESMİ KAYITLARIN ALTI AYDA GÜNCELLENMESİ ÖNGÖRÜLÜYOR
Teklifin ilk maddesinde, 25 Aralık 1935 tarihli ve 2884 sayılı Tunceli Vilayetinin İdaresi Hakkında Kanun ile Tunceli olarak adlandırılan ilin adının Dersim olarak değiştirilmesi isteniyor. İlgili mevzuatta yer alan Tunceli adına ilişkin düzenlemelerin de yeni isim doğrultusunda değiştirilmesi öngörülüyor.
Teklifte, isim değişikliğinin ardından kamu kurum ve kuruluşlarının resmi kayıtları, haritalar, tabelalar, nüfus ve tapu kayıtları, eğitim ve ulaşım belgeleri ile diğer resmi düzenlemelerin altı ay içinde yeni ada uygun hale getirilmesi düzenleniyor.
Mevcut kimlik, tapu, ruhsat ve diğer resmi belgelerin geçerliliğini koruması, isim değişikliği nedeniyle yurttaşlardan herhangi bir ücret veya ek belge talep edilmemesi de teklifin maddeleri arasında yer alıyor.
TARİHSEL HAKİKAT VE YÜZLEŞME ARAŞTIRMA KURULU KURULACAK
Kanun teklifinde, 1937-1938 yıllarında yaşananların tarihsel, siyasal, hukuki, askeri ve toplumsal boyutlarıyla araştırılması da amaçlanıyor.
Bu kapsamda kanunun yürürlüğe girmesinden itibaren üç ay içinde “Dersim Tarihsel Hakikat ve Yüzleşme Araştırma Kurulu” oluşturulması öngörülüyor.
Kurulun; olaylarda yaşamını yitirenlerin, kaybedilenlerin ve zorunlu iskâna tabi tutulanların akıbetlerini araştırması, yaşananların kapsamını ve sorumluluk zincirini ortaya çıkarması hedefleniyor.
Teklifin gerekçesinde, 1937-1938 yıllarında gerçekleştirilen askeri harekâtlar sonucunda binlerce kişinin yaşamını yitirdiği; kadınlar, çocuklar ve yaşlılar dahil çok sayıda kişinin yerinden edildiği, ailelerin parçalandığı, köylerin boşaltıldığı ve yakıldığı ifade ediliyor. Zorunlu iskân ve sürgün uygulamalarının bölge halkının toplumsal yapısı, kültürel sürekliliği ve inançsal yaşamı üzerinde ağır sonuçlar doğurduğu belirtiliyor.
Gerekçede ayrıca yaşananların kapsamı, sivil kayıpların sayısı, kayıp kişilerin akıbeti ve devlet kurumlarının rolünün bağımsız ve bütünlüklü bir araştırmayla ortaya konulmadığı savunuluyor.
SEYİT RIZA VE ARKADAŞLARININ MEZAR YERLERİ ARAŞTIRILACAK
Teklif, 15 Kasım 1937’de idam edilen Seyit Rıza, oğlu Resik Hüseyin ve beraberindekilerin mezar yerlerinin tespit edilmesini de kapsıyor.
Bu amaçla tarihçiler, hukukçular, adli tıp uzmanları ve mağdur ailelerinin temsilcilerinin yer alacağı kurulun araştırma yürütmesi öngörülüyor. Cumhurbaşkanlığı, Milli Savunma Bakanlığı, Genelkurmay Başkanlığı ve İçişleri Bakanlığı başta olmak üzere ilgili kamu kurumlarının arşiv belgeleri, tutanakları ve haritalarının araştırma için kurula açılması düzenleniyor.
Mezar yerlerinin tespit edilmesi halinde sonuçların öncelikle ailelere bildirilmesi, ailelerin talep etmesi durumunda cenazelerin kendilerine teslim edilmesi amaçlanıyor. Cenazelerin yeniden defnedilmesinde ailelerin iradesinin, inançlarının, kültürlerinin ve geleneklerinin esas alınması da teklif kapsamında yer alıyor.
Teklifte, ailelerin talebi doğrultusunda mezarların korunması, anıt mezar veya anma alanı oluşturulması için gerekli idari ve teknik desteğin sağlanması da öngörülüyor.
TEKLİF İÇİŞLERİ KOMİSYONUNDA
DEM Parti Tunceli Milletvekili Ayten Kordu’nun imzasını taşıyan ve 10 maddeden oluşan kanun teklifi, TBMM İçişleri Komisyonuna havale edildi. Teklif henüz yasalaşmadı ve komisyondaki değerlendirme süreci devam ediyor.





