Dünyada doğal olarak yalnızca Tunceli'de yetişen endemik Tunceli dağ sarımsağı (Allium tuncelianum), biyolojik çeşitliliğin korunması amacıyla koruma altında bulunuyor. Türkiye Bitkileri Kırmızı Kitabı'nda "zarar görebilir" kategorisinde yer alan bitkinin doğal ortamından sökülmesi ve ticareti yasaklanırken, izinsiz toplama yapanlara 2026 yılı için 699 bin 245 lira idari para cezası uygulanıyor.
NESLİ TEHDİT ALTINDA
Diğer sarımsak türlerinden farklı olarak çiçek açıp tohum veren Tunceli dağ sarımsağı, büyük ölçüde tohum yoluyla çoğalıyor. Uzmanlar, özellikle çiçeklenme döneminde bitkinin sökülmesinin doğal popülasyonun azalmasına ve türün yok olma riskiyle karşı karşıya kalmasına neden olabileceğine dikkat çekiyor.
Yetkililer, milli parklar, tabiat parkları, tabiatı koruma alanları ve meralarda izinsiz toplama faaliyetlerine yönelik denetimlerin sürdüğünü bildirdi.
"CEZALAR TEK BAŞINA YETERLİ DEĞİL"
Munzur Doğa Sporları Genel Koordinatörü Mehmet Bidav, yüksek para cezalarının kaçak toplayıcılığı tamamen önleyemediğini belirtti.
Bidav, "Her yıl erken toplama ve bilinçsiz toplayıcılık nedeniyle aynı sorunları yaşıyoruz. Yaklaşık 700 bin liraya ulaşan cezalar uygulanıyor ancak buna rağmen ürün gizlice toplanmaya devam ediyor. Yerel halkın bir kısmı da bu ürünün alım satımını yaptığı için sorun tam anlamıyla çözülemiyor" dedi.
SÜRDÜRÜLEBİLİR ÜRETİM ÖNERİSİ
Bitkinin tamamen yasaklanması yerine kontrollü şekilde değerlendirilmesi gerektiğini ifade eden Bidav, devlet denetiminde sertifikalandırma sistemi oluşturulmasını, toplama alanlarının haritalandırılmasını ve yalnızca eğitimli kişilere toplama izni verilmesini önerdi.
Endemik türün tarım yoluyla üretimine yönelik denemelerin başarılı sonuç verdiğini belirten Bidav, kültür üretiminin yaygınlaştırılmasıyla hem bölge ekonomisine katkı sağlanabileceğini hem de doğal popülasyonun korunabileceğini söyledi.
"15 AĞUSTOS'TAN ÖNCE TOPLANMAMALI"
Sarımsağın doğal yaşam alanlarının kayıt altına alınması gerektiğini vurgulayan Bidav, yerel halkın bu konuda eğitilmesinin önemine dikkat çekti.
Bidav, "Dişi sarımsakların ne zaman ve ne kadar toplanacağına Tarım ve Orman İl Müdürlüğü karar vermeli. Böylece hem bölge halkı gelir elde eder hem de türün geleceği güvence altına alınır. Bu ürünü 15 Ağustos'tan önce kesinlikle toplamayın" çağrısında bulundu.
