ABD'de 3 Kasım'da gerçekleştirilen ara seçimlerin ardından Senato'daki çoğunluk Demokratların kontrolüne geçti. Associated Press'in yayımladığı sonuçlara göre, iki bağımsız senatörün de Demokratlarla birlikte hareket etmesiyle Demokratların sandalye sayısı 52'ye yükselirken Cumhuriyetçiler 40 sandalyede kaldı. Henüz sonuçlanmayan seçim yarışları bulunsa da ortaya çıkan tablo, Başkan Donald Trump'ın önündeki iki yıllık siyasi sürecin nasıl şekilleneceğine ilişkin önemli ipuçları veriyor. Peki, Senato'da çoğunluğun değişmesi Trump yönetimi için ne anlama geliyor? Beyaz Saray'ı hangi gelişmeler bekliyor?
Cumhuriyetçilerin elinde bulunan yedi sandalyeyi kazanan Demokratlar, 100 üyeli Senato'da çoğunluk için gereken sayıya ulaştı. Sonuçları henüz açıklanmayan bazı yarışlar bulunsa da Demokratların elde ettiği sandalye sayısı, Senato'daki kontrolün değişmesi açısından belirleyici oldu.
Ancak yeni çoğunluğun fiilen kullanılabilmesi için seçilen senatörlerin görevlerine başlaması gerekiyor.
Senato'daki değişim, yalnızca partilerin sandalye dağılımını değil, Beyaz Saray ile Kongre arasındaki siyasi ve kurumsal ilişkileri de etkileyecek. ABD Anayasası'nın Senato'ya verdiği yetkiler nedeniyle Trump yönetimi, özellikle atamalar, yargı, bütçe ve dış politika konularında Demokratların denetimiyle karşı karşıya kalabilir.
İşte Senato'da Demokratların çoğunluğu elde etmesiyle Trump yönetimini bekleyen 10 önemli gelişme:
1. ÜST DÜZEY ATAMALARDA DEMOKRATLARIN SÖZÜ GEÇECEK
ABD Başkanı tarafından aday gösterilen bakanlar, büyükelçiler ve çok sayıda üst düzey federal yetkili, görevlerine başlayabilmek için Senato'nun onayından geçmek zorunda.
Demokratların çoğunluğu ele geçirmesiyle Trump'ın belirleyeceği yeni isimlerin onay süreci zorlaşabilir. Senato'daki komiteler adayları inceleyebilecek, onay oturumlarını geciktirebilecek veya adayların reddedilmesi yönünde oy kullanabilecek.
Bu durum, Trump yönetiminin bürokraside gerçekleştirmek istediği değişikliklerin hızını etkileyebilir.
2. FEDERAL YARGI ATAMALARINDA YENİ DÖNEM
Trump'ın federal mahkemelere ve olası Yüksek Mahkeme üyeliklerine yapacağı atamalar da Senato'nun onayına bağlı.
Demokratların çoğunluğu, başkanın tercih ettiği yargıç adaylarının onaylanmasını zorlaştırabilecek. Özellikle ömür boyu görev yapabilen federal yargıçların atanması, ABD hukuk sisteminin uzun vadeli yapısı açısından önem taşıyor.
Bu nedenle Senato'daki çoğunluk değişimi, yalnızca Trump'ın görev süresini değil, gelecek yıllarda Amerikan yargısının yapısını da etkileyebilecek.
3. BEYAZ SARAY'A YÖNELİK SORUŞTURMALAR ARTABİLİR
Senato'daki komitelerin kontrolünün Demokratlara geçmesi, Trump yönetimi üzerindeki Kongre denetimini artıracak.
Demokratların yöneteceği komiteler; federal kurumların faaliyetleri, kamu harcamaları, ihaleler ve yönetimin dış politika kararları hakkında soruşturmalar başlatabilecek.
Komiteler, yetkileri çerçevesinde ilgili kurumlardan belge ve bilgi talep edebilecek, üst düzey yetkilileri Kongre'de ifade vermeye çağırabilecek.
4. İRAN POLİTİKASI SENATO'NUN MERCEĞİ ALTINA GİRECEK
ABD'nin İran'a yönelik askeri politikası, Demokratların Senato'daki çoğunluğuyla birlikte daha yoğun biçimde gündeme gelebilir.
Demokrat senatörler, İran'a yönelik askeri operasyonların hukuki dayanaklarını, maliyetlerini ve Trump yönetiminin savaş stratejisini inceleyebilecek.
Savunma ve dışişleri yetkililerinin Kongre komitelerinde ifade vermesi istenebilir. Bununla birlikte Senato'daki çoğunluk değişimi, ABD Başkanı'nın başkomutan sıfatından kaynaklanan anayasal yetkilerini kendiliğinden ortadan kaldırmayacak.
5. TRUMP'IN YASA TEKLİFLERİ ZORLUKLA KARŞILAŞABİLİR
Vergi düzenlemeleri, bütçe politikaları, göç yasaları ve diğer önemli düzenlemelerin yasalaşabilmesi için Senato'nun onayı gerekiyor.
Demokratların çoğunluğu, Trump yönetiminin desteklediği yasa tekliflerini değiştirebilecek, müzakerelerde farklı koşullar öne sürebilecek veya bazı düzenlemelerin ilerlemesini engelleyebilecek.
Ancak çoğunluğu elde etmek, Demokratların istedikleri bütün yasaları tek başlarına çıkarabilecekleri anlamına gelmiyor. Temsilciler Meclisi'nin tutumu ve Senato'nun oylama kuralları da belirleyici olacak.
6. BÜTÇE GÖRÜŞMELERİNDE PAZARLIK GÜCÜ ARTACAK
ABD federal hükümetinin finansmanını sağlayan bütçe düzenlemelerinin yasalaşması için Kongre'nin iki kanadının da onayı gerekiyor.
Senato'daki çoğunluk Demokratlara geçtiğinde kamu harcamaları, sosyal programlar ve federal kurumların finansmanı gibi başlıklarda Demokratların pazarlık gücü artacak.
Tarafların bütçe konusunda uzlaşamaması halinde federal hükümetin bazı faaliyetlerinin geçici olarak durması, yani hükümet kapanması ihtimali de gündeme gelebilecek.
7. TRUMP'IN GÖÇ POLİTİKALARI DAHA FAZLA İNCELENECEK
Trump yönetiminin sınır güvenliği, düzensiz göçle mücadele ve sınır dışı uygulamaları Demokratların yöneteceği Senato komitelerinin gündeminde daha fazla yer bulabilir.
Demokrat senatörler, göçmenlerin gözaltına alınması ve sınır dışı edilmesi süreçlerine ilişkin uygulamaları inceleyebilecek. İlgili federal kurumların yöneticilerinden bilgi ve açıklama talep edebilecek.
Bununla birlikte Senato'daki çoğunluk değişikliği, başkanın yürütme yetkisi kapsamında uyguladığı mevcut göç politikalarını otomatik olarak sona erdirmeyecek.
8. ABD'NİN DIŞ POLİTİKASINDA KONGRE DENETİMİ GÜÇLENECEK
Senato, ABD'nin uluslararası ilişkilerinde de önemli anayasal yetkilere sahip.
Uluslararası anlaşmaların onaylanması, büyükelçi atamaları ve dış politika kararlarının denetlenmesi gibi konularda Senato'nun rolü bulunuyor.
Demokratların çoğunluğu; İran, Rusya, Çin, İsrail ve Ukrayna politikalarında Trump yönetiminin kararlarını daha yakından inceleyebilecek.
Ancak ABD Başkanı'nın diplomatik ilişkileri yürütme ve dış politikayı şekillendirme konusundaki anayasal yetkileri devam edecek.
9. TRUMP GÖREVDEN ALINABİLİR Mİ?
Senato'da çoğunluğun Demokratlara geçmesi, Trump'ın görevden alınabileceği anlamına gelmiyor.
ABD'de başkan hakkında azil sürecini başlatma yetkisi Temsilciler Meclisi'ne, azil yargılamasını yürütme yetkisi ise Senato'ya ait.
Bir başkanın görevden alınabilmesi için Senato'da yapılan yargılama sonucunda hazır bulunan senatörlerin üçte ikisinin mahkûmiyet yönünde oy kullanması gerekiyor.
Dolayısıyla Demokratların 52 sandalyeye ulaşması, tek başına Trump'ın görevden alınması için yeterli değil.
10. DEMOKRATLARIN DA AŞMASI GEREKEN ENGELLER VAR
Senato'daki çoğunluk değişiminin önündeki en önemli teknik sınırlamalardan biri, filibuster olarak bilinen tartışmayı uzatma yöntemi.
Senato kurallarına göre çoğu yasa teklifinde tartışmayı sona erdirerek oylamaya geçebilmek için 60 senatörün desteği gerekiyor.
Bu nedenle 52 sandalyeye ulaşan Demokratlar, Senato'nun yönetimini ve komitelerin kontrolünü ele geçirebilse de birçok önemli yasa düzenlemesinde Cumhuriyetçilerin desteğine ihtiyaç duyabilir.
Bütçe uzlaştırması ve bazı üst düzey atama süreçlerinde ise farklı oylama kuralları uygulanıyor.
TRUMP'IN ÖNÜNDEKİ İKİ YIL NASIL ŞEKİLLENECEK?
Demokratların Senato'da çoğunluğu kazanması, Donald Trump'ın başkanlık yetkilerini ortadan kaldırmıyor. Ancak Beyaz Saray'ın önümüzdeki iki yılda Kongre ile ilişkilerini daha dikkatli yürütmesini gerektiren yeni bir siyasi tablo ortaya çıkarıyor.
Temsilciler Meclisi'nin de Demokratların kontrolüne geçmesi halinde ABD'de Kongre'nin her iki kanadı ile Beyaz Saray farklı partilerin yönetiminde olacak. Bu durum, yasa yapımından bütçe görüşmelerine, federal atamalardan yönetimin denetlenmesine kadar birçok alanda siyasi müzakereleri daha önemli hale getirecek.
Sonuç olarak Senato'daki çoğunluk değişimi, Trump'ın başkanlık makamını kaybetmesi anlamına gelmiyor. Ancak Cumhuriyetçilerin Kongre'deki desteğinin azalması, Trump yönetiminin politikalarını hayata geçirirken daha fazla engelle ve siyasi pazarlıkla karşılaşabileceğini gösteriyor.
