TikTok üzerinden yapılan dijital hediye gönderimleri, Türkiye’de giderek büyüyen ekonomik ve sosyal tartışmaların merkezine yerleşti. Avrupa’da yaklaşık 33,5 milyon aktif kullanıcıyla TikTok kullanımında ilk sırada bulunan Türkiye’de, platformdaki kontrolsüz harcamaların çok sayıda kişiyi borç ve icra süreçleriyle karşı karşıya bıraktığı belirtiliyor.
Son dönemde televizyon programlarına yansıyan mağduriyet hikâyeleri, sosyal medya üzerinden yapılan yüksek tutarlı dijital bağışların ulaştığı boyutu yeniden gündeme taşıdı.
DİJİTAL HEDİYELERİN MALİYETİ KATLANDI
Platformda yayıncılara gönderilen sanal hediyelerde kullanılan jeton fiyatlarının son yıllarda ciddi şekilde arttığı ifade ediliyor. 2018 yılında yaklaşık 8 liraya satılan 100 jetonun bugün 250 liraya kadar yükseldiği belirtilirken, “Universe” ve “Aslan” gibi en pahalı dijital hediyelerin bedelinin 15 bin ila 19 bin 500 lira arasında değiştiği kaydedildi.
Uzmanlar, özellikle canlı yayınlarda anlık duygusal etkileşimle yapılan harcamaların kullanıcıları büyük borç yükü altına sokabildiğine dikkat çekiyor.
HUKUKİ SÜREÇTE GERİ ALMAK ZOR
Konuyla ilgili değerlendirmede bulunan Avukat Selin Yılmaz, Türk Borçlar Kanunu kapsamında dijital hediye gönderimlerinin çoğu zaman “bağış” niteliğinde değerlendirildiğini söyledi.
Yılmaz, kullanıcıların sonradan pişmanlık yaşasa bile gönderilen paraların hukuki yollarla geri alınmasının oldukça güç olduğunu belirtti. Son dönemde bu konuda açılan dava sayısında artış yaşandığı da ifade edildi.
KAYIT DIŞI PARA TRAFİĞİ TARTIŞMASI
Maliye’nin sosyal medya yayıncılarına yönelik yüzde 15 stopaj uygulamasına rağmen, platform üzerindeki para akışının önemli bölümünün kayıt dışı kaldığı iddiaları gündemdeki yerini koruyor.
Uzmanlar, yüksek hacimli dijital para transferlerinin denetim eksikliği nedeniyle kara para aklama riski oluşturabileceğine dikkat çekiyor.
MAĞDURLAR YAŞADIKLARINI ANLATTI
Televizyon programlarına katılan bazı kullanıcılar, sosyal medya yayıncılarına gönderdikleri hediyeler nedeniyle büyük maddi kayıplar yaşadıklarını dile getirdi.
Bir kullanıcı, bir yayıncıya yaklaşık 2 milyon lira gönderdiğini ve sonrasında çok sayıda icra dosyasıyla karşı karşıya kaldığını söyledi. Başka bir mağdur ise üç ay içerisinde 5,5 milyon lira kaybettiğini öne sürerek, yayın sırasında evlilik vaadiyle kendisinden sürekli hediye talep edildiğini iddia etti.
Farklı mağdurlar da arkadaşlık, duygusal yakınlık veya yardım çağrıları üzerinden yüksek miktarda para gönderdiklerini belirterek maddi açıdan büyük zarara uğradıklarını ifade etti.
UZMANLAR GENÇLER İÇİN RİSK UYARISI YAPIYOR
Uzmanlara göre sosyal medya üzerinden gelir elde etme beklentisinin kontrolsüz şekilde yayılması, özellikle gençler açısından yeni ekonomik ve sosyal riskler doğuruyor. Sosyal güvenceden uzak dijital yayıncılığın hızla yayılmasının, uzun vadede iş gücü piyasasında da olumsuz etkiler oluşturabileceği değerlendiriliyor.
