Bloomberg, Türkiye’yi sarsan ve hâlâ etkileri devam eden fon vurgunu skandalının perde arkasını yazdı. 25’ten fazla yatırımcı, şirket çalışanı ve kamu görevlisiyle görüşen Bloomberg'in haberinde daha önce kamuoyuna yansımayan detaylar yer aldı.
Araştırmaya göre şirketin üst düzey yöneticileri, düzenleyici kurumlardaki bazı yetkililer ve piyasa uzmanları, Tera'nın büyümesinin sürdürülemez olduğuna ilişkin uyarılarda bulunmuştu. Ancak bu uyarılar, milyarlarca liralık kayıplara yol açan çöküşü engelleyemedi.
TERA'NIN İÇİNDE NELER YAŞANDI?
Bloomberg'in haberine göre Tera'nın İstanbul'daki merkezinde, şirketin hızlı büyümesinden rahatsızlık duyan yöneticilerin sayısı giderek arttı. Yatırımcılardan gelen para arttıkça fonların aynı ölçüde yüksek getiri sağlaması da zorlaştı.
KAVGA ÇIKTI, BAZI YÖNETİCİLER AYRILDI
Bloomberg'e konuşan eski şirket yetkililerine göre Tera, geçmişte elde ettiği olağanüstü getirileri sürdürebilmek için giderek daha fazla borçlanmak zorunda kaldı. Şirket içindeki anlaşmazlıklar şubat ayında kavgaya yol açtı. Konuya yakın kişilerin anlattığına göre Tezmen'in en güvendiği yöneticilerden Emir Munir Sarpyener, diğer üst düzey yöneticilerle sert bir tartışmaya girdi. Tartışmanın büyümesiyle fiziksel kavga yaşandı. Bazı yöneticiler ise karşı çıktıkları işlemlere onay vermek yerine şirketten ayrılmayı tercih etti.
Bloomberg'in görüştüğü borsa ve sermaye piyasası yetkililerine göre Tera'nın kullandığı strateji, gerçek ekonomik değer yaratmaktan çok, kâğıt üzerinde yüksek kazançlar oluşturulmasına dayanıyor gibi görünüyordu.
Fonlar, piyasada sınırlı miktarda işlem gören hisseleri satın alıyor, ardından borçlanarak aynı hisselerden daha fazla alım yapıyordu. Böylece hisse fiyatları yükseliyor, yükselen fiyatlar da fonların portföy değerini artırıyordu. Bu değer artışı yeni yatırımcıları çekiyor ve döngü devam ediyordu.
Bloomberg'e isimlerinin açıklanmaması kaydıyla konuşan borsa denetçileri, olağandışı piyasa hareketlerini üstlerine defalarca bildirdiklerini söyledi. Ancak bu uyarılar, sistemin büyümesini durduracak bir müdahaleye dönüşmedi.
BAZI SPK YETKİLİLERİ MÜDAHALE İÇİN İSTEKSİZ DAVRANDI
Bloomberg'e konuşan üst düzey bir Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) yetkilisi, bazı kamu görevlilerinin Tera'ya zarar verebilecek düzenlemeleri hayata geçirmek konusunda isteksiz davrandığını öne sürdü.
MİLYARLARCA LİRALIK KAZANÇ NASIL YARATILDI?
Bloomberg'in araştırmasında, Tera'nın yükselişinin merkezinde, şirketin kurucusu Emre Tezmen'in geliştirdiği TLY adlı yatırım fonu yer alıyor. 53 yaşındaki eski finans analisti Tezmen, yıllar içinde aracı kurum ve portföy yönetimi faaliyetlerinden savunma sanayisine, gayrimenkulden tarıma kadar uzanan geniş bir şirketler grubu kurmuştu.
Ancak Tera'nın finans piyasalarındaki yükselişini asıl hızlandıran, belirli hisselerde yoğunlaşan ve yüksek getiri vaat eden yatırım stratejisiydi.
Söz konusu strateji, yalnızca Tera ile sınırlı kalmadı. Bloomberg'e göre Pusula Portföy gibi daha agresif rakipler de benzer yöntemler kullanmaya başladı. Bazı fonlar, başka fonlara yatırım yaparak karşılıklı alımlarla beslenen bir yapı oluşturdu.
TERA'YI ELEŞTİRENLER SUSTURULDU MU?
Bloomberg'in araştırmasındaki en dikkat çekici iddialardan biri, Tera'nın faaliyetlerini sorgulayan yatırımcı ve piyasa uzmanlarının baskıyla karşı karşıya kalması.
Şirketi uzun yıllardır eleştiren isimlerin başında, mali suçlarla mücadele kurumunda geçmişte görev yapmış Ramazan Başak geliyor. Başak, Tera'nın 2022 yılındaki halka arz hazırlıkları sırasında düzenleyici kurumlara çağrıda bulunarak işlemin engellenmesini istemişti. Sonraki yıllarda da şirketin piyasa fiyatlarını yapay biçimde yükselttiğini savundu.
Bloomberg'e konuşan Başak, kamu kurumları ile özel sektördeki güçlü aktörlerin desteği olmadan bu yapının bu kadar uzun süre ayakta kalamayacağını savundu. Başak'a göre yetkililer daha önce yapılan uyarıları dikkate alsaydı kriz bu boyuta ulaşmayabilirdi.
Asıl kırılma ise Tera'nın stratejilerini örnek alan Pusula Portföy'de yaşandı. Ağustos ayına gelindiğinde şirketin fonları ağır kayıplarla karşı karşıyaydı. Yatırımcıların paralarını çekmek için harekete geçmesi, krizi hızla derinleştirdi.
300 MİLYAR LİRALIK PARA ÇEKME TALEBİ: TERA'NIN ÇÖKÜŞÜ
Pusula Portföy'deki krizin büyümesiyle satış dalgası Borsa İstanbul'un geneline yayılmaya başladı. Yüzlerce hisse değer kaybederken fonlardaki zararlar da giderek arttı.
Bloomberg'in aktardığına göre eylül ayının başındaki bir hafta sonunda Tera yetkilileri, yeni düzenlemeleri ve Pusula'yı satın alarak kurtarma ihtimalini görüşmek için Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek ile toplantı ayarlamaya çalıştı.
Ancak Hazine ve Maliye Bakanlığı, Bloomberg'e yaptığı açıklamada Şimşek'in görev süresi boyunca piyasa aktörleriyle herhangi bir özel görüşme gerçekleştirmediğini belirtti.
Birkaç gün sonra Tera, Pusula'yı satın alacağını duyurdu. Pusula'nın yönetimi çalışanları bir toplantıda bir araya getirerek daha güçlü bir ortakla şirketin faaliyetlerini sürdürebileceğini anlattı. Bloomberg'e konuşan eski bir Pusula çalışanına göre şirket içinde büyük bir rahatlama yaşandı çünkü o güne kadar Tera'nın dokunduğu her şey kazanca dönüşüyor gibi görünüyordu.
Tera, karşılayamadığı 300 milyar lirayı, yani yaklaşık 6 milyar doları aşan fon geri alım talebi bulunduğunu açıkladı.
Emre Tezmen, X hesabından yaptığı açıklamalarda şirketinin organize bir spekülatif saldırının hedefi olduğunu savundu. Savcılığa verdiği ifadede ise bu büyüklükteki para çekme taleplerine hiçbir finans kuruluşunun dayanamayacağını söyledi.
Tezmen, yatırımcı paniğini düzenleyici kurumların yeni kurallarına bağladı ve Tera bağlantılı şirketlerin değerlerindeki olağanüstü yükselişin yapay olduğu iddialarını reddetti.
Pusula Yönetim Kurulu Başkanı Muhammed Yarız da yurt dışına kaçtığı iddialarını reddederek savcılığa kendi isteğiyle gittiğini açıkladı. Yarız daha sonra piyasa manipülasyonu ve dolandırıcılık suçlamalarıyla tutuklandı.
ERDOĞAN KRİZ TOPLANTISINDA BAKANLARA TEPKİ GÖSTERDİ
Tera ve Pusula'nın çöküşü kısa sürede ekonomi yönetiminin gündemindeki en önemli başlıklardan biri haline geldi.
Bloomberg'in konuya yakın bir kişiye dayandırdığı bilgiye göre AKP'li Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, eylül ayında ekonomi kurmaylarıyla acil bir toplantı yaptı. Erdoğan'ın toplantıda krizin kontrolden çıkmasına izin verilmesi nedeniyle bakanlara sert tepki gösterdiği öne sürüldü.
