Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), yatırım fonlarının işleyişine ilişkin rehberi 28 Ağustos 2026 tarihli kararıyla kapsamlı biçimde yeniledi. Yeni düzenlemeyle özellikle serbest fonların tek bir hisse veya ihraççıda yüksek miktarda pozisyon oluşturmasının önüne geçilmesi hedefleniyor.
Düzenlemede, fonların yalnızca bir şirkete yapabileceği yatırım tutarına değil, şirketlerin fiili dolaşımdaki paylarının ne kadarının fonlar tarafından alınabileceğine ilişkin de kademeli sınırlar getirildi.
HALKA AÇIKLIK ORANINA GÖRE YATIRIM SINIRI
Yeni sistemde bir serbest fonun şirketin fiili dolaşımındaki paylara yönelik yatırım sınırı, doğrudan halka açıklık oranına göre belirlenecek.
Buna göre fiili dolaşım oranı;
Yüzde 25’in altında olan şirketlerde dolaşımdaki payların en fazla yüzde 8’i,
Yüzde 25-50 arasında olan şirketlerde yüzde 6’sı,
Yüzde 50-75 arasında olan şirketlerde yüzde 4’ü,
Yüzde 75’in üzerinde olan şirketlerde ise yüzde 2’si
tek bir serbest fon tarafından alınabilecek.
Örneğin halka açıklık oranı yüzde 10 olan bir şirkette serbest fonun satın alabileceği pay, şirket sermayesinin en fazla yüzde 0,8’iyle sınırlı olacak.
AYNI YÖNETİCİNİN FONLARI BİRLİKTE HESAPLANACAK
SPK’nın düzenlemesi yalnızca tek bir fonun pozisyonunu değil, aynı yöneticinin veya kurucunun kontrolündeki fonların toplam pozisyonunu da kapsıyor.
Buna göre aynı yöneticinin yönettiği fonların bir şirketteki fiili dolaşım paylarının toplam sahipliği;
Fiili dolaşım yüzde 25’in altındaysa yüzde 16’yı,
Yüzde 25-50 arasındaysa yüzde 12’yi,
Yüzde 50-75 arasındaysa yüzde 8’i,
Yüzde 75’in üzerindeyse yüzde 4’ü
aşamayacak.
Bu düzenlemeyle birden fazla fonun aynı hisseye yönelerek tek bir fonun ulaşabileceği sınırların üzerinde ortak pozisyon oluşturmasının engellenmesi amaçlanıyor.
YATIRIMCI ŞİRKETTE HAKİMSE SINIR DAHA DÜŞÜK
Serbest fon yatırımcılarının yönetim hakimiyetine sahip olduğu şirketler için daha sıkı bir sınır uygulanacak.
Bu durumda tek bir serbest fon, şirketin fiili dolaşımdaki paylarının yüzde 1’inden fazlasına sahip olamayacak. Aynı yöneticinin ve aynı kurucunun yönettiği fonların toplam sahipliği ise yüzde 2 ile sınırlandırılacak.
FON PORTFÖYÜNDE YÜZDE 20 YOĞUNLAŞMA SINIRI
Yeni rehberde portföy yoğunlaşmasına ilişkin de sınır getirildi. Fon portföy değerinin yüzde 5’inden fazlasını oluşturan sermaye piyasası araçlarının toplam değeri, fon portföyünün yüzde 20’sini geçemeyecek.
Ayrıca aynı yöneticinin veya üst yönetiminin hakimiyetindeki ihraççıların sermaye piyasası araçlarına yapılabilecek toplam yatırım da fon portföyünün yüzde 20’siyle sınırlandırılacak.
BORÇLANMA ARAÇLARINA DA LİMİT
Yoğunlaşma sınırları hisse senetleriyle sınırlı tutulmadı. Bir serbest fonun tek bir ihraççının tedavüldeki borçlanma araçlarına yapabileceği yatırım yüzde 10’u aşamayacak.
Yönetim sözleşmesine dayalı kira sertifikalarında da yüzde 10 sınırı uygulanırken, diğer kira sertifikalarında bu oran yüzde 25 olarak belirlendi.
Serbest fonların başka yatırım fonlarına yaptığı yatırımlar için de limit getirildi. Fon sepeti serbest fonlar dışındaki serbest fonların diğer fonların katılma paylarına yapabileceği yatırım fon portföyünün yüzde 15’iyle, tek bir fona yapılabilecek yatırım ise yüzde 10’la sınırlandırıldı.
TÜM FONLAR İÇİN “TEK İHRAÇÇI” HESABI GENİŞLETİLDİ
Yeni rehberle tek bir ihraççıya yönelik yoğunlaşmanın hesaplanmasında doğrudan hisse senedi yatırımlarının yanı sıra türev araçlar ve swap işlemleri de dikkate alınacak.
Fon portföyünün yüzde 10’undan fazlası, tek bir ihraççının para ve sermaye piyasası araçları ile bunlara dayalı türev araçlara yönlendirilemeyecek.
Hesaplamada hisse ve borçlanma araçlarının yanı sıra varant, sertifika, saklı türev araçlar ve swap işlemleri de dikkate alınacak.
PYŞ’LERE SERBEST FON AĞIRLIĞINA GÖRE EK SERMAYE ŞARTI
Portföy yönetim şirketleri (PYŞ) için de yeni yükümlülükler getirildi.
Bir PYŞ’nin yönettiği aylık ortalama kolektif portföyün yüzde 50’sinden fazlasının serbest fonlardan oluşması halinde, şirketin çıkarılmış sermayesini yüzde 10 oranında nakit artırmak için SPK’ya başvurması gerekecek.
İlk kontrol 2026 hesap dönemi sonunda yapılacak. Uygulamanın, faaliyet yetki belgesinin alınmasını takip eden ikinci hesap dönemi sonunda başlaması öngörülüyor.
BİR PORTFÖY YÖNETİCİSİ EN FAZLA 7 FON YÖNETECEK
SPK, portföy yöneticilerinin görev aldığı fon sayısına da sınır getiriyor.
Buna göre bir portföy yöneticisi, serbest fonlar da dahil olmak üzere en fazla 7 fonun portföy yönetiminde görevlendirilebilecek. Girişim sermayesi ve gayrimenkul yatırım fonları ise bu hesabın dışında tutulacak.
Mevcut yapısı nedeniyle yeni sınıra hemen uyum sağlayamayan şirketler için geçiş süreci uygulanacak. Buna göre 1 Ocak 2029’dan itibaren bir yöneticinin sorumlu olabileceği fon sayısı en fazla 10, 1 Ocak 2031’den itibaren ise en fazla 7 olacak.
Ayrıca her fon için biri sorumlu olmak üzere en az iki portföy yöneticisi görevlendirilecek.
SERBEST FON SAYISI YÖNETİCİ SAYISINI AŞAMAYACAK
Bir portföy yönetim şirketinin kurduğu serbest şemsiye fona bağlı olarak ihraç edeceği serbest fonların sayısı, özel fonlar dahil olmak üzere şirkette çalışan portföy yöneticilerinin sayısını geçemeyecek.
Bu düzenleme 29 Ağustos 2026’da yürürlüğe girecek. Mevcut sınırı aşan PYŞ’lerin ise 30 Haziran 2029’a kadar yeni yapıya uyum sağlaması gerekecek.
PARA PİYASASI FONLARINA DA YENİ KURAL
Yeni rehber yalnızca serbest fonları kapsamıyor. Katılım fonları dışındaki para piyasası fonlarının portföylerinin en az yüzde 10’unun devlet iç borçlanma senetleri veya Hazine’nin Varlık Kiralama Şirketi tarafından ihraç edilen kira sertifikalarından oluşması gerekecek.
Para piyasası ve kısa vadeli fonların Borsa İstanbul Pay Senedi Repo Pazarı’ndaki ters repo işlemleri de fon toplam değerinin yüzde 25’iyle sınırlandırılacak.
PYŞ’LER İÇİN ASGARİ SERMAYE 500 MİLYON LİRAYA KADAR ÇIKIYOR
Düzenlemeyle portföy yönetim şirketlerinin asgari başlangıç sermayeleri de faaliyet yetkilerine göre yeniden belirlendi.
Daha geniş kapsamlı faaliyet yetkisine sahip olacak PYŞ’lerin en az 500 milyon lira başlangıç sermayesine sahip olması gerekecek. Daha sınırlı yetki kapsamındaki şirketler için asgari sermaye 250 milyon lira olacak.
Bu şart, serbest fonların yönettiği kolektif portföy içindeki payının yüzde 50’yi aşması halinde getirilecek ek yüzde 10 nakit sermaye artırımı yükümlülüğünden ayrı uygulanacak.
TEZMEN: “RİSKİ DOĞRU YERDEN ÖLÇEN BİR DÜZENLEME”
Tera Holding Yönetim Kurulu Başkanı Emre Tezmen, SPK’nın yeni rehberini sermaye piyasaları açısından önemli bir adım olarak değerlendirdi.
Düzenlemenin tek tip bir yaklaşım yerine risk bazlı ve orantılı bir yapı oluşturduğunu belirten Tezmen, serbest fonların bir ihraççıya yatırım sınırının fiili dolaşımdaki pay oranına göre kademeli belirlenmesini olumlu bulduğunu söyledi.
Tezmen, fon sayısının portföy yöneticilerinin sayısıyla ilişkilendirilmesinin de yönetim kapasitesinin dikkate alınması açısından önemli olduğunu belirterek, geniş yetkili PYŞ’ler için 500 milyon liralık sermaye şartının sektörün finansal dayanıklılığını artıracağını ifade etti.
Yeni düzenlemenin yalnızca kuralları sıkılaştırmadığını savunan Tezmen, düzenlemenin esas olarak riskin doğru ölçülmesine ve fon sektöründe yönetişim kalitesinin artırılmasına odaklandığını dile getirdi.