Sırbistan'da 25 Ekim'de düzenlenen erken parlamento seçimlerinde, öğrencilerin öncülüğündeki protesto hareketinin desteklediği Öğrenci Listesi (Student List) zafer kazandı.
2014 yılından bu yana başbakan veya cumhurbaşkanı olarak ülke siyasetinde belirleyici rol oynayan Aleksandar Vucic, televizyondan yaptığı açıklamada yenilgiyi kabul etti.
Vucic, seçim sonuçlarına ilişkin açıklamasında, "Bu seçimleri kaybettiğimiz açık. Öğrenci Listesi kazandı" ifadelerini kullandı.
Seçim sonuçları, Sırbistan'da uzun yıllardır devam eden siyasi güç dengelerinin değişmesi açısından tarihi bir gelişme olarak değerlendirildi.
Vucic'in paylaştığı ön sonuçlara göre, 250 sandalyeli Sırbistan Parlamentosu'nda Öğrenci Listesi'nin 135 ila 140 sandalye kazanması bekleniyor.
Vucic'in liderliğini yaptığı Sırp İlerleme Partisi'nin (SNS) başını çektiği siyasi ittifakın ise yaklaşık 105 sandalye elde edeceği tahmin ediliyor.
Bu sonuçlarla öğrenci hareketinin parlamentoda hükümet kurmak için gereken çoğunluğa ulaşması öngörülüyor.
SOKAKLAR KUTLAMA ALANINA DÖNDÜ
Vucic'in yenilgiyi kabul etmesinin ardından başkent Belgrad'da on binlerce kişi sokaklara çıktı.
Kent merkezindeki ana bulvarları dolduran kalabalıklar, araçların korna sesleri eşliğinde dans ederek seçim zaferini kutladı.
Öğrenciler ve göstericiler, zafer sloganları atarken uzun süredir devam eden protestoların ardından siyasi değişimin başlamasını sevinçle karşıladı.
Belgrad Üniversitesi öğretim üyelerinden Radomir Sajcic, öğrenci hareketinin merkezinde yaptığı konuşmada, halkın sesinin duyulduğunu belirterek zaferi kutladıklarını, ertesi gün ise ülkenin geleceğini inşa etmeye başlayacaklarını söyledi.
Sırbistan'daki öğrenci hareketinin temelleri, Kasım 2024'te Novi Sad kentindeki tren istasyonunda meydana gelen faciayla atıldı.
Tren istasyonunun beton sundurmasının çökmesi sonucu 16 kişinin yaşamını yitirmesi, ülkede yolsuzluk ve kamu yönetimindeki ihmallere ilişkin tartışmaları artırdı.
Olayın ardından üniversite öğrencilerinin öncülüğünde başlayan gösteriler, kısa sürede ülke geneline yayıldı.
Başlangıçta facianın sorumlularının hesap vermesini isteyen öğrenciler, zamanla hükümete yönelik yolsuzluk ve otoriterleşme eleştirilerini protestolarının merkezine taşıdı.
Yaklaşık iki yıl süren gösteriler, Vucic yönetiminin karşılaştığı en büyük siyasi meydan okumalardan birine dönüştü.
Artan toplumsal baskının ardından Vucic, eylül ayında erken seçime gidilmesi kararı aldı.
SEÇİME KATILIM NEDEN REKOR SEVİYEDE?
Sırbistan'daki seçimlerde yurttaşların sandığa gösterdiği yoğun ilgi dikkat çekti.
Ülke genelindeki oy verme merkezlerinde uzun kuyruklar oluşurken, Vucic'in de Belgrad'da oy kullanmak için yaklaşık iki saat beklediği belirtildi.
Anket şirketleri ve seçim yetkililerinin ilk değerlendirmelerine göre katılım oranı yüzde 70'e yaklaştı.
Bu oran, Yugoslavya'nın 1992'de dağılmasından bu yana kaydedilen en yüksek seçim katılımlarından biri olarak değerlendirildi.
Siyasi gözlemciler, yüksek katılımın özellikle değişim isteyen seçmenlerin sandığa yönelmesiyle öğrenci hareketinin zaferinde belirleyici rol oynadığını belirtti.
Öğrencilerin seçim zaferine rağmen ülkede kurulacak yeni hükümetin yapısına ilişkin belirsizlikler sürüyor.
Öğrenci Listesi'nde üniversite öğretim üyeleri, sanatçılar, çiftçiler ve farklı meslek gruplarından isimler yer alıyor.
Listenin başında kardiyolog Ilija Srdanovic bulunurken, yeni hükümette başbakanlık görevini kimin üstleneceği henüz netleşmedi.
Öğrenci hareketinin öncelikli hedefleri arasında yolsuzlukla mücadele, hukukun üstünlüğünün yeniden güçlendirilmesi ve eğitim sistemindeki sorunların giderilmesi bulunuyor.
Siyasi analistler, yeni yönetimin özellikle emniyet, güvenlik kurumları ve bakanlıklardaki üst düzey kadrolarda değişikliklere gidebileceğini değerlendiriyor.
SEÇİM SONUCU AVRUPA’DA NASIL KARŞILANDI?
Öğrenci hareketinin zaferi, Avrupa'da da geniş yankı uyandırdı.
Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ve Avrupa Birliği'nin Genişlemeden Sorumlu Komiseri Marta Kos, Öğrenci Listesi'ni seçim başarısından dolayı kutladı.
Von der Leyen, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, Sırbistan'ın Avrupa Birliği üyeliği yolundaki ilerlemesini desteklemek için yeni yönetimle birlikte çalışmaya hazır olduklarını belirtti.
Macaristan Başbakanı Peter Magyar da öğrenci hareketine ülkesinin desteğini iletti.
Öğrenci hareketinin iktidara gelmesiyle Sırbistan'ın dış politikasında nasıl bir yol izleyeceği de merak konusu oldu.
Vucic yönetimi, uzun yıllar boyunca Rusya, Çin ve Avrupa Birliği arasında denge kurmaya dayalı bir dış politika yürüttü.
Sırbistan'ın geleneksel müttefiki Rusya, ülkenin başlıca doğalgaz tedarikçileri arasında yer alırken Çin, altyapı ve sanayi yatırımlarında önemli bir ortak konumunda bulunuyor.
Avrupa Birliği ise Sırbistan'ın en büyük ticaret ortağı olmayı sürdürüyor.
Varşova merkezli seçim danışmanı Radivoje Grujic, yeni dönemde en büyük belirsizliğin hükümetin kimler tarafından yönetileceği ve dış politikadaki önceliklerin nasıl belirleneceği olduğunu ifade etti.
Grujic, öğrenci hareketinin yolsuzlukla mücadele ve hukukun üstünlüğünü yeniden tesis etme vaatlerini nasıl uygulayacağının da yakından izleneceğini belirtti.
VUCİC’İN SİYASİ GELECEĞİ NE OLACAK?
Seçim yenilgisinin ardından açıklamalarda bulunan Vucic, partisinin siyasi faaliyetlerini sürdüreceğini vurguladı.
Bazı iş insanlarının ve destekçilerinin kendilerinden uzaklaşabileceğini kabul eden Vucic, parti örgütlerinin güçlü ve birlik içinde olduğunu savundu.
Muhalefette mücadele etmeye alışkın olduklarını belirten Vucic, siyasi faaliyetlerine devam edeceklerinin mesajını verdi.
Öte yandan, öğrenci hareketinin temsilcileri seçim zaferinin ardından toplumsal barışın korunması çağrısında bulundu.
Öğrenci Listesi adaylarından, eski Merkez Bankası Başkanı Dejan Soskic, seçim sürecindeki tutumları nedeniyle seçmenlere teşekkür ederek kamu düzeninin korunmasının önemine dikkat çekti.
