Sayıştay’ın Dış Denetim Genel Değerlendirme Raporu, kamu idarelerindeki mali işlemler, mevzuata uygunluk ile mali yönetim ve iç kontrol sistemlerine ilişkin çok sayıda eksikliği ortaya koydu. Cumhuriyet'te yer alan habere göre; raporda, tüm idare türleri bakımından toplam 10 bin 783 bulgu tespit edildi.
TBMM’ye sunulan kamu idareleri raporlarında 278’i mali rapor ve tabloları etkileyen, 783’ü mevzuata uygunlukla ilgili, 41’i ise mali yönetim ve iç kontrol sistemlerine ilişkin olmak üzere toplam bin 102 bulgu yer aldı.
Mahalli idarelere gereği için gönderilen raporlarda ise 2 bin 675’i mali rapor ve tabloları etkileyen, 6 bin 821’i mevzuata uygunlukla ilgili ve 185’i mali yönetim ile iç kontrol sistemlerine ilişkin olmak üzere toplam 9 bin 681 bulgu belirlendi.
MALİ TABLOLARDA EN ÇOK TESPİT EDİLEN 3 HATA
Tüm idare türleri birlikte değerlendirildiğinde, mali rapor ve tabloları etkileyen 2 bin 953, mevzuata uygunluğa ilişkin 7 bin 604, mali yönetim ve iç kontrol sistemlerine ilişkin ise 226 bulgu tespit edildi.
Mali rapor ve tablolara ilişkin en fazla karşılaşılan konular arasında ilk üç sırada şu tespitler yer aldı:
-
Maddi duran varlıklar için amortisman ayrılmaması veya amortismanların hatalı hesaplanması.
-
Tapu kayıtlarında idare adına kayıtlı taşınmazların kurumun mali tablolarında gösterilmemesi.
-
Yazılım, lisans, patent, telif hakkı ile harita, plan ve proje alımları gibi gayrimaddi hakların ilgili hesaplarda muhasebeleştirilmemesi.
İHALELERDE MEVZUATA AYKIRI UYGULAMALAR
Sayıştay denetimlerinde bazı kamu idarelerinin taşınmazlarını ihale düzenlemeden doğrudan kiraya verdiği belirlendi. İhale yoluyla kiralanan bazı taşınmazların ise sözleşme süresinin sona ermesinin ardından yeniden ihaleye çıkılmadan aynı kişilere süre uzatımı yoluyla kiralandığı tespit edildi.
Bazı ihalelerin teknik şartnamelerinde belirli marka ve modellere işaret edildiği, mevzuatta öngörülen koşullar oluşmadan pazarlık usulüne başvurulduğu ve ihale yoluyla karşılanması gereken bazı ihtiyaçların doğrudan temin yöntemiyle satın alındığı kaydedildi.
Denetimlerde ayrıca, gerekli onaylar alınmadan ve yasaklılık sorgulamaları yapılmadan taşeron çalıştırıldığı, bazı ihale komisyonlarının ise mevzuata uygun şekilde oluşturulmadığı belirlendi.
Doğrudan temin ve pazarlık usulüyle gerçekleştirilen bazı alımlarda Kamu İhale Kurulu’nun uygun görüşü alınmadan belirlenen limitlerin aşıldığı, Devlet İhale Kanunu kapsamında yürütülen bazı süreçlerde de mevzuata aykırı uygulamalar yapıldığı rapora yansıdı.
KAMU KAYNAKLARININ KULLANIMINDA ÇEŞİTLİ EKSİKLİKLER
Sayıştay raporunda, bazı kamu idarelerinde iç denetim birimlerinin oluşturulmadığı veya iç denetçi atamasının yapılmadığı da belirtildi.
Denetimlerde ayrıca idari para cezalarının uygulanmasında hatalar yapıldığı, vadesinde tahsil edilemeyen alacaklar için gerekli takip ve tahsil işlemlerinin başlatılmadığı tespit edildi.
Bazı idarelerin kendi bütçeleri veya tasarrufları altındaki mali kaynakları kamu sermayeli bankalar dışında değerlendirdiği, kredi kartıyla gerçekleştirilen tahsilatların ise banka hesaplarına aktarılmasında 20 günü aşan gecikmeler yaşandığı belirlendi.
Personel istihdamında da çeşitli eksiklikler tespit edildi. Bazı personelin güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması tamamlanmadan göreve başlatıldığı kaydedildi.
Kamu idarelerinin sunduğu bazı mal ve hizmetlerden, gerekli şartları taşımayan kişilerin ücretsiz veya indirimli şekilde yararlandırıldığı da raporda yer aldı.
YEŞİL ALANLAR VE KAMU ARAZİLERİNE İLİŞKİN TESPİTLER
Bilimsel araştırma projelerinin finansmanı için tahsis edilen bazı kaynakların, bilimsel araştırma projesi tanımına ve amacına uygun olmayan alanlarda kullanıldığı tespit edildi.
İmar planlarında yeşil alan, park, yol ve eğitim-öğretim alanı olarak ayrılan bazı yerlerin gerçek veya tüzel kişiler tarafından işgal edildiği ya da kiralandığı belirlendi.
Raporda ayrıca, mevzuatta belirlenen makam ve hizmetler dışında kullanılmak üzere yabancı menşeli araç edinildiğine ilişkin tespitlere de yer verildi.
FAALİYET RAPORLARINDA EKSİK BİLGİLER
Sayıştay’ın Faaliyet Genel Değerlendirme Raporu da kamu idarelerinin faaliyet raporlarına ilişkin önemli eksiklikler bulunduğunu ortaya koydu.
Rapora göre 4 kamu idaresi faaliyet raporunu yayımlamadı. Faaliyet raporunu süresi içinde yayımlamayan idarelerin sayısı ise 43 oldu. Ayrıca 96 kamu idaresinin faaliyet raporunun eksik olduğu belirlendi.
Kullandıkları kaynaklar hakkında bilgi vermeyen kamu idarelerinin sayısı 20 olurken, 219 idarenin faaliyet raporlarında temel mali tablolara dahi yer vermediği tespit edildi.
Yardım yapılan birlik, kurum ve kuruluşlara ilişkin bilgi vermeyen idare sayısı 44, tüm varlık ve yükümlülüklerini açıklamayan idare sayısı ise 115 olarak kaydedildi.
Sayıştay, söz konusu eksikliklerin faaliyet raporları aracılığıyla kamuoyuna yönelik mali bilgi sunma ve hesap verme sorumluluğunun tam olarak yerine getirilmesini engellediğini belirtti.
250 İDARE BÜTÇE SAPMALARININ NEDENİNİ AÇIKLAMADI
Raporda bütçe hedefleri ile gerçekleşmeleri arasındaki farklara ilişkin de dikkat çekici tespitler yer aldı.
Buna göre 250 kamu idaresi, bütçe hedefleri ile gerçekleşmeleri arasında meydana gelen sapmaların nedenlerine faaliyet raporlarında yer vermedi. 33 idare ise bütçe hedef ve gerçekleşmelerini hiç açıklamadı.
Özel ödenek, dış proje kredisi, bağış ve yardım gibi kaynakları göstermeyen kamu idaresi sayısı 89 olarak belirlendi. Ayrıca 20 kamu idaresinin bütçe gerçekleşmelerinin gerçeği yansıtmadığı tespit edildi.
