Türkiye'nin savunma sanayisinde son yıllarda önemli projeler hayata geçirilirken, açıklanan hedef tarihler ile projelerin fiili ilerleyişi arasındaki fark dikkat çekiyor. Cumhuriyet'te yer alan habere göre; Milli Muharip Uçak KAAN, ALTAY tankı, MUGEM uçak gemisi ve TF-2000 hava savunma muhribi projelerinde kamuoyuna duyurulan takvimlerin gerisinde kalındığı görülüyor.
Bazı projelerde hedeflenen tarihlerle mevcut takvim arasında yıllara varan farklar bulunuyor.
KAAN'DA YERLİ MOTOR HEDEFİ 10 YIL ÖTELENDİ
Savunma sanayisindeki takvim tartışmasının son örneklerinden biri KAAN projesinde ortaya çıktı.
TUSAŞ Genel Müdürü Mehmet Demiroğlu, 23 Ağustos'ta Anadolu Ajansı'na yaptığı açıklamada, KAAN'da kullanılacak yerli motorun testlerine 2032 yılında başlanmasının planlandığını söyledi.
Oysa daha önce açıklanan hedeflerde KAAN'ın 2028 yılında yerli motorla uçması öngörülüyordu. Millî Savunma Bakanlığı kaynakları 2023'te yerli motorun 2028'de hazır olacağını açıklarken, TUSAŞ'ın eski Genel Müdürü Temel Kotil de aynı yıl, hedeflerinin KAAN'ı 2028'de Türk motoruyla uçurmak olduğunu belirtmişti.
Motorun test, sertifikasyon ve uçağa entegrasyon aşamaları dikkate alındığında, ilk hedef ile mevcut takvim arasında yaklaşık 10 yıllık bir fark oluşması bekleniyor.
ALTAY'DA İLK TESLİMAT 5 YIL GECİKTİ
Benzer bir tablo ALTAY tankı projesinde de yaşandı. 2007'de başlatılan projeyi ilk olarak Otokar yürütürken, daha sonraki süreçte seri üretim görevi BMC'ye verildi.
Savunma Sanayii Başkanlığı ile BMC arasında 2018'de imzalanan seri üretim sözleşmesinin ardından, ilk tankın yaklaşık 18 ay içerisinde, yani 2020 ortalarında Kara Kuvvetleri Komutanlığı'na teslim edilmesinin planlandığı açıklanmıştı.
Ancak ilk teslimat töreni bu tarihten 5 yılı aşkın süre sonra, 2025'in sonunda gerçekleştirildi.
“ENVANTERE GİRDİ” DENİLDİ, SAYI AÇIKLANMADI
ALTAY'ın teslimatı konusunda da tartışmalar sürüyor. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, 28 Ekim 2025'teki törende ALTAY'ın envantere girdiğini açıkladı ancak kaç tankın envantere alındığına ilişkin sayı paylaşmadı.
Savunma Sanayii Başkanı Haluk Görgün ise 2025 sonuna kadar 3, 2026 sonuna kadar toplam 11 ALTAY tankının Türk Silahlı Kuvvetleri'ne teslim edileceğini belirtmişti.
Buna karşın Millî Savunma Bakanlığı'nın haftalık basın bilgilendirme toplantılarında envantere giren çeşitli savunma ürünleri düzenli olarak açıklanırken, ALTAY tanklarının envantere alındığına ilişkin ayrıca bir duyuru yapılmaması dikkat çekiyor.
MUGEM'İN TESLİM TARİHİNDE DE DEĞİŞİKLİK
Milli Uçak Gemisi MUGEM projesinde de açıklanan tarihler arasında farklılıklar bulunuyor.
Cumhurbaşkanı Erdoğan, Eylül 2025'te yaptığı açıklamada geminin "1-2 yıl içerisinde" tamamlanmasının beklendiğini ifade etmişti. Geminin inşa edildiği İstanbul Tersanesi'nin komutanı Recep Erdinç Yetkin ise teslimatın 2030'a kalmayacağını söylemişti.
Ancak Deniz Kuvvetleri Komutanlığı Deniz Teknik Komutanı Hakan Uçar, Haziran 2026'da katıldığı teknik bir toplantıda MUGEM'in donanmaya teslim tarihinin 2032 olarak planlandığını açıkladı.
Böylece proje için daha önce dile getirilen tarihler ile son açıklanan takvim arasında belirgin bir fark ortaya çıktı.
TF-2000'DE HEDEF 2021'Dİ
Türkiye'nin denizlerdeki hava savunma kapasitesini güçlendirmesi hedeflenen TF-2000 Hava Savunma Muhribi projesinin geçmişi ise 1990'lı yıllara uzanıyor.
1999 depremi ve 2001 ekonomik krizinin ardından ertelenen proje, 2007'de yeniden gündeme alındı. O dönemde ilk TF-2000 muhribinin 2021 yılında envantere girmesi hedefleniyordu.
Ancak bu takvim gerçekleşmedi ve gemilerin inşasına ancak 2025 yılında başlanabildi. Mevcut planlamaya göre ilk muhribin 2028'de denize indirilmesi, ardından gerçekleştirilecek test ve kabul süreçlerinin tamamlanmasıyla sonraki yıllarda envantere alınması öngörülüyor.
Bu projede de ilk hedef tarih ile mevcut takvim arasında yaklaşık 10 yıllık bir fark bulunuyor.
HEDEFLER İLE GERÇEKLEŞMELER ARASINDAKİ FARK BÜYÜYOR
KAAN, ALTAY, MUGEM ve TF-2000 örnekleri, Türkiye'nin büyük ölçekli savunma projelerinde açıklanan hedeflerle gerçekleşen takvimlerin her zaman örtüşmediğini gösteriyor.
Projelerin teknik zorlukları, motor ve alt sistemlerin geliştirilmesi, test süreçleri, sertifikasyon ve üretim kapasitesi gibi faktörler takvimleri etkileyebilir. Ancak özellikle yıllara yayılan sapmalar, savunma sanayisindeki büyük projelerde hedeflerin ne ölçüde gerçekçi belirlendiği tartışmasını da beraberinde getiriyor.