ABD-İsrail ile İran arasındaki gerilim sürmesine rağmen altın ve gümüş fiyatlarının düşmesi, piyasalarda “alışılmışın dışında” bir tablo yarattı. İktisatçı Mahfi Eğilmez, bu durumu birden fazla dinamiğin aynı anda yön değiştirmesiyle açıkladı.
GÜVENLİ LİMAN ETKİSİ TERSİNE DÖNDÜ
Normal şartlarda jeopolitik risklerin artmasıyla altın ve gümüş gibi değerli metaller yükselişe geçer. Ancak bu kez Orta Doğu’daki gerilim farklı bir zincirleme etki yarattı. Artan tansiyon petrol fiyatlarını yukarı çekti, bu da enflasyon beklentilerini artırdı.
FAİZ BEKLENTİLERİ BELİRLEYİCİ OLDU
Eğilmez’e göre düşüşün temel nedeni faiz beklentilerindeki değişim. Altın ve gümüş, faiz getirisi olmayan varlıklar olduğu için yatırımcılar genellikle düşük faiz ortamında bu varlıklara yöneliyor. Ancak petrol fiyatlarındaki yükselişle birlikte enflasyon beklentileri artınca, merkez bankalarının faiz indireceği beklentisi ortadan kalktı. Hatta faiz artırımı ihtimali konuşulmaya başlandı.
Bu durum yatırımcıların yönünü değiştirdi ve faiz getirisi olan araçlara geçiş hızlandı.
SATIŞ DALGASI VE DOLARA YÖNELİM
Faiz beklentilerindeki değişimle birlikte yatırımcılar altın, gümüş ve bu varlıklara dayalı yatırım araçlarında satışa geçti. Bu satışlar yalnızca değerli metallerle sınırlı kalmadı; ilgili hisse senetleri ve fonlarda da çıkışlar görüldü.
Artan satış baskısı, yatırımcıların nakde geçme isteğiyle birleşince dolara talep yükseldi. Bu süreçte ABD doları diğer para birimlerine karşı değer kazandı. Ardından yatırımcıların bir kısmı, yükselen faiz getirisi nedeniyle tahvillere yöneldi.
PİYASA DAVRANIŞI DÜŞÜŞÜ HIZLANDIRDI
Dalgalı piyasalarda yatırımcılar zararlarını sınırlamak veya teminat çağrılarını karşılamak için en likit varlıklarını satar. Altın ve gümüş de bu süreçte ilk elden çıkarılan varlıklar arasında yer aldı. Kâr realizasyonu yapan yatırımcıların da satışa katılması, düşüşü daha da hızlandırdı.
ZİNCİRLEME ETKİ
Eğilmez’in analizine göre süreç şu şekilde işledi:
Petrol ↑ → Enflasyon beklentisi ↑ → Faiz beklentisi ↑ → Altın ve gümüş ↓
Yani bu kez “güvenli liman” etkisi yerine “faiz baskısı” belirleyici oldu.
GÜNCEL FİYATLAR VE HESAPLAMA
Piyasalarda son verilere göre ons altın 4.422 dolar seviyelerinde işlem görürken, gram altın yaklaşık 6.281 lira civarında bulunuyor. Dolar/TL ise 44,32 seviyesinde.
Gram altın fiyatı hesaplanırken, ons altın (31,10 gram) değeri dolar/TL kuru ile çarpılarak Türk lirası karşılığı belirleniyor. Bu nedenle hem ons fiyatı hem de kurdaki hareketler, gram altın üzerinde doğrudan etkili oluyor.