Rusya’nın savaş karşıtı ve liberal çizgideki siyasi partisi Yabloko, Moskova’daki mahkeme kararıyla gelecek ay yapılması planlanan parlamento seçimlerinin dışında bırakıldı.
Rusya’da Ukrayna’daki savaşa açık şekilde karşı çıkan tek kayıtlı siyasi parti olan Yabloko’nun seçimlere katılımı, iktidar yanlısı Rodina partisinin açtığı dava sonucunda engellendi.
Kararın açıklandığı 10 Ağustos’ta yüzlerce kişi Moskova’daki adliye binasının önünde Yabloko’ya destek vermek için toplandı. Çoğunluğunu gençlerin oluşturduğu kalabalık, duruşma boyunca sloganlar attı, şarkılar söyledi ve parti bayrakları taşıdı.
DAVA AŞIRICILIK VE TELİF HAKKI İDDİALARIYLA AÇILDI
Rodina tarafından açılan davada Yabloko, internet sitesinde “uluslararası LGBT hareketi” lehine içerik yayımlayarak Rusya tarafından aşırılık yanlısı ilan edilen bir yapıyı desteklemekle suçlandı.
Rusya Yüksek Mahkemesi, 2023 yılında söz konusu hareketi aşırılık yanlısı olarak nitelendirmişti.
Rodina’nın suçlamaları bununla da sınırlı kalmadı. Parti, Yabloko’nun üst düzey yöneticilerinden birinin bir röportaj sırasında Sovyet dönemine ait “Güneş hep parlasın” adlı şarkının sözlerinden alıntı yapmasını da telif hakkı ihlali olarak mahkemeye taşıdı.
Rusya’nın mali izleme kurumu ise duruşmada Yabloko’nun Almanya ve ABD’nin de aralarında bulunduğu yabancı ülkelerden üçüncü taraflar üzerinden finansal destek aldığını ileri sürdü.
SEÇİM KOMİSYONU ADAY LİSTESİNİ DAHA ÖNCE ONAYLAMIŞTI
Yabloko açısından kararın dikkat çeken yönlerinden biri, Kremlin’in kontrolündeki Merkezi Seçim Komisyonu’nun temmuz ayının sonunda partinin aday listesini onaylamış olması.
Ancak parti içerisinden bazı isimlerin aday olması daha önce engellenmişti. Bunlar arasında iki genel başkan yardımcısının yanı sıra Genel Başkan Yardımcısı Maksim Kruglov da bulunuyordu.
Kruglov, Buça, Mariupol ve Ukrayna’nın diğer kentlerindeki sivil kayıplara ilişkin sosyal medya paylaşımları nedeniyle haziran ayında yedi yıl hapis cezasına çarptırılmıştı.
Yabloko ayrıca geçen hafta seçim kampanyası için bağış çağrısı başlatmasının ardından siber saldırıya uğradığını açıklamıştı.
ADLİYE ÖNÜNDE YÜZLERCE KİŞİ TOPLANDI
Yaklaşık sekiz saat süren duruşma boyunca adliye binasının önünde bekleyen kalabalık, “Rusya” ve partinin adını oluşturan, Rusçada “elma” anlamına gelen “Yabloko” sloganlarını attı.
Bazı destekçiler ellerinde elma taşıyarak partiye destek verdi. Kararın duyulmasının ardından kalabalığın bir bölümünün “Utanç! Utanç!” sloganları attığı görüldü.
Adliye önündeki kaldırıma da “Yabloko için. Özgürlük için” ifadeleri tebeşirle yazıldı.
Parti, seçim kampanyasını “Barış ve özgürlük için! Korkusuz bir yaşam için!” sloganıyla yürütüyor. Yabloko, Ukrayna’da ateşkes ve diplomasi çağrısının yanı sıra siyasi baskıdan uzak bir Rusya hedefini savunuyor.
YABLОKO 2003’TEN BU YANA DUMA’DA YOK
Yabloko, 2003 yılından bu yana Rusya parlamentosunun alt kanadı Duma’da sandalye kazanamadı. Buna rağmen parti, o tarihten bu yana gerçekleştirilen her parlamento seçimine katıldı.
Bir dönem cumhurbaşkanlığına aday olan Grigori Yavlinski’nin liderliğini yaptığı Yabloko, zaman içinde farklı muhalif gruplarla siyasi ayrılıklar yaşadı. Parti, 2007 yılında Aleksey Navalni’yi ihraç etmiş ve Navalni’nin 2024’teki ölümünden önce cezaevinde bulunduğu dönemde de kendisine yönelik eleştirilerini sürdürmüştü.
Bununla birlikte Yabloko, Rusya’nın Çeçenistan’daki savaşına, 2014 yılında Kırım’ın ilhakına ve 2022’de başlayan Ukrayna işgaline karşı çıkmasıyla ülkenin en istikrarlı savaş karşıtı siyasi aktörlerinden biri oldu.
SAVAŞ KARŞITI SEÇMENİN SANDIKTAKİ SEÇENEĞİ DARALIYOR
Rusya’nın Şubat 2022’de Ukrayna’yı tam kapsamlı işgalinin ardından Kremlin karşıtı siyasi yapıların hareket alanı büyük ölçüde daraltıldı. Savaş döneminde çıkarılan sansür yasaları, kamuya açık protestoları önemli ölçüde sınırlandırırken, muhalif eylemler ağır para cezaları ve hapis cezalarıyla karşı karşıya kalabiliyor.
Bu nedenle Yabloko davası, Ukrayna’daki savaşa karşı çıkan Rusların kamuoyu önünde bir araya gelebildiği nadir ortamlardan biri haline geldi.
Yabloko’nun seçimden çıkarılmasıyla birlikte sandıkta savaşa açıkça karşı çıkan bir siyasi seçeneğin bulunmaması, özellikle iktidar partisine muhalif seçmenlerin sandığa gitme motivasyonunu azaltabilir.
Seçime katılacak diğer 10 partinin ise Ukrayna’daki savaşı desteklediği veya savaşa yönelik açık bir eleştiri getirmediği belirtiliyor.
KREMLİN’İN SEÇİM HESAPLARI DEĞİŞMİŞ OLABİLİR
Yabloko’nun 2021 seçimlerinde aldığı oy yalnızca yüzde 1,34 seviyesinde kalmıştı. Bu nedenle partinin seçime katılmasına izin verilmesi, savaş karşıtı görüşlerin Rusya genelinde sınırlı bir desteğe sahip olduğunu göstermek açısından Kremlin açısından da kullanışlı olabilirdi.
Ancak son dönemde savaşın ekonomik ve sosyal etkilerine ilişkin hoşnutsuzluk işaretlerinin artması, siyasi hesapların değişmesine neden olmuş olabilir.
İktidardaki Birleşik Rusya Partisi’nin kamuoyu desteğinin yüksek enflasyon, internet kesintileri ve insansız hava aracı saldırıları gibi gelişmelerin etkisiyle yüzde 33’e kadar gerilediği belirtiliyor.
Buna karşın Kremlin’in seçim sonuçlarını kendi lehine şekillendirecek siyasi ve kurumsal araçlara sahip olduğu değerlendiriliyor. Bağımsız seçim gözlemcileri ise seçim sürecini izleme ve olası usulsüzlüklere itiraz etme imkanlarının önemli bölümünü kaybetmiş durumda.
Yabloko’nun yarış dışı bırakılmasıyla birlikte, Rusya’daki seçimlerde savaş karşıtı seçmenin kendisini sandıkta doğrudan temsil eden bir siyasi parti bulması da daha zor hale geliyor.