AYNI HASTALIK İKİ EVLATLARINI HAYATTAN KOPARDI

Çiftin ilk çocukları İremsu, 2012 yılında dünyaya geldikten kısa süre sonra nefrotik sendrom teşhisi aldı. Henüz böbrek nakli aşamasına gelemeyen İremsu, 2014 yılında geçirdiği üst solunum yolu enfeksiyonu nedeniyle yaşamını yitirdi.

Ailenin ikinci çocuğu Umutcan sağlıklı şekilde büyürken, 2018 yılında dünyaya gelen Muhammet Mustafa'ya da bir yaşındayken aynı hastalık teşhisi konuldu. Mustafa için böbrek nakli planlandı ancak pandemi döneminde ameliyatların ertelenmesi ve sevk sürecindeki gecikmeler nedeniyle küçük çocuk 2022 yılında, henüz 4 yaşındayken hayatını kaybetti.

ÜÇÜNCÜ ÇOCUK İÇİN UMUT İZMİR'DE DOĞDU

2023 yılında dünyaya gelen Doruk'ta da aynı genetik hastalık tespit edildi. İki çocuğunu aynı hastalık nedeniyle kaybeden aile, bu kez Van ile İzmir arasında süren zorlu tedavi maratonuna başladı.

Yapılan değerlendirmelerin ardından Doruk'a annesi Özlem Demirdoy'dan böbrek nakli yapılmasına karar verildi. Gerçekleştirilen başarılı operasyonun ardından küçük çocuk sağlığına kavuştu ve diyalizden kurtuldu.

"YAŞADIĞIM KORKULAR ANLATILMAZ"

İki evladını toprağa verdikten sonra üçüncü çocuğu için de aynı acıyı yaşamaktan korktuğunu söyleyen anne Özlem Demirdoy, yaşadıklarını şu sözlerle anlattı:

"İki çocuğumu da aynı hastalıktan kaybettim. İlk çocuğum ne diyalize ne de nakle gidebildi. İkincisi için de böbreğimi vermeye hazırdım ancak pandemi nedeniyle nakil gerçekleştirilemedi. Doruk için yaşadığım korkular anlatılmaz. İki yıldır tedavi için İzmir'e gidip geliyorduk ama umudum kalmamıştı. Hep aynı acıyı yaşayacağımı düşünüyordum. Çok şükür doktorlarımız sayesinde nakil oldu. Çok mutluyum."

"UMUDUMUZU KAYBETMİŞTİK"

Baba Özgen Demirdoy da ilk çocuklarında hastalığın tedavisinin mümkün olmadığının söylendiğini belirterek, bu nedenle yıllarca umutsuz yaşadıklarını ifade etti.

İlk çocuklarını kurtaramadıklarını, ikinci çocuklarının ise pandemi nedeniyle nakil şansı bulamadığını söyleyen Demirdoy, "Doruk'a da aynı teşhis konulunca yine onu kaybedeceğimizi düşündük. İzmir'deki doktorlarımız bize umut oldu. Ameliyat başarıyla geçti. Organ bağışının ne kadar önemli olduğunu yaşayarak gördük. Bir insanın hayatını kurtarmaktan daha değerli bir şey yok." dedi.

"ARTIK DİYALİZE İHTİYACI YOK"

Operasyonu gerçekleştiren ekibin başkanı Op. Dr. Işık Özgü, Doruk'un gelişim geriliği nedeniyle yaşıtlarından çok daha küçük olduğunu ve bu durumun ameliyatı teknik açıdan zorlaştırdığını söyledi.

Annenin böbreğinin çocuğun vücut yapısına göre oldukça büyük olduğunu belirten Özgü, buna rağmen operasyonun başarılı geçtiğini ifade ederek, "Ameliyat normalden uzun sürdü ancak çok yüz güldürücü bir sonuç aldık. Artık diyalize ihtiyacı yok. Sağlıklı bir yaşam sürmesini bekliyoruz." diye konuştu.

"BU AİLEDE GENETİK MUTASYON VAR"

Prof. Dr. Ahmet Keskinoğlu ise hastalığın akraba evliliğine bağlı genetik mutasyondan kaynaklandığını belirterek, hem anne hem de babanın taşıyıcı olması nedeniyle çocuklarda nefrotik sendrom geliştiğini söyledi.

Hastalığın idrarda yoğun protein kaybına yol açarak zamanla son dönem böbrek yetmezliğine neden olduğunu ifade eden Keskinoğlu, çocuk hastalarda en etkili tedavi yönteminin böbrek nakli olduğunu vurguladı.

Kadavra bağışlarının yetersiz olması nedeniyle anneden canlı verici nakli gerçekleştirdiklerini belirten Keskinoğlu, "Anne taşıyıcı olmasına rağmen böbrek fonksiyonları sağlıklı olduğu için hastalığın tekrarlama riski oldukça düşük. Doruk zamanla akranları gibi büyüyecek, sosyal hayatına uyum sağlayacak ve sağlıklı bir yaşam sürecek." dedi.

Prof. Dr. Müftüoğlu, Sabah gazetesindeki köşesinde vestibüler migrene dikkat çekti. "Baş dönmesinin arkasında sandığınızdan çok daha farklı bir migren türü olabilir." diye yazan Müftüoğlu, "Vestibüler migrenin en şaşırtıcı özelliği budur. Baş ağrısı hiç olmayabilir. Hastalığın en belirgin bulgusu baş dönmesi ve denge bozukluğudur. Bu nedenle tanı çoğu zaman gecikir. Hastalar baş dönmesini; gemide sallanıyormuş gibi hissetmek, zeminin kayması, odanın dönmesi veya yürürken dengesini kaybetmek şeklinde tarif eder. Buna ışık ve ses hassasiyeti, bulantı, hareketle kötüleşme ve zihinsel yorgunluk da eşlik edebilir." ifadelerini kullandı.

"Araştırmalar toplumun yaklaşık yüzde 3'ünde vestibüler migren bulunduğunu gösteriyor. Gerçek sıklığın ise bunun da üzerinde olduğu düşünülüyor. Uzmanlar bu nedenle vestibüler migreni 'hiç duymadığınız en yaygın hastalıklardan biri' olarak tanımlıyor." diye yazan Müftüoğlu, kronik stres, yetersiz uyku ve enfeksiyon ve alerjik süreçlerin vestibüler migreni tetiklediğini söyledi.

Müftüoğlu, tedaviye ilişkin ise şu bilgileri paylaştı:

"Tedavinin temelini düzenli uyku, stres kontrolü, sağlıklı beslenme ve kişiye özel koruyucu ilaçlar oluşturur. Bazı hastalarda magnezyum, riboflavin (B2 vitamini) ve koenzim Q10 gibi desteklerden de yararlanılabiliyor."

Sağlık Bakanlığı'nın hazırladığı "Sağlıkta Haklar ve İletişim Yönetmeliği" taslağı, sağlık hizmetlerinde hasta ve çalışan haklarına ilişkin yeni düzenlemeler içeriyor.

Taslakla birlikte hasta ve çalışan haklarının ilk kez aynı yönetmelik altında toplanması öngörülüyor.

ELEKTRONİK ORTAMDA ONAY DÖNEMİ

İktidara yakınlığıyla bilinen Türkiye gazetesinin haberine göre; hastaların tıbbi müdahalelere ilişkin rızalarının elektronik ortamda alınabilmesinin önü açılacak. Böylece tıbbi onay süreçlerinin dijital ortamda kayıt altına alınması, doğrulanması ve arşivlenmesi mümkün olacak.

Hasta ve sağlık çalışanlarının şikâyet, talep ve başvurularını elektronik ortam üzerinden iletebilmesi de planlanıyor. Bu kapsamda Hasta ve Çalışan Hakları Başvuru Sistemi (HÇHBS) kurulacak. Başvurular sistem üzerinden takip edilecek.

HÇHBS aracılığıyla yapılan başvuruların öncelikle yerinde çözüm ve uzlaşı yöntemiyle sonuçlandırılması hedefleniyor. Uzlaşı sağlanamayan başvurular ise komisyonlara, il koordinatörlüklerine ve il kurullarına iletilebilecek.

Taslakta ayrıca "önceden açıklanmış sağlık isteği" kavramına da yer veriliyor. Buna göre kişi, ileride bilinç kaybı, ağır hastalık veya benzeri nedenlerle sağlık kararlarını veremeyecek duruma gelmesi ihtimaline karşı, hangi tedavileri kabul edip etmeyeceğini önceden belirleyebilecek. Bu beyan yazılı veya dijital ortamda kayıt altına alınabilecek ve sağlık hizmeti sunucuları tarafından dikkate alınacak.

Düzenleme, demans hastalığı, yoğun bakımda makineye bağlı yaşam gibi kişinin karar verme yetisini kaybedebileceği durumları da kapsıyor.

ŞİDDETE KARŞI YENİ 'TEDBİR': BEYAZ YARDIM

Taslak yönetmelikte sağlık çalışanlarının güvenliğine yönelik düzenlemeler de yer alıyor.

Buna göre sağlık kurum ve kuruluşları, sağlıkta şiddeti önlemeye yönelik programlar hazırlamakla yükümlü olacak. Yaşanan şiddet olaylarının yanı sıra “ramak kala” olarak tanımlanan, şiddetle sonuçlanmayan ancak ciddi risk oluşturan olaylar da kayıt altına alınacak ve incelenecek.

Şiddete maruz kalan sağlık çalışanlarına psikososyal destek verilmesi zorunlu olacak. Taslak yönetmelik ayrıca sağlık kurumlarına; meydana gelen şiddet olaylarının nedenlerini araştırma ve kök neden analizi yapma yükümlülüğü getiriyor.

Sağlık çalışanları için “Beyaz Yardım” adıyla yeni bir destek sistemi kurulacak.

Bu sistem üzerinde çalışanlar şiddet olaylarına karşı hukuki destek talebinde bulunabilecek. Çalışanlar ayrıca fiziksel şiddete maruz bırakıldığında, tehdit edildiğinde, hakarete uğradığında, kendisinin ya da ekip arkadaşlarının güvenliğini ciddi biçimde tehlikeye sokan davranışlarla karşılaştığında, belirli usuller çerçevesinde hizmetten çekilme talebinde bulunabilecek.

İstanbul'da yaşayan 21 yaşındaki S.B. zayıflamak için kendini kusturmaya çalışırken, yanlışlıkla diş fırçasını yuttu.

Üzerine yemek yiyen ve fenalaşan S.B, yakınları tarafından Kanuni Sultan Süleyman Eğitim ve Araştırma Hastanesi'ne götürüldü.

Acil serviste ilk müdahalesi yapılan S.B, ardından hastanenin endoskopi servisine yönlendirildi.

Genel Cerrahi Uzmanı Dr. Kubilay Özgür Öztütüncü başkanlığındaki ekibin gerçekleştirdiği yaklaşık 40 dakikalık küçük kesi yöntemiyle, kadının midesindeki 13 santimetrelik diş fırçası çıkarıldı.

"ENDOSKOPLA ALMAYI BİLEREK DENEMEDİK"

Öztütüncü, yaptığı açıklamada, hastanın akşam saatlerinde diş fırçası yutma nedeniyle hastaneye başvurduğunu söyledi.

İlk etapta olay karşısında şaşırdıklarını belirten Öztütüncü, "İlk başta '13 santimetrelik diş fırçası nasıl yutulur?' diye inanamadık. Tomografisini çektik. Yaklaşık 13 santimetrelik diş fırçasını ucunu kırarak yutmuş. Yutma değil aslında. Hasta kendini kusturmaya çalışırken yanlışlıkla mideye kaçıyor." dedi.

Öztütüncü, yabancı cismin çıkarılması için endoskopik yöntemi tercih etmediklerini vurgulayarak, "Endoskopla almayı bilerek denemedik. Mideyi ya da yemek borusunu yırtarız diye doğrudan ameliyata aldık. Yaklaşık yarım saatlik ameliyat sonrasında hastayı servise aldık. İki gün sonra da taburcu ettik. Gayet iyi." diye konuştu.

Kubilay Özgür Öztütüncü, diş fırçasının yutulmasının hastanın organlarında herhangi bir hasara yol açmadığını kaydetti.

"YABANCI CİSİM YUTAN HASTALAR, BUNU KENDİLERİ ÇIKARMAYA ÇALIŞMASIN"

Hastanın kendisini kusturmaya çalışırken diş fırçasını yanlışlıkla yuttuğunu dile getiren Öztütüncü, "Kafasını kaldırdıktan sonra herhalde denerken direkt olarak yutmuş. Saplı plastik tarafını kırmış ve 13 santimetrelik kısmını yutmuş. Zayıflamak için galiba kendini kusturmaya çalışıyordu. Bunu birkaç defa daha yapmış. En sonundaki şanssızlık olmuş. Ne yazık ki diş fırçasını yutmuş. O yüzden ameliyat oldu." ifadelerini kullandı.

Öztütüncü, benzer yabancı cisim yutma vakalarıyla zaman zaman karşılaştıklarını belirterek, bu tür durumlarda vatandaşların kendi yöntemlerini denememesi gerektiğini vurguladı.

Hastaların yabancı cismi su içerek ya da ekmek yiyerek çıkarmaya çalışmasının daha ciddi sonuçlara yol açabileceğine dikkati çeken Öztütüncü, "Bu tür vakalarla çok karşılaşıyoruz. Hastalarımızdan beklentimiz, herhangi bir sıkıntı ya da problem gördüklerinde bir hekime danışmalarıdır. Bunları kendi sistemleri içerisinde kurgulayarak yapmaları farklı ve daha kötü sonuçlar doğurabiliyor." dedi.

Öztütüncü, "Genelde insanlar kilo verme amacıyla kendilerini kusturmaya çalışıyor. Biz bunu kesinlikle önermiyoruz. Kilo sorunları varsa doktora başvurmalarını tavsiye ederiz. Yabancı cisim yutan hastalar da bunu kendileri çıkarmaya çalışmasın. Gerek suyla gerek yemek ya da ekmek yiyerek çıkarmaya çalışmaları başka sıkıntılar doğurabilir. Böyle bir durumda doğrudan bir eğitim ve araştırma hastanesinin acil servisine başvurmalarını öneriyoruz."

VAKA SAYILARI YÜKSELİYOR

ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri'nin (CDC) verilerine göre, Powassan virüsü vakalarında son yıllarda artış yaşandı. Ülkede 2015 yılında 7 olarak kaydedilen vaka sayısı, 2025 yılında 76'ya yükseldi.

Uzmanlar, vaka sayılarının hâlâ düşük seviyede olmasına rağmen hastalığın ağır sonuçlar doğurabilmesi nedeniyle toplumda farkındalığın artırılması gerektiğini belirtiyor.

15 DAKİKADA BULAŞABİLİYOR

Powassan virüsünü diğer kene kaynaklı hastalıklardan ayıran en önemli özelliklerden biri bulaşma süresi. Uzmanlara göre Lyme hastalığında kenenin uzun süre vücuda tutunması gerekirken, Powassan virüsü enfekte bir keneden yaklaşık 15 dakika gibi kısa bir sürede insana geçebiliyor.

Bu nedenle kenenin erken fark edilerek doğru şekilde çıkarılması büyük önem taşıyor.

İLK BELİRTİLER GRİBİ ANDIRIYOR

Virüsü taşıyan birçok kişide herhangi bir belirti görülmeyebilir. Belirti gelişen vakalarda ise ateş, baş ağrısı, halsizlik, kas ağrıları, kusma ve genel kırgınlık gibi grip benzeri şikayetler ortaya çıkabiliyor.

Virüsün merkezi sinir sistemine ulaşması halinde ise bilinç bulanıklığı, konuşma bozukluğu, koordinasyon kaybı, hafıza sorunları, nöbet ve felç benzeri bulgular görülebiliyor.

TEDAVİSİ VE AŞISI BULUNMUYOR

Powassan virüsüne karşı geliştirilen özel bir ilaç ya da aşı bulunmuyor. Ağır vakalarda tedavi, hastanede uygulanan destekleyici bakım ile yürütülüyor. Gerekli durumlarda solunum desteği, damar yoluyla sıvı tedavisi ve beyin iltihabını azaltmaya yönelik uygulamalar yapılıyor.

Kalıcı nörolojik sorunlar yaşayan hastalarda ise fizik tedavi ve rehabilitasyon süreci devreye giriyor.

UZMANLARDAN KENE UYARISI

Uzmanlar, vaka artışında iklim değişikliğinin etkili olduğunu değerlendiriyor. Daha sıcak ve nemli hava koşullarının kenelerin yaşam süresini uzattığına dikkat çekilirken, ormanlık ve uzun otlu alanlarda kapalı kıyafet giyilmesi, kene kovucu ürünlerin kullanılması ve doğa gezilerinin ardından vücudun dikkatlice kontrol edilmesi öneriliyor.

Vücutta kene tespit edilmesi halinde ince uçlu bir cımbızla dikkatlice çıkarılması, sonrasında ise 30 gün boyunca ateş, baş ağrısı, bilinç bulanıklığı veya nörolojik belirtilerin görülmesi durumunda vakit kaybetmeden sağlık kuruluşuna başvurulması tavsiye ediliyor.

Haydar Öge, amcasının 23 Haziran'da rahatsızlanarak İzmir Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi'ne başvurduğunu belirterek, hastaneye kendi imkanlarıyla gittiğini söyledi. Amcasının antibiyotik alerjisi olduğunu sağlık çalışanlarına bildirdiğini savunan Öge, buna rağmen damardan antibiyotik verildiğini ve kısa süre sonra vücudunun büyük bölümünde ciddi reaksiyon geliştiğini iddia etti.

SUÇ DUYURUSUNDA BULUNDULAR

Amcasının daha sonra taburcu edildiğini ve reçete edilen ilaçların ardından sağlık durumunun kötüleştiğini öne süren Haydar Öge, tedavinin Dokuz Eylül Üniversitesi Hastanesi'nde sürdüğünü belirtti.

Yaşanan süreç nedeniyle sorumlular hakkında suç duyurusunda bulunduklarını ifade eden Öge, olayın ayrıntılı şekilde araştırılmasını ve ihmali bulunan kişiler hakkında işlem yapılmasını istedi.

İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ'NDEN AÇIKLAMA

İzmir İl Sağlık Müdürlüğü ise iddialara ilişkin yaptığı açıklamada, hastanın nefes darlığı şikayetiyle hastaneye başvurduğunu, dekompanse kalp yetmezliği tanısıyla kardiyoloji servisinde tedavi altına alındığını bildirdi.

Açıklamada, hastada enfeksiyon bulguları ve ateş yüksekliği tespit edilmesi üzerine uygun tedavinin başlatıldığı belirtilerek, süreç içinde gelişen deri lezyonlarının Enfeksiyon Hastalıkları, Dermatoloji ve Alerji kliniklerince değerlendirildiği ifade edildi.

Müdürlük, yapılan çok disiplinli değerlendirmeler sonucunda hastaya **"Stafilokoksik Haşlanmış Deri Sendromu"** ön tanısı konulduğunu ve deri lezyonlarının farklı kliniklerin konsültasyon notlarında da enfeksiyon kaynaklı olarak değerlendirildiğini kaydetti. Açıklamada, hastanın tedavisinin ardından poliklinik kontrolü önerilerek taburcu edildiği bilgisine yer verildi.

İŞLEM DÖRT KEZ TEKRARLANDI

Uzunoğlu, göz altı dolgusu amacıyla başvurduğu merkezde göbek bölgesinden alınan yağ dokusunun yüzüne uygulanacağını öğrendiğini belirtti. İlk işlemin ardından dolgunun kısa sürede eridiğini söyleyen Uzunoğlu, aynı yıl içinde toplam dört kez operasyon geçirdi.

Son işlem sırasında dudağına da dolgu yapıldığını belirten Uzunoğlu, işlem sonrası şiddetli ağrı, morarma ve doku kaybı yaşadığını iddia etti.

"DUDAĞIMI BESLEYEN DAMAR TIKANDI"

Yaşadığı süreci anlatan Uzunoğlu, "Dördüncü işlemde dudağıma da dolgu yapıldı. Bu işlem sırasında dudağımı besleyen ana damarın tıkandığını ve dudak dokumu tamamen kaybettiğimi öğrendim. O günden bu yana çok sayıda ameliyat geçirdim. Hâlâ tedavi görüyorum" dedi.

CEZA DAVASINDA BERAAT KARARI VERİLDİ

Olayla ilgili açılan ceza davasında yargılanan doktorlar, "taksirle yaralama" suçundan beraat etti. Mahkeme, olay ile yaralanma arasında kesin illiyet bağı kurulamadığı gerekçesiyle sanıklar hakkında beraat kararı verdi.

TÜKETİCİ MAHKEMESİ TAZMİNATA HÜKMETTİ

Antalya 1. Tüketici Mahkemesi ise uygulamaların tıp kurallarına uygun olmadığı kanaatine vararak Uzunoğlu lehine 244 bin 331 lira maddi, 750 bin lira manevi olmak üzere toplam 994 bin 331 lira tazminata hükmetti.

Kararın istinafa taşınması üzerine dosya Antalya Bölge Adliye Mahkemesi'ne gönderildi. Mahkeme, harç ve tebligat eksikliklerinin giderilmesi için dosyayı ilk derece mahkemesine iade etti.

"BENİM HAKKIMI KİM ARAYACAK?"

Yaklaşık 7 yıldır hukuk mücadelesi verdiğini söyleyen Uzunoğlu, sürecin uzamasına tepki göstererek, "Gülüşüm yok, yemek yemek bile problem. Hâlâ tedaviye ihtiyacım var. Bir insanın hayatını hiçe saydılar. Benim hakkımı kim arayacak?" ifadelerini kullandı.

Araştırmaya göre, COVID-19 geçiren kişilerde enfeksiyonun ardından 4,5 yıla kadar obstrüktif uyku apnesi gelişme riski artabiliyor. Çalışmada ayrıca, COVID sonrası uyku apnesi gelişen kişilerde kalp yetmezliği ve pulmoner hipertansiyon görülme olasılığının daha yüksek olduğu belirtildi.

PULMONER HİPERTANSİYON NEDİR?

Pulmoner hipertansiyon, kalpten akciğerlere kan taşıyan damarların basıncının yükselmesiyle ortaya çıkan bir hastalık olarak tanımlanıyor.

Uzmanlara göre bu durum, zamanla kalbin sağ tarafının daha fazla çalışmasına neden oluyor. Tedavi edilmediğinde ise sağ kalp yetmezliği gibi ciddi sağlık sorunlarına yol açabiliyor.

BELİRTİLER YILLAR İÇİNDE ORTAYA ÇIKABİLİYOR

Pulmoner hipertansiyonun belirtileri çoğu zaman yavaş gelişiyor. En sık görülen belirtiler arasında nefes darlığı, yorgunluk, göğüs ağrısı veya baskı hissi, baş dönmesi, bayılma, çarpıntı ve bacaklarda şişlik yer alıyor.

Bazı hastalarda dudaklarda veya ciltte mavimsi renk değişikliği de görülebiliyor.

RİSK FAKTÖRLERİ VE TANI SÜRECİ

Uzmanlar; aile öyküsü, sigara kullanımı, fazla kilo, doğumsal kalp hastalıkları, kan pıhtılaşma bozuklukları, asbest maruziyeti ve yüksek rakımda yaşamanın hastalık riskini artırabileceğini belirtiyor.

Tanı sürecinde fizik muayenenin yanı sıra kan testleri, akciğer grafisi, bilgisayarlı tomografi, Doppler ekokardiyografi ve sağ kalp kateterizasyonu gibi yöntemlerden yararlanılıyor.

ERKEN TANI VURGUSU

Pulmoner hipertansiyonun kesin tedavisi her hasta için mümkün olmasa da ilaç tedavileri, oksijen desteği, yaşam tarzı değişiklikleri ve bazı girişimsel yöntemlerle hastalığın ilerlemesi yavaşlatılabiliyor.

Uzmanlar, açıklanamayan nefes darlığı, sürekli yorgunluk, göğüs ağrısı, çarpıntı, bayılma ya da bacaklarda şişlik gibi belirtilerin ihmal edilmemesi ve vakit kaybetmeden sağlık kuruluşuna başvurulması gerektiğini vurguluyor.

Araştırma, University of Glasgow bünyesindeki bilim insanları tarafından yürütüldü. Çalışmada, daha önce kanser tanısı almamış 37 ila 73 yaşlarındaki 91 bin 292 yetişkinin verileri incelendi. Katılımcıların günlük hareket düzeyleri bileğe takılan takip cihazları ve makine öğrenmesi destekli analizlerle ölçülürken, sağlık durumları yaklaşık 12 yıl boyunca izlendi.

Elde edilen bulgular, gün içinde kesintisiz oturarak geçirilen her ilave saatin kansere yakalanma olasılığını yaklaşık yüzde 3 artırdığını gösterdi. Aynı süre artışının, kanser nedeniyle yaşamını kaybetme riskini ise yüzde 9 yükselttiği belirlendi. Obeziteyle yakından ilişkili pankreas ve kolorektal kanserlerde ise risk artışının saat başına yüzde 5'e kadar çıkabildiği ifade edildi.

Bilim insanları, 30 dakikadan uzun süre hiç hareket etmeden oturmanın vücutta kronik iltihaplanmayı tetikleyebileceğini değerlendiriyor. Bu durumun DNA hasarı, genetik mutasyonlar ve tümör oluşumunu kolaylaştırabilecek biyolojik süreçleri harekete geçirebildiği belirtiliyor. Ayrıca uzun süreli hareketsizliğin insülin direncini artırmasının da kanser hücrelerinin büyümesini destekleyen faktörlerden biri olabileceği ifade ediliyor.

Araştırmada dikkat çeken bir diğer sonuç ise küçük yaşam tarzı değişikliklerinin bile olumlu etki sağlayabilmesi oldu. Günlük oturma süresinin yalnızca 30 dakikasını hafif yürüyüş gibi düşük tempolu fiziksel aktivitelerle değiştiren kişilerde kanserden ölüm riskinin yaklaşık yüzde 18 azaldığı gözlendi. Orta tempolu yürüyüş veya bisiklet gibi egzersizlerin de risk üzerinde olumlu etkiler oluşturduğu kaydedildi.

Uzmanlar, riskin yalnızca gün içinde toplam ne kadar oturulduğuyla değil, oturma süresinin kesintisiz olmasına bağlı olduğuna dikkat çekiyor. Bu nedenle masa başında çalışanların her yarım saatte veya en geç saatte bir ayağa kalkarak kısa yürüyüşler yapmasının, birkaç dakika hareket etmesinin ve hareketsizlik döngüsünü sık sık kesmesinin sağlık açısından önemli koruyucu alışkanlıklardan biri olduğu vurgulanıyor.

Bakan Memişoğlu, sanal medya hesabından yaptığı açıklamada, "Cumhurbaşkanımız Sayın Recep Tayyip Erdoğan'ın tensipleriyle Resmi Gazete’de yayımlanan yeni kararla, sigarayı bırakma tedavisinde 1 milyon vatandaşımıza daha ilaç ve tıbbi destekleri tamamen ücretsiz ulaştıracağız. Sosyal güvencesi olsun ya da olmasın, bu bağımlılıktan kurtulmak isteyen her bir vatandaşımızın sonuna kadar yanındayız. Gelin, sağlıklı bir gelecek için bugün yeni bir başlangıç yapalım. Sigara Bırakma Polikliniklerimiz ve ALO 171 hattımızla yanınızda olmaya hazırız. Birlikte başaracağız" ifadelerini kullandı.

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) Genel Direktörü Tedros Adhanom Ghebreyesus, DSÖ'nün haftalık basın toplantısında küresel sağlık meselelerine ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

Hollanda bandıralı "MV Hondius" isimli yolcu gemisinde hantavirüse maruz kalan bir kişinin son temaslısının karantina süresini tamamladığını, testinin negatif çıktığını ve evine döndüğünü belirten Ghebreyesus, "25 Mayıs'tan bu yana başka vaka bildirilmedi. Bu nedenle DSÖ'nün salgının sona erdiğini kabul ettiğini söylemekten büyük memnuniyet duyuyoruz. Salgından kaynaklanan toplam vaka sayısı, üç ölüm dahil 13 olarak kaldı. 33 ülke ve bölgedeki sağlık yetkilileri tarafından 650'den fazla temaslı tespit edildi ve takip edildi. Salgın sona ermiş olsa da, DSÖ, bu salgın ve genel olarak hantavirüs hakkındaki anlayışımızı geliştirmek için hükümetler ve ortaklarla çalışmaya devam edecek" diye konuştu.

Ghebreyesus, hastalığın nasıl geliştiğini anlamak için 21 ülkeyi kapsayan bir çalışmayı koordine ettiklerini dile getirerek, bu çalışmanın gelecekteki salgınlar için tanı, tedavi ve aşıların geliştirilmesini destekleyeceğini vurguladı.

Direktör Ghebreyesus, Uluslararası Sağlık Tüzüğü doğrultusunda hantavirüsle ilgili müdahaleye destek veren tüm ülkelere teşekkürlerini yineledi.

Son yılların en popüler takviyeleri arasında yer alan kolajen ürünleri, sosyal medya reklamları ve influencer paylaşımlarıyla milyonlarca kişiye ulaşıyor. Ancak Bakanlığın analizleri, bazı ürünlerde tüketicinin vaat edilen içerikle buluşamadığını ortaya koydu.

İÇİNDE KOLAJEN YOK AMA KOLAJEN DİYE SATILDI

Bakanlığın yayımladığı listede bazı ürünler için "Beyan edilen madde tespit edilememiştir" ifadesi yer aldı. Yani kolajen içerdiği belirtilen bazı ürünlerde analizlerde kolajen bulunamadı.

Buna rağmen söz konusu ürünlerin bazılarının internet satış platformlarında hâlâ satışta olması ve "en çok satanlar" listelerinde yer alması tartışmaları yeniden alevlendirdi.

ALIRKEN BU DETAYLARA DİKKAT!

Gıda Yüksek Mühendisi Handan Doğan, tüketicilerin yalnızca ön etikete değil, ürünün arka yüzündeki içerik bilgilerine de mutlaka bakması gerektiğini söyledi.

Doğan, güvenilir bir kolajen ürününde günlük porsiyonda yaklaşık 10 gram kolajen peptidi bulunması gerektiğini belirterek üretici bilgileri, Bakanlık kayıtları ve kalite sertifikalarının mutlaka kontrol edilmesini önerdi.

'ÇOK SATIYOR' DEMEK GÜVENİLİR DEMEK DEĞİL

Uzmanlara göre sosyal medyada öne çıkan ya da e-ticaret sitelerinde çok satan ürünler her zaman güvenilir olmayabiliyor.

Tarım ve Orman Bakanlığı'nın daha önce ifşa ettiği bazı ürünlerin hâlâ satışta olması, tüketicilerin alışveriş yaparken daha dikkatli olması gerektiğini bir kez daha ortaya koydu.

Tıbbi Bitki Çayları Hakkında Yönetmelik Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Düzenlemeyle tıbbi bitki çaylarının üretimi, ruhsatlandırılması ve satılmasına ilişkin usul ve esaslar belirlendi. Ürünlerin yalnızca eczaneler aracılığıyla vatandaşlara sunulması sağlanarak güvenli erişimi artırıldı. Bu doğrultuda, tıbbi bitki çayları Sağlık Bakanlığı'na bağlı Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu (TİTCK) tarafından bilimsel ve teknolojik açılardan incelenerek ruhsatlandırılacak.

DENETİM DE BAKANLIK TARAFINDAN GERÇEKLEŞTİRİLECEK

Ruhsatlı tıbbi bitki çaylarının denetimi ve piyasa gözetimi de yine Bakanlık tarafından gerçekleştirilecek. Eksiksiz yapılan başvurular 90 gün içinde sonuçlandırılacak ve her tıbbi bitki çayı, karekod sistemiyle Ürün Takip Sistemi'ne (ÜTS) kaydedilecek. Böylece ürünlerin, üretim veya ithalat bandından eczane raflarına kadar tekil kutu bazlı tüm hareketleri gerçek zamanlı olarak izlenecek.

RUHSATLANDIRILMIŞ TIBBİ BİTİKİ ÇAYLARINDAN ECZANE ÜRÜNÜ HAZIRLANABİLECEK

Eczane laboratuvarında majistral olarak (kişiye özel) hazırlanmak istenen tıbbi bitki çaylarına ilişkin ürünlerin içeriği ve kullanım amaçları, TİTCK tarafından yayımlanacak olan tıbbi bitki çayı monografları ve kılavuzlarla belirlenecek. Böylelikle tıbbi bitki çayının tedavideki etkinlik ve güvenlik alanları netleştirilmiş olacak. Eczanelerdeki ürünler Sağlık Bakanlığı tarafından ruhsatlandırılmış tıbbi bitki çaylarından ve farmakope kalitesindeki hammadde/droglardan hazırlanacak.

RUHSAT BAŞVURUSU İÇİN MEZUNİYET VE UZMANLIK ŞARTI GETİRİLDİ

Yeni düzenleme ile insan sağlığını doğrudan ilgilendiren bu ürünleri piyasaya sürecek ve üretecek kişilere ilgili alanlardan mezun olma şartı getirilecek. Ruhsat alacak gerçek kişilerin lisans mezunu olması, şirketlerin ise yetkili uzman kişi istihdam etmesi şart koşulacak. Ayrıca ürünün kalitesi, güvenliliği, etkililiği ve farmakopeye uygunluğu gibi konularda sunulacak raporların; tıp, eczacılık, kimya veya biyoloji alanlarında eğitim veren kurumlardan mezun, mesleğini Türkiye'de icra etme yetkisine sahip ve ilgili alanda uzmanlığı veya fitoterapi sertifikası bulunan kişiler tarafından hazırlanması zorunlu olacak.

MARKETLERDEKİ BİTKİ ÇAYLARI İLE TIBBİ BİTKİ ÇAYLARI BİRBİRİNDEN AYRILIYOR

Gıda, hoş tat ve normal beslenmeye takviye olması gibi amaçlarla kullanılan "bitki ve meyve çayları" ile "takviye edici gıdalar" tıbbi bitki çaylarından mevzuat olarak kesin bir şekilde ayrıldı. Tarım ve Orman Bakanlığı uhdesine yürütülmeye devam eden gıda amaçlı çayların marketler, aktarlar ve benzeri yerlerde satışı sürecek. Ancak Sağlık Bakanlığınca onaylanmış, standardize edilmiş doz, hazırlama şekli, özel kullanım uyarıları ve üretim standartları taşıyan ruhsatlı "tıbbi bitki çayları" sadece eczanelerden temin edilebilecek.

AMBALAJLARDA STANDARDİZASYON OLACAK

Yönetmelikle birlikte ürünlerin ambalaj ve kullanma talimatları da en yüksek güvenlik standartlarına kavuşturulacak. Tıbbi bitki çaylarının içeriğinde yer alan bitkilerin bilimsel isimleri Türkçe ve Latince olarak kantitatif oranlarıyla dış ambalajda yer alacak.

TÜRKİYE'DEKİ ENDEMEK BİTKİLERİN KULLANIMI DESTEKLENECEK VE KORUNACAK

Yönetmelik ile Türkiye florasında yer alan veya sadece Türkiye'ye özgü endemik bitkilerden elde edilen hammaddelerin; kalite, güvenlilik ve etkililik açısından bilimsel verilerle desteklenmesi şartıyla tıbbi bitki çayı üretiminde kullanılması mümkün hale getirilecek. Ancak doğal popülasyonların korunması ve ekolojik dengenin gözetilmesi adına, başvuru dosyasında bitkilerin taksonomik kayıtlarının, sürdürülebilir temin planlarının, kültüre alma belgelerinin ve nesli tehlike altında olan türler için CITES (Nesli Tehlike Altında Olan Yabani Hayvan ve Bitki Türlerinin Uluslararası Ticaretine İlişkin Sözleşme) sözleşmesine uygunluk beyanlarının sunulması zorunlu tutulacak.

DÜZENLEMEYLE ULUSLARARASI PAZARLARIN ÖNÜ AÇILACAK

Yurt dışında yerleşik üretim tesisleri de dahil olmak üzere, tüm üretim süreçlerinde uluslararası İyi İmalat Uygulamaları (GMP) kılavuzlarına uygunluk belgesi zorunluluğu getirilecek. Yönetmelik ile ruhsatlandırma ve piyasaya arz süreçleri daha şeffaf ve öngörülebilir bir yapıya kavuşturulurken, bu sıkı denetimlerden geçmiş, kalite güvencesi laboratuvar analizleri ve stabilite testleriyle kanıtlanmış yerli ürünlerimizin uluslararası pazarlara erişiminin de kolaylaştırılması ve küresel pazarda rekabet gücü kazanması hedeflenecek.

İstanbul Aile Hekimliği Derneği (İSTAHED), yeni Aile Hekimliği Ödeme ve Sözleşme Yönetmeliği’nin aile hekimlerini ağır hak kayıplarıyla karşı karşıya bıraktığını belirtti. Dernek, uzun süre tedavi gören hekimlerin gelirlerinin büyük bölümünü kaybettiğini, 180 günü aşan rapor nedeniyle de sözleşmelerinin feshedildiğini açıkladı.

İSTAHED Yönetim Kurulu tarafından yapılan açıklamada, kanser ve ağır kronik hastalıklar nedeniyle uzun süre raporlu kalan aile hekimlerinin önce gelirlerinin önemli bölümünü kaybettiği, ardından da 180 günü aşan rapor süreleri gerekçe gösterilerek sözleşmelerinin feshedildiği ifade edildi.

"YAŞANAN MAĞDURİYETLERİN TELAFİSİ GÜÇ"

Mevcut mevzuat nedeniyle sözleşmesi feshedilen hekimlerin iki yıl boyunca yeniden aile hekimliğine dönemediği vurgulanan açıklamada, “Yıllarca bu ülkenin insanına hizmet etmiş, salgınlarda, depremlerde ve afetlerde fedakârca görev yapmış hekimler, hasta oldukları gün sistem tarafından kapının önüne konuluyor” denildi. Dernek, söz konusu düzenlemeye karşı açılan davada ilk etapta yürütmeyi durdurma kararı verildiğini, ancak itiraz üzerine bu kararın kaldırılmasıyla sözleşme fesihlerinin uygulanmaya başlandığını hatırlattı. Hukuki sürecin sürdüğü belirtilen açıklamada, yaşanan mağduriyetlerin telafisinin güç olduğu kaydedildi.

Açıklamada özetle şöyle denildi: "Hasta olduğu için gelirinden olan, tedavi gördüğü için işinden edilen, yaşam mücadelesi verirken bir de geçim ve gelecek kaygısıyla baş başa bırakılan meslektaşlarımızın uğradığı bu muameleyi kabul etmiyoruz. Hekimlik suç değildir. Hastalanmak hiç değildir. Meslektaşlarımız bir yandan hayata tutunmaya çalışırken diğer yandan idarenin bu vicdansız uygulamalarıyla mücadele etmek zorunda bırakılmaktadır. Bu tablo ne hukukla, ne vicdanla, ne de sosyal devlet ilkesiyle bağdaşmaktadır. Sözleşmeleri feshedilen tüm arkadaşlarımızın yanında olduğumuzu, bireysel davalarının açılmasından görevlerine iade edilecekleri güne kadar her platformda bu haksızlığa karşı mücadelemizi sürdüreceğiz."

Resmi Gazete'de 24 Mart 2013'te yayımlanan "Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlık Uygulama Tebliği"nin "Ayakta tedavide hekim ve diş hekimi muayenesi katılım payı" başlıklı maddesinin birinci fıkrasında değişikliğe gidildi.

1 Ocak 2026'dan bu yana uygulanan tutarlarla karşılaştırıldığında yapılan zamlar şöyle:

İkinci basamak resmi sağlık hizmeti sunucularında (devlet hastaneleri) katılım payı 26 TL'den 50 TL'ye çıkarıldı. Sağlık Bakanlığı'na bağlı eğitim ve araştırma hastaneleri ile bu hastanelere bağlı semt polikliniklerinde 26 TL'den 90 TL'ye yükseldi.

Sağlık Bakanlığı'nca üçüncü basamak hastane olarak sınıflandırılan Bakanlığa bağlı hastanelerde de aynı şekilde 26 TL'den 90 TL'ye çıktı.

Diş hekimliği fakülteleri bulunan devlet ve vakıf üniversite hastaneleri ile tıp fakülteleri bulunan devlet üniversiteleri sağlık uygulama ve araştırma merkezlerinde katılım payı 26 TL'den 90 TL'ye yükseldi.

Tıp fakülteleri bulunan vakıf üniversiteleri sağlık uygulama ve araştırma merkezlerinde ise 26 TL'den 100 TL'ye çıktı. İkinci ve üçüncü basamak özel sağlık hizmeti sunucularında katılım payı 60 TL'den 100 TL'ye yükseldi.

AİLE HEKİMİNDE SEVK İNDİRİMİ DEVAM EDİYOR

Aile hekimi tarafından sevk edilen hastalarda uygulanacak katılım payının yüzde 50 indirimli tahsil edilmesi uygulaması yeni tebliğde de korundu.

10 gün içinde aynı branşta muaeyene katılım payı 6 kat artırıldı

Ayrıca 10 gün içinde aynı uzmanlık dalında farklı sağlık kuruluşuna başvurularda katılım payına 30 TL ek uygulanacak; bu tutar bir önceki düzenlemedeki 5 TL'lik ekten 6 kat artırılmış oldu.

BİRİNCİ BASAMAKTA ÜCRETSİZ HİZMETE DEVAM

Aile hekimleri başta olmak üzere birinci basamak sağlık hizmeti sunucularında yapılan muayenelerden katılım payı alınmaması uygulaması değişmedi.

Tebliğde yapılan değişiklikler, bugün itibarıyla geçerli olacak.

"Halsizim, birkaç güne geçer" diye düşünüp önemsenmeyen şikâyetler, bazı durumlarda ciddi bir enfeksiyonun habercisi olabiliyor. Toksoplazmoz adı verilen parazit enfeksiyonu, çoğu kişide belirti vermeden ilerlese de bazı vakalarda grip benzeri belirtilerle ortaya çıkıyor. Tedavi edilmediğinde ise özellikle gözleri etkileyerek kalıcı görme sorunlarına neden olabiliyor.

BELİRTİLERİ GRİPLE KARIŞABİLİR!

Toksoplazmoz çoğu zaman belirti vermeden ilerleyebilir. Belirti ortaya çıktığında ise genellikle grip benzeri şikayetlerle kendini belli eder. Yüksek ateş, baş ağrısı, boğaz ağrısı, vücut ağrısı, lenf bezlerinde şişlik, yorgunluk, mide bulantısı ya da kusma enfeksiyonun belirtileri arasında yer alabilir.

HAMİLELER VE BAĞIŞIKLIĞI ZAYIF OLANLAR DİKKAT ETMELİ

Uzmanlara göre toksoplazmoz sağlıklı kişilerde çoğu zaman ciddi bir tabloya neden olmaz. Ancak hamilelik döneminde geçirilen enfeksiyon düşük riskini artırabilir ya da bebeğin göz ve beyin sağlığını etkileyebilecek komplikasyonlara yol açabilir. Bağışıklık sistemi zayıf olan kişilerde ise enfeksiyon göz, beyin, kalp veya akciğerlerde daha ciddi sorunlara neden olabilir.

GÖRME PROBLEMLERİNE YOL AÇABİLİR

Toksoplazmoz bazı durumlarda gözleri de etkileyebilir. Parazitin neden olduğu göz enfeksiyonu retinaya zarar verebilir ve görme problemlerine yol açabilir. Bulanık görme, bilinç bulanıklığı, konuşmada bozulma ya da yürürken dengesizlik gibi daha ciddi belirtiler ortaya çıktığında vakit kaybetmeden tıbbi destek almak gerekir.

NASIL BULAŞIR?

Toksoplazma paraziti insanlara farklı yollarla bulaşabilir. Az pişmiş et tüketmek, iyi yıkanmamış sebze ve meyveler, kirli su ya da enfekte kedi dışkısıyla temas etmiş toprak ve yüzeyler bulaşma yolları arasında gösteriliyor. Bu nedenle özellikle risk grubundaki kişilerin hijyen ve gıda güvenliği konusunda daha dikkatli olması öneriliyor.

BASİT ÖNLEMLER RİSKİ AZALTABİLİR

Etleri iyi pişirmek, sebze ve meyveleri bol suyla yıkamak, çiğ et ile temas ettikkten sonra elleri, bıçakları ve kesme tahtalarını temizlemek önemli önlemler arasında yer alıyor. Bahçe işleriyle uğraşırken eldiven kullanmak, kedi kumu temizlenmesi gerekiyorsa eldiven takmak ve sonrasında elleri iyice yıkamak da riski azaltmaya yardımcı olabilir.

EVCİL HAYVANLAR SUÇLANMAMALI

Uzmanlar, toksoplazmozun yalnızca evcil hayvanlarla ilişkilendirilmemesi gerektiğini belirtiyor. Enfeksiyonun bulaşma yolları bilindiğinde riskin azaltılabileceği vurgulanıyor. Özellikle hamilelerin ve bağışıklık sistemi zayıf olan kişilerin belirtileri önemsemesi, şüpheli durumlarda ise doktora başvurması gerekiyor.

Dolaşım sistemi hastalıklarına bağlı ölümlerin yüzde 42,3'ünü iskemik kalp hastalıkları, yüzde 24,6'sını diğer kalp hastalıkları, yüzde 18,2'sini ise serebrovasküler hastalıklar oluşturdu.

"HAREKETSİZLİK EN BÜYÜK ETKENLERDEN BİRİ"

Ankara Bilkent Şehir Hastanesi Kardiyoloji Kliniği'nden Prof. Dr. Gökhan Çiçek, kalp ve damar hastalıklarının görülme sıklığının giderek arttığını belirterek, bunun en önemli nedenleri arasında hareketsiz yaşam, dijital bağımlılık ve sigara kullanımının yer aldığını söyledi.

Çiçek, uzun süre hareketsiz kalmanın obeziteyi tetiklediğini, bunun da yüksek tansiyon, diyabet ve kolesterol gibi risk faktörlerini artırdığını ifade etti.

"BİR TANE SİGARA BİLE RİSK OLUŞTURUYOR"

Elektronik sigaranın da özellikle gençler arasında yaygınlaştığına dikkat çeken Prof. Dr. Çiçek, sigaranın damar yapısını bozarak kalp krizi ve felç riskini artırdığını belirtti.

Çiçek, "Bir tane sigaranın bile kalp krizine neden olma riski var. Bu nedenle sigaranın hiçbir şekilde kullanılmamasını tavsiye ediyoruz." dedi.

40 YAŞ SONRASI DÜZENLİ KONTROL UYARISI

Kalp ve damar hastalıklarının çoğu zaman belirti vermeden ilerlediğini söyleyen Prof. Dr. Çiçek, özellikle 40 yaşından sonra tansiyon, kan şekeri ve kolesterol değerlerinin düzenli kontrol edilmesi gerektiğini vurguladı.

Basit tetkiklerle kalp-damar hastalığı riskinin belirlenebileceğini ifade eden Çiçek, erken teşhisin hayati önem taşıdığına dikkat çekti.

Araştırmada, Alzheimer riski taşıyan 55-80 yaş arasındaki 365 yetişkin iki yıl boyunca takip edildi. Katılımcıların bir bölümüne her gün DHA içeren balık yağı takviyesi verilirken, diğer gruba plasebo uygulandı.

HAFIZA TESTLERİNDE FARK GÖRÜLMEDİ

İki yılın sonunda yapılan hafıza ve bilişsel performans testlerinde balık yağı kullananlarla plasebo alanlar arasında anlamlı bir fark bulunmadı.

Araştırmacılar ayrıca hafızayla ilişkili hipokampus bölgesini de inceledi. Sonuçlar, balık yağı takviyesinin beyin küçülmesini yavaşlattığına dair güçlü bir kanıt ortaya koymadı.

UZMANLARDAN 'MUCİZE HAP' UYARISI

Uzmanlar, elde edilen bulguların omega-3'ün gereksiz olduğu anlamına gelmediğini, ancak balık yağı kapsüllerinin tek başına Alzheimer'a karşı koruyucu bir yöntem olarak görülmemesi gerektiğini vurguladı.

Omega-3 yağ asitlerinin balık, zeytinyağı ağırlıklı Akdeniz tipi beslenme, düzenli egzersiz, kaliteli uyku ve sağlıklı yaşam alışkanlıklarıyla birlikte değerlendirilmesinin daha doğru bir yaklaşım olduğu belirtildi.

DOKTORA DANIŞMADAN KULLANMAYIN

Uzmanlar, balık yağı takviyelerinin özellikle kan sulandırıcı ilaç kullananlar, kronik hastalığı bulunanlar ve hamileler tarafından doktora danışılmadan kullanılmaması gerektiğini de hatırlattı.

Araştırmanın sonucu, beyin sağlığını korumada tek bir takviyeye güvenmek yerine dengeli beslenme ve sağlıklı yaşam alışkanlıklarının daha etkili olduğunu ortaya koydu.

Araştırmalara göre yaz aylarında ishal görülme sıklığı yaklaşık iki kat artarken, vakaların büyük bölümüne virüs, bakteri ve parazit kaynaklı enfeksiyonlar neden oluyor.

KİRLİ SU VE GIDALAR RİSKİ ARTIRIYOR

Uzmanlara göre E. coli, rotavirüs, norovirüs, salmonella ve shigella gibi mikroorganizmalar yaz aylarında daha sık görülüyor. Hijyenik olmayan içme suları, iyi temizlenmeyen meyve ve sebzeler, sıcakta bekleyen et, tavuk, süt ürünleri ile hijyeninden emin olunmayan havuzlar ishal riskini artırıyor.

Ayrıca aşırı miktarda tüketilen bazı meyvelerin de çocuklarda ishale yol açabileceği belirtiliyor.

İLK 24 SAAT HAYATİ ÖNEM TAŞIYOR

Uzmanlar, ishalin ilk 24 saatinde oluşan sıvı kaybının en büyük tehlike olduğuna dikkat çekiyor. Bu süreçte çocuklara sık aralıklarla su, ayran veya hekimin önerdiği sıvılar verilmeli, anne sütü alan bebekler daha sık emzirilmeli.

Muz, yoğurt, pirinç ve haşlanmış patates gibi sindirimi kolay besinlerin tercih edilmesi önerilirken, şekerli içeceklerden ve ağır yiyeceklerden uzak durulması tavsiye ediliyor.

İLAÇLARI DOKTORA DANIŞMADAN KULLANMAYIN

Uzmanlar, doktora danışılmadan ishal kesici ilaç ya da antibiyotik kullanılmaması gerektiğini vurguluyor. Çocukta ağız kuruluğu, idrar miktarında azalma, sürekli kusma, yüksek ateş veya halsizlik görülmesi halinde ise vakit kaybetmeden sağlık kuruluşuna başvurulması gerektiği belirtiliyor.

Bilimsel araştırmalarda, bazı işletmelerde kullanılan buzların yüksek bakteri yükü taşıdığına dikkat çekilirken, bunun temel nedenleri arasında yetersiz temizlik, çapraz bulaşma ve ihmal edilen bakım süreçleri gösteriliyor.

"SOĞUK BAKTERİLERİ ÖLDÜRMEZ"

Gıda güvenliği uzmanları, toplumda yaygın olan "soğuk bakterileri öldürür" inanışının doğru olmadığını vurguluyor. Dondurma işlemi bakterileri yok etmek yerine yalnızca faaliyetlerini yavaşlatıyor. Buz erimeye başladığında ise mikroorganizmalar yeniden aktif hale gelebiliyor.

ASIL RİSK BUZ MAKİNELERİNDE

Uzmanlara göre tehlikenin kaynağı çoğu zaman buzun kendisi değil, yeterince temizlenmeyen buz makineleri oluyor. Nemli ve sürekli suyla temas eden bu makinelerde zamanla bakteri ve küflerin tutunabildiği "biyofilm" tabakası oluşabiliyor. Bu tabakadan kopan parçalar da üretilen buzlara karışabiliyor.

KENDİNİZİ NASIL KORUYABİLİRSİNİZ?

Uzmanlar, hijyeninden emin olunmayan işletmelerde içeceklerin buzsuz tercih edilmesini öneriyor. Evde buz hazırlanırken ise güvenilir su kullanılması ve buz kalıplarının düzenli olarak temizlenmesi tavsiye ediliyor.

Bardağa gelen buzun mat ve bulanık görünmesi, su kalitesi veya makinenin bakımının yetersiz olduğuna işaret edebilse de, tek başına hijyen açısından kesin bir gösterge olarak değerlendirilmiyor.