İNTERNET TRAFİĞİNDE ZİRVE MEDYA PLATFORMLARININ

BTK’nın “Türkiye Elektronik Haberleşme Sektörü 2025 Son Çeyrek” raporuna göre, toplam internet trafiğinin yüzde 65,8’ini medya akış platformları oluşturdu. Web siteleri yüzde 14,7 ile ikinci sırada yer alırken, mesajlaşma uygulamaları yüzde 5,4, çevrim içi oyunlar ise yüzde 3,3’lük pay aldı.

Verilerin büyük kısmının sabit internet üzerinden gerçekleştiği görülürken, indirme işlemlerinin yüzde 83,3’ü, yüklemelerin ise yüzde 86,1’i sabit bağlantılarla yapıldı. Mobil internetin toplam trafikteki payı ise yüzde 16,5’te kaldı.

EN ÇOK KULLANILAN UYGULAMA YİNE ZİRVEDE

Türkiye’de kullanıcıların en çok tercih ettiği platform YouTube oldu. Toplam veri tüketiminin yüzde 44,3’ünü tek başına oluşturan YouTube, içerik üretiminde de ilk sırada yer aldı. İçerik üreticilerinin yüzde 39,7’si YouTube’u tercih ederken, onu yüzde 13,5 ile Instagram takip etti.

Sosyal medya platformları arasındaki rekabette ise veri trafiği bakımından Instagram yüzde 17 ile ikinci sırada yer alırken, TikTok yüzde 4,7’lik payla öne çıkan diğer platform oldu.

MESAJLAŞMADA INSTAGRAM, GÖRÜŞMEDE WHATSAPP ÖNDE

Mesajlaşma uygulamalarında dikkat çekici bir tablo ortaya çıktı. Anlık mesajlaşma trafiğinin yüzde 64,1’ini Instagram oluştururken, Facebook yüzde 15,2 ve WhatsApp yüzde 10,9’luk pay aldı.

Ancak sesli ve görüntülü görüşmelerde liderlik değişmedi. WhatsApp, yüzde 55,9’luk oranla bu alanda en çok tercih edilen uygulama oldu.

OYUN VE BULUTTA LİDERLER DEĞİŞMEDİ

Oyun platformları arasında Steam yüzde 35,6 ile zirvede yer aldı. Bulut depolama tarafında ise iCloud yüzde 64’lük payla rakiplerine fark attı.

DİJİTAL ALIŞKANLIKLAR NETLEŞTİ

Açıklanan veriler, Türkiye’de kullanıcıların dijital dünyada en fazla zamanı video içerik tüketimi ve sosyal medya tabanlı iletişim uygulamalarında geçirdiğini bir kez daha ortaya koydu.

14 Nisan itibarıyla X kullanıcılarının bir kısmı platform akışında “Bir sorun oluştu. Yeniden yüklemeyi dene.” uyarısıyla karşılaştı. Bu hata, özellikle mobil uygulama ve web sürümünde akışın yüklenmemesiyle birlikte ortaya çıktı.

Kullanıcı raporları ve hata bildirim sitelerindeki veriler, sorunun kısa süreli dalgalanmalar halinde yaşandığını gösterdi. Bu nedenle platformun tamamen çöktüğünden ziyade, bölgesel veya anlık erişim sorunlarının yaşandığı değerlendiriliyor. Bu nedenle mevcut durum, genel erişim sorunu olarak değerlendiriliyor

Teknoloji analizleri ve dijital strateji alanındaki çalışmalarıyla tanınan Hollandalı uzman Ben van der Burg, Silikon Vadisi merkezli yazılımların yaygın kullanımının hem bireyler hem de kurumlar için büyük bir "stratejik açık" yarattığını açıkladı.

Özellikle ABD hukuk sistemindeki CLOUD Yasası'nın, federal kurumlara dünya üzerindeki verilere erişim yetkisi tanıdığına dikkat çeken uzman, Avrupa Birliği'nin katı veri koruma kurallarının (GDPR) bu sistem karşısında yetersiz kalabildiğini vurguladı. Kullanıcıların sunduğu konfor nedeniyle vazgeçemediği ücretsiz servislerin, aslında veri güvenliği açısından gizli bir maliyeti olduğunu savunan Van der Burg, verilerin kontrolünü elinde tutanın kuralları da belirlediğini hatırlatarak dijital egemenliğin önemine işaret etti.

Güvenli bir dijital yaşam için köklü bir değişim gerektiğini savunan uzman, e-posta trafiğinden mesajlaşmaya kadar her alanda Avrupa merkezli araçların tercih edilmesini öneriyor. Bu kapsamda, mesajların içeriklerini operatörlerin bile okuyamadığı İsviçre merkezli ProtonMail veya Almanya'nın şifreleme odaklı servisi Tutanota, Gmail'e karşı en güçlü rakipler olarak öne çıkıyor. Mesajlaşma tarafında ise WhatsApp'ın veri paylaşım politikalarına karşı, kayıt sırasında telefon numarası dahi istemeyen ve tam anonimlik sağlayan Threema uygulaması tavsiye ediliyor. Uzman ayrıca, kişisel verilerin depolanmasında Google Drive yerine kontrolün tamamen kullanıcıda olduğu NextCloud sisteminin, endüstriyel casusluk risklerini minimize ettiğini ifade ediyor.

Dijital bağımsızlığın sadece yazılımla sınırlı kalmadığını belirten Van der Burg, internet aramalarında kullanıcıyı takip etmeyen Ecosia ve Startpage gibi arama motorlarının yanı sıra donanım tarafında da radikal adımlar atılabileceğini söylüyor.

Hollanda üretimi olan ve parçaları kolayca değiştirilebilen modüler akıllı telefon Fairphone, bu dijital özgürlük hareketinin bir parçası olarak gösteriliyor. Avrupa merkezli bu alternatiflerin bazen ücretli olabileceğini veya alışılmışın dışında arayüzler sunabileceğini kabul eden siber güvenlik uzmanı, kişisel verilerin korunması ve ağ üzerindeki özgürlüğün bu küçük zorluklara değecek kadar değerli olduğunun altını çiziyor. Amerika merkezli tekelleşmiş yazılımlardan uzaklaşmanın, her bireyin kendi güvenli dijital sığınağını inşa etmesi için atacağı ilk ve en kritik adım olduğu belirtiliyor.

Özellikle 2019 ve 2020 çıkışlı bazı cihazların bu yıl liste dışı kalması bekleniyor.

IOS 27 ÖNCESİ KRİTİK LİSTE ORTAYA ÇIKTI

CNBC-E'nin aktardığına göre; yeni güncellemeyle birlikte bazı iPhone modelleri için yolun sonu göründü. Özellikle 2019 ve 2020 çıkışlı cihazlar listede dikkat çekiyor.

İşte iOS 27 güncellemesi almayacak iPhone modelleri:

1- iPhone SE

2020’de tanıtılan iPhone SE (2. nesil), uygun fiyatlı iPhone arayan kullanıcılar için güçlü bir alternatif olarak öne çıktı. Kutudan iOS 13 ile çıkan cihaz, A13 Bionic işlemcisi sayesinde yıllarca güncelliğini korudu. Ancak yaklaşık 6-7 yıllık destek süresinin sonuna gelinirken, sınırlı RAM kapasitesi ve eski kasa tasarımı yeni nesil iOS özellikleri için yetersiz kalıyor. Bu nedenle modelin iOS 27 güncellemesini alamayacağı öngörülüyor.

2- iPhone 11

2019’da Apple tarafından tanıtılan iPhone 11, kutudan iOS 13 ile çıkarak kısa sürede markanın en çok tercih edilen modellerinden biri haline geldi. Yıllar boyunca düzenli güncelleme alan cihaz, yaklaşık 7 yıllık destek süresiyle dikkat çekti. Ancak donanım tarafındaki sınırlamalar, özellikle işlemci ve RAM kapasitesi, yeni nesil yazılım özellikleri için yetersiz kalmaya başladı. Bu nedenle modelin iOS 27 ile birlikte güncelleme desteğinin sona ermesi bekleniyor.

3- iPhone 11 Pro

2019’da Apple tarafından tanıtılan iPhone 11 Pro, dönemin premium segment temsilcilerinden biri olarak öne çıktı. Kutudan iOS 13 ile çıkan cihaz, yaklaşık 7 yıl boyunca düzenli güncelleme desteği aldı. Performans açısından hâlâ güçlü bir deneyim sunsa da yeni nesil iOS özellikleri için donanımsal olarak sınırlarına yaklaşmış durumda. Bu nedenle modelin iOS 27 güncellemesi dışında kalması bekleniyor.

4- iPhone 11 Pro Max

2019’da Apple tarafından tanıtılan iPhone 11 Pro Max, serinin en güçlü ve en büyük ekranlı modeli olarak dikkat çekti. Kutudan iOS 13 ile çıkan cihaz, uzun yıllar boyunca üst segmentteki yerini korudu. Yaklaşık 7 yıl süren güncelleme desteğiyle öne çıkan model, hâlâ performans anlamında güçlü bir deneyim sunuyor. Ancak iOS 27 ile birlikte Apple’ın bu cihaza olan yazılım desteğini sonlandırması bekleniyor.

ASIL SEBEP: DONANIM SINIRLARI

Apple’ın güncelleme kesme kararında en kritik faktörler:

İşlemci gücü (A13 artık sınırda)

RAM kapasitesi

Yeni yapay zekâ ve sistem özelliklerinin gereksinimler
Özellikle son yıllarda iOS tarafında artan AI ve gelişmiş sistem fonksiyonları, eski donanımların desteklenmesini zorlaştırıyor.

DAHA ESKİ MODELLER ELENMİŞTİ

Öte yandan bu liste aslında sürpriz değil. Apple, daha önce:

iPhone XR
iPhone XS
gibi modellerin güncelleme desteğini daha erken kesmişti. Bu cihazlar iOS 26’yı bile alamamıştı.

iOS 27 ile birlikte Apple, bir dönemin en popüler modellerinden bazılarını resmen “emekli” ediyor.

Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK), bu yılın başında aynı pasaportla kaydedilen ikinci cep telefonlarının 120 günlük süre sonunda Türkiye şebekelerine kapatılacağını duyurmuştu. Bu durumdaki kişiler için süre 1 Mayıs'ta sona erecek. Bu tarihe kadar kayıt ücreti olan 54 bin 258 lirayı yatırmayanların telefonları erişime kapatılacak.

1 OCAK'TAN BERİ TAKİPTE

1 Ocak 2026 itibarıyla çift IMEI suistimaline karşı harekete geçen BTK, yurt dışından gelen kayıt dışı telefonları aşamalı olarak kapatmaya hazırlanıyor.

MERCEK ALTINDA

Yurt dışından telefon getiren bazı kullanıcıların, çift SIM'li telefonlardaki ikinci IMEI numarasını farklı cihazlar için kullanarak sistemi kandırdığı tespit edildi. 3 yılda bir geçerli tek pasaporta tek telefon hakkı olmasına ve kişilerin yalnızca bir adet telefonu yurt içinde kullanma hakkı bulunmasına rağmen, bu yöntemle aynı anda birden fazla telefonun kayıtlı gibi gösterildiği belirlendi. Böylece ikinci telefon için kayıt ücreti ödenmeyerek devlet vergi ve gelir kaybına uğratıldı.

İNCELEME TAMAMLANDI

Yapılan incelemelerde, cihazın gerçek IMEI'si yerine başka bir telefona ait IMEI numarasının kullanıldığı durumlar net şekilde ortaya çıktı. BTK, bu IMEI'leri usulsüz kayıt kapsamında değerlendirdi. Bu durumda olan 100 binlerce telefon olduğu öğrenildi.

AŞAMALI KAPANACAK

Usulsüzlük tespit edilen IMEI'lere yıl başında mesaj ile bildirim yapılırken, telefonlarının ilk etapta 120 gün süreyle açık bırakılacağı açıklandı. Tanınan bu süre 1 Mayıs'ta sona erecek. Bu telefonlar süre bitiminde eğer kayıt ücreti yatırılmamışsa tamamen iletişime kapatılacak. Daha önce çift SIM ve e-SIM'li telefonlarda kullanılan "iki hatla kullanım süresini uzatma" yöntemi de sona eriyor. Yeni uygulamayla birlikte bu avantaj ortadan kalkıyor.

54 BİN 258 LİRA YATIRACAKLAR

BTK, vatandaşların telefonlarında *#06# tuşlayarak IMEI numaralarını kontrol etmelerini ve e-Devlet üzerinden kayıt durumunu sorgulamalarını tavsiye ederken, telefonları kayıt dışı olarak görünen kişilerin 2026 yılı için belirlenen 54 bin 258 liralık kayıt ücretini yatırmaları gerekiyor.

Uganda’daki Kibale Ulusal Parkı’nda yaşayan ve dünyadaki bilinen en büyük yabani şempanze topluluğu olarak kabul edilen Ngogo grubu, bilim insanlarının yıllardır izlediği en çarpıcı toplumsal kırılmalardan birine sahne oldu.

ÖLÜMCÜL ÇATIŞMA

Uzun süre tek bir topluluk gibi yaşayan yüzlerce şempanze, zamanla iki rakip gruba ayrıldı; bu ayrılık şimdi yetişkin erkeklerin ve yavruların öldürüldüğü ölümcül bir çatışma sürecine dönüştü.

Teksas Üniversitesi'nden araştırmacıların Science dergisinde yayımladığı yeni çalışma, bu “bölünme” ve ardından gelen şiddeti ilk kez ayrıntılı biçimde belgeledi.

Ngogo’daki şempanzeler 1995’ten bu yana sürekli gözlem altında.

Araştırmacılara göre topluluk, incelemenin ilk yaklaşık 20 yılında tek ve büyük bir sosyal yapı olarak varlığını sürdürdü. 1998 ile 2014 arasındaki dönemde şempanzeler yıl boyunca birbiriyle örtüşen kümeler halinde hareket ediyordu. Bilim insanlarının “Batı kümesi” ve “Merkez kümesi” olarak tanımladığı bu yapılar katı sınırlarla ayrılmış değildi; pek çok birey bir yıldan diğerine farklı kümelere geçebiliyordu.

Araştırmada, bazı bireylerin rastlantıdan daha sık biçimde aynı alt gruplarda yer alıp almadığını anlamak için özel bir yöntem kullanıldı. Bu inceleme, ileride Batı grubunun çekirdeğini oluşturacak üç yetişkin erkeğin erken dönemde bile sürekli birlikte hareket ettiğini ortaya koydu.

Yani kopuş aniden yaşanmış görünse de, ileride belirginleşecek hizalanmaların işaretleri yıllar öncesinden ortaya çıkmıştı.

Araştırmaya göre ilk ciddi işaret 24 Haziran 2015’te geldi. O gün Batı ve Merkez kümelerinin üyeleri, grubun topraklarının orta kesiminde karşı karşıya geldi. Ancak daha önce olduğu gibi yeniden birleşmek yerine Batı kümesindeki şempanzeler kaçtı, Merkez grubundakiler ise onları kovaladı.

ABC Net'e konuşan araştırmacılar, iki tarafın bu karşılaşmadan sonra altı hafta boyunca birbirinden kaçındığını ve bunun daha önce hiç görülmediğini vurguladı.

Bu tarihten sonra grubun sosyal bölünmüşlüğü keskin biçimde arttı. 2015, akışkan tek bir topluluktan iki rakip yapıya geçişin başlangıcı oldu. 2018’e gelindiğinde ise sosyal ilişkiler, mekânsal hareketlilik ve üreme verileri artık kalıcı bir bölünmenin oluştuğunu açık biçimde gösteriyordu.

Araştırmacıların ifadesiyle, bir zamanlar ortak bölgenin merkezi olan yer zamanla iki grup arasında bir sınıra dönüştü.

Şempanzelerin dış gruplara yönelik ölümcül saldırılar düzenleyebildiği daha önce de biliniyordu. Jane Goodall’ın Tanzanya’daki klasik gözlemleri, şempanzelerde organize saldırganlığın ve bölgesel çatışmanın yeni bir olgu olmadığını ortaya koymuştu.

Ancak bu yeni çalışmayı dikkat çekici kılan nokta, şiddetin yabancılara değil, bir zamanlar aynı topluluğun parçası olan eski dostlara yönelmiş olması.

Bölünmenin ardından şiddet hızla arttı. Araştırmaya göre Batı grubundaki şempanzeler, Merkez grubuna karşı bir dizi “kolektif saldırı” gerçekleştirdi. Batı grubunun üyeleri rakip grubun bölgesine “toprak devriyeleri” düzenledi ve bu baskınlar en az altı yetişkin erkeğin ölümüne yol açtı.

Şiddet daha sonra yavrulara da yöneldi. Araştırmacılar, 2021’den itibaren ölümcül saldırganlığın bebek şempanzeleri de kapsadığını belirtiyor. Çalışmada toplam 144 bebek öldürme vakasının gözlendiği, ayrıca Batı grubundaki erkeklerin Merkez grubunun yavrularını öldürdüğüne dair üç ek vakanın çıkarımsal olarak tespit edildiği aktarıldı. Bu bulgular, çatışmanın yalnızca anlık veya sınırlı bir rekabet değil, topluluğun yeniden şekillenmesine eşlik eden uzun süreli ve organize bir süreç olduğunu düşündürüyor.

BÖLÜNMENİN ARKA PLANI!

Araştırmacılar, topluluğun neden parçalandığına ilişkin kesin bir yanıt vermiyor ancak birkaç olası etkene işaret ediyor. Bunların başında grubun olağanüstü büyüklüğü geliyor. Bir dönem yaklaşık 200 birey ve 30’dan fazla yetişkin erkekten oluşan bu yapı, beslenme kaynakları üzerinde baskıyı artırmış olabilir. Artan yiyecek rekabeti ve üreme rekabeti, sosyal bağları zayıflatmış olabilir.

Buna ek olarak, 2014 başlarında bazı şempanzelerin ölmesi sonrasında topluluk içindeki ilişkilerin sarsılmış olabileceği de değerlendiriliyor. Büyük ve karmaşık bir grubun içinde zaten mevcut olan alt ittifakların, bu kırılgan dönemde kalıcı cephelere dönüştüğü düşünülüyor.

Araştırmayı yorumlayan uzmanlara göre bu çalışma, insan toplumlarında görülen iş birliği, empati, yas, rekabet ve şiddet gibi davranışların evrimsel köklerine dair güçlü bir pencere açıyor. İnsanlarla şempanzeler arasında DNA’nın yaklaşık yüzde 98-99’unun ortak olması, davranışsal benzerliklerin de tesadüf olmadığını düşündürüyor.

Araştırmanın en dikkat çekici sonuçlarından biri, grup içi ölümcül çatışmanın ortaya çıkması için ideoloji, din ya da insan toplumlarına özgü kültürel yapılara mutlaka ihtiyaç olmadığını göstermesi.

Çalışma, yalnızca sosyal bağlardaki değişim ve grup dinamiklerindeki kaymanın bile ağır ve kalıcı çatışmalar üretebildiğine işaret ediyor. Bu da insan toplumsal davranışlarının hem dayanışma hem de çatışma boyutunun, ortak evrimsel geçmişin çok daha derin katmanlarına uzandığını düşündürüyor.

Astronotların Ay'ın çevresini dolaştığı görev dokuz gün bir saat 32 dakika sürdü.

İniş planlandığı gibi, bir sorun olmadan gerçekleşti ve astronotların durumlarının çok iyi olduğu bildirildi.

NASA inişi "tam anlamıyla örnek bir iniş" olarak niteledi.

Okyanusa inişiyle birlikte, uzay aracını su üstünde dengede tutacak beş hava yastığı açıldı. Kapsülün kapısı açılmadan önce iyice soğuması beklendi.

Tarihi Artemis II görevinin en riskli evrelerinden biri Dünya'ya iniş kısmıydı.

Artemis II pilotu Victor Glover, uzaydan basına yaptığı açıklamada, "Bu göreve atandığımız 3 Nisan 2023'ten beri aslında Dünya'ya yeniden dönüş üzerine düşünüyorum" demişti.

Yaşadıklarını henüz tam olarak sindiremediğini söyleyen Glover, "Atmosferden bir ateş topunun içinde geçmek de başlı başına çok etkileyici" diye konuştu.

HAZIRLIKLAR

Uzaydaki son tam günlerinde mürettebat, Dünya'ya dönüş için hazırlık yapıyor. Dünya atmosferine dönüş ve denize iniş prosedürlerini gözden geçirmenin yanı sıra, Dünya'nın yerçekimine dönüşte yaşanabilecek baş dönmesini azaltmaya yardımcı olan basınç giysilerini denediler.

İNİŞ NASIL PLANLANDI?

Orion'un mürettebat modülü ile servis modülü, kapsül Dünya'nın üst atmosferine ulaşmadan yaklaşık 20 dakika önce ayrıldı Kapsül, ısı kalkanının aşırı sıcaklıklara karşı en büyük yükü alacağı şekilde konumlandı ve içindeki astronotları korudu.

Gerekirse, atmosfere girişten yaklaşık 16 buçuk dakika önce son bir yörünge düzeltme manevrası yapılması planlandı.

Uzay aracının atmosfere çok hassas bir açıyla girmesi gerekiyordu. Avustralya'daki Queensland Üniversitesi Hipersonik Araştırmalar Merkezi'nden Dr. Chris James, hata payının çok küçük olduğunu söylüyor; bunun artı ya da eksi bir derece olabileceğini dile getirdi.

James, "Giriş arayüzüne ulaştıklarında, koşulların tam olarak beklendiği gibi olduğundan emin olmak isterler" dedi.

Giriş arayüzü, bir uzay aracının uzaydan bir gezegenin üst atmosferine geçtiği noktayı ifade ediyor.

"Yanlış açıyla girerlerse araç atmosferde yanar. Çok yüksekten girip biraz kaldırma kuvveti oluşursa atmosferden sekebilirler. Bu yüzden tam isabet olması gerekiyor."

'EĞLENCE BURADA BAŞLIYOR'

Artemis II uçuş direktörü Rick Henfling, Çarşamba günü düzenlenen basın toplantısında Orion'un 122 km yükseklikte atmosfere giriş yapacağını söyledi.

Henfling "Ve işte asıl eğlence o zaman başlıyor" dedi.

Atmosferden geçerken Orion'un ısı kalkanı yaklaşık 2 bin 700°C sıcaklığa maruz kalacak. Bu, Güneş'in yüzey sıcaklığının yaklaşık yarısı.

Isı kalkanı özellikle dikkatle incelenmişti; çünkü ilk insansız Artemis görevinde ciddi hasar görmüştü. Ancak mühendisler, yeniden giriş açısını ayarlayarak bu sorunu çözdüklerinden emin.

Henfling, atmosfere girişten okyanusa inişe kadar geçen sürenin yalnızca 13 dakika olduğunu söyledi.

Girişten yaklaşık 24 saniye sonra kapsülün Dünya ile iletişimi tamamen kesilmesi ve bu durum altı dakika sürmesi planlanıyordu.

James'e göre bunun nedeni, yüksek hızla ilerleyen aracın havayı aşırı ısıtarak oksijen ve azot atomlarından elektronları koparması ve radyo sinyallerini engelleyen elektrik yüklü bir plazma oluşturması.

Henfling'e göre altı dakikalık bu kesinti sona erdiğinde Orion'un yaklaşık 46 km yükseklikte olması ve oldukça hızlı bir şekilde düşmesi bekleniyordu.

Artemis II uçuş direktörü, "O noktada iniş alanına birkaç on mil mesafede olacağız. Ardından odak noktamız paraşütlerin açılması olacak" dedi.

YAVAŞLAMA

Uzay aracı, Dünya atmosferine saatte 40 bin km'den fazla bir hızla girdi.

James, yavaşlamanın ilk adımının atmosferin kendisini bir fren olarak kullanmak olduğunu söyledi.

Orion kapsülü aerodinamik olarak tasarlanmış değil. Bu nedenle "adeta uçan bir tuğla gibi atmosfere çarpıyor ve atmosferin oluşturduğu sürtünme kuvvetiyle yavaşlıyor."

Bu hızlarda astronotların ciddi şekilde sarsılacağını belirten James, insansız araçların yaklaşık bir dakika içinde 100 G kuvvetiyle atmosfere girebildiğini, ancak bunun insanlar için ölümcül olacağını söyledi.

Mürettebat için daha güvenli olması adına giriş açısı ayarlanarak süreç bir dakika yerine yaklaşık beş dakikaya yayıldı ve maruz kalınan G kuvveti azaltıldı.

Uzay aracı güvenli şekilde atmosferden geçtikten sonra, hızını azaltmak için bir dizi paraşüt açıldı.

Henfling, "İlk olarak iki adet fren paraşütü açılacak. Bu yaklaşık 6,7 km yükseklikte gerçekleşecek ve hızımızı saatte yaklaşık 322 km'ye düşürecek" dedi.

Fren paraşütleri, ana paraşütler açılmadan önce aracı stabilize etmek ve yavaşlatmak için kullanıldı.

Ana paraşütlerin yaklaşık 1,8 km yükseklikte açılacağını belirten Henfling, bunun kapsülü ve içindeki dört astronotu saatte yaklaşık 32 km hızla "yumuşak" bir inişe hazırlayacağını söyledi.

DENİZE İNİŞ

California açıklarında bir kurtarma ekibi astronotları bekliyordu.

Kapsül dik, ters ya da yan şekilde suya inebileceğinden turuncu hava yastıkları şişerek kapsülü dik konuma getirdi ve mürettebatın güvenli şekilde çıkmasını sağladı.

Orion programı yardımcı yöneticisi Debbie Korth, Çarşamba günü yaptığı açıklamada, "Mürettebatı kurtarıp iki saat içinde sağlık birimine ulaştırmayı bekliyoruz" dedi.

Astronotların inişten sonraki 24 saat içinde San Diego Deniz Üssü'ne geri getirilmesi planlanıyordu.

James, "Bu, son 50 yılda insanların Dünya'ya yaptığı en hızlı atmosfer girişi" dedi.

NASA'nın astronotları güvenle geri getirme görevini son derece ciddiye aldığını vurgulayan James, sözlerini şöyle bitirdi:

"Ama yine de onların Dünya'ya geri döndüğünü görene kadar içimde bir parça daha rahat etmeyecek."

McAfee çalışanları tarafından keşfedilen bu tehlikenin; sistem temizleyicileri, oyunlar ve fotoğraf galerileri gibi en masum görünen uygulamaların içine gizlendiği ve bu uygulamaların toplamda 2,3 milyon kez indirildiği belirtiliyor.

BİLGİLERİ ELE GEÇİRİYOR

Aslında saldırganlar kullanıcıları tam da bu şekilde tuzağa düşürüyor. Kötü amaçlı yazılımı masum ve kullanışlı görünen bir uygulamanın içine gizlemek, Android kullanıcılarının bu uygulamayı şüphelenmeden yüklemesine yol açıyor. Virüs yüklendikten sonra, "root" erişimi elde etmek için Android'in güvenlik açıklarından yararlanıyor. Bu durum, saldırganların finansal uygulamalar için kullanıcı adları ve şifreler de dahil olmak üzere pek çok bilgiyi ele geçirmesine neden olmakla kalmıyor; aynı zamanda kötü amaçlı yazılımın kullanıcının bilgisi dışında telefonuna başka uygulamalar yüklemesine ve silmesine de olanak tanıyor.

İşin en ürkütücü yanı ise bazı durumlarda bu kötü amaçlı yazılımın bir kısmının, cihaz fabrika ayarlarına sıfırlansa bile tamamen kaldırılamayacak şekilde yükleniyor olması.

UYGULAMALARDAN BİRİ SWIFTCLEAN

Bleeping Computer haberi virüslü olan 50'den fazla uygulamanın tamamının adını açıklamasa da, NoVoice virüsünü taşıdığı belirtilen ve geliştiricisi "Biodun Popoola" olarak görünen "SwiftClean" adlı uygulamanın Play Store'daki bir görüntüsünü paylaştı.

İSMİNİ "SESSİZ" SES DOSYASINDAN ALIYOR

Kötü amaçlı yazılım adını, kodun kullanıcı tarafından fark edilmeden arka planda çalışabilmesi için ses seviyesi sıfır olarak ayarlanmış, kodda bulunan sessiz bir ses dosyasından alıyor.

BU CİHAZLAR ETKİLENMİYOR

Ancak Google'ın Bleeping Computer'a yaptığı açıklamaya göre, Mayıs 2021'den bu yana güncellenen Android cihazlar bu saldırıya karşı korunuyor. Örneğin Ekim 2021'de piyasaya sürülen ve bu yıl güncellenen Pixel 6 Pro gibi modeller bu saldırıdan etkilenmiyor.

Öte yandan, McAfee, Çin'deki Pekin ve Shenzhen gibi belirli bölgelerde kötü amaçlı yazılımın cihazlara bulaşmadığını tespit etti. Bu detay, saldırının hangi ülkede geliştirildiği hakkında net bir fikir veriyor, zira bu taktik, faillerin kendi yerel kolluk kuvvetlerinden uzak durmasını sağlıyor.

GOOGLE'DAN AÇIKLAMA

Google yaptığı açıklamada, Google Play Protect'in kötü amaçlı uygulamaları otomatik olarak kaldırdığını ve yeni yüklemeleri engellediğini belirtti. Açıklamada, "Ek bir güvenlik önlemi olarak, Google Play Protect bu uygulamaları otomatik olarak kaldırır ve yeni yüklemeleri engeller. Kullanıcılar, her zaman cihazları için mevcut olan en son güvenlik güncellemelerini yüklemelidir" denilerek cihazların daima güncel tutulması gerektiği vurgulandı.

Bu tür kötü amaçlı yazılımlardan kaçınmak için Android uygulamalarını her zaman Google Play Store'dan yüklemeye özen göstermek ve telefonunuzu daima güncel tutmak ise büyük önem taşıyor.

9to5Mac'te yer alan habere göre, WhatsApp, Agenzia Nazionale Stampa Associata'ya (ANSA) yaptığı açıklamada, "Güvenlik ekibimiz, bu resmi olmayan ve kötü amaçlı istemciyi indirdiğine inandığımız, çoğu İtalya'da bulunan yaklaşık 200 kullanıcıyı tespit etti. Oturumlarını kapattık ve gizlilik ile güvenlik riskleri konusunda kendilerini uyardık" ifadelerini kullandı.

Bunun, sınırlı sayıda kullanıcıyı hedef alan ve onları WhatsApp’ı taklit eden zararlı yazılımı yüklemeye ikna ederek muhtemelen cihazlarına erişim sağlamayı amaçlayan bir sosyal mühendislik girişimi olduğunu düşünüyoruz.”

WhatsApp ayrıca, saldırının arkasında olduğu düşünülen İtalyan casus yazılım firması Asigint'e karşı harekete geçtiğini doğruladı.

BİLGİLER ELE GEÇİRİLDİ Mİ?

Şu anda kurbanların kimlikleri veya hangi verilere erişilmiş olabileceği hakkında herhangi bir ayrıntı bulunmuyor. WhatsApp, kötü amaçlı uygulama keşfedildiğinde kullanıcıların hesap oturumlarının kapatıldığını ve ayrıca bir uyarı aldıklarını söylüyor.

Kullanıcıları sahte WhatsApp sürümünü yüklemeleri için kandırmak amacıyla hangi yöntemin kullanıldığı da belirsiz. La Repubblica'ya göre uygulamanın dağıtımı "Google Play Store veya Apple'ın App Store'u gibi resmi kanallar aracılığıyla değil, daha az denetime tabi olan üçüncü taraf kanallar aracılığıyla" gerçekleşti.

La Repubblica bu üçüncü taraf kanalların neler olduğunu belirtmiyor; bu da saldırının sertifika tabanlı yüklemeler gibi eski tekniklere mi yoksa Avrupa Birliği'nin Dijital Piyasalar Yasası (DMA) sonucunda sunulan uygulamaların veya programların resmi market yerine üçüncü taraf yerlerden indirilmesi imkanına mı dayandığını belirlemeyi imkansız kılıyor.

Son olarak WhatsApp, bu durumun platformundaki bir güvenlik açığıyla ilgili olmadığını, resmi olmayan bir WhatsApp istemcisinin kullanımıyla ilgili olduğunu vurguladı.

Düzenleme kapsamında, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu tarafından belirlenen sınırın üzerinde mobil hat bulunduran kişi ve kurumlara, fazla hatlarını kapatmaları ya da devretmeleri için tanınan altı aylık sürecin uygulama aşaması yaz başında başlayacak.

BİREYSEL HATLARA SINIR GETİRİLDİ

BTK’nın hazırladığı yönetmelik taslağına göre, bireysel aboneler aynı mobil operatör üzerinden en fazla 50 hat sahibi olabilecek. Bu sınırın aşılması durumunda kullanıcıların belirlenen süre içinde işlem yapmaları gerekecek.

KURUMSAL HATLARDA KADEMELİ KOTA

Kurumsal aboneliklerde ise farklı kategorilere göre değişen hat sınırları uygulanacak. Buna göre; siyasi partiler, sendikalar ve dernekler için üst limit 1.000 hat olarak belirlenirken, küçük ve orta büyüklükteki işletmeler (KOBİ) için bu sayı 200 olacak. Orta ölçekli işletmelerde ise sınır yeniden 1.000 hat olarak uygulanacak.

FAZLA HATLAR ÜCRETSİZ KAPATILABİLECEK

Belirlenen limitlerin üzerinde hatta sahip olan aboneler, 25 Haziran’dan itibaren başvuru yaparak fazla hatlarını herhangi bir vergi, harç, ceza ya da cayma bedeli ödemeden kapatabilecek veya devredebilecek. Bu mali kolaylık, her hat için yalnızca bir kez geçerli olacak.

KULLANICILARA SMS İLE UYARI YAPILACAK

Düzenlemeye göre, hat sayısı sınırı içinde kalan en eski abonelikler korunacak. Süresi içinde kapatılmayan ya da devredilmeyen fazla hatlar ise başvuru süresi sonunda operatörler tarafından iptal edilecek.

Abonelerin mağduriyet yaşamaması için işletmeciler de bilgilendirme sürecine dahil olacak. 1 Mayıs’tan itibaren başvuru süresi sonuna kadar, kapatılma riski bulunan hatlara her ay en az bir kez kısa mesaj gönderilerek kullanıcılar uyarılacak.

IPHONE KULLANICILARI İÇİN 5G AYARLARI

iPhone kullanıcıları, 5G’yi aktif hale getirmek için şu adımları izleyebilir:

*Ayarlar menüsüne girin
*Hücresel sekmesini seçin
*Seçenekler bölümüne dokunun
*“Ses ve Veri” kısmını “5G Açık” veya “5G Otomatik” olarak değiştirin

ANDROID KULLANICILARI İÇİN ADIM ADIM REHBER

Android işletim sistemine sahip cihazlarda ise 5G ayarları şu şekilde yapılabiliyor:

*Ayarlar menüsüne girin
*Bağlantılar sekmesini açın
*Mobil Ağlar bölümüne dokunun
*Şebeke Modu kısmından “5G tercih edilir” seçeneğini aktif edin

5G’DEN TAM VERİM İÇİN UYARI

Uzmanlar, 5G teknolojisinden maksimum performans alınabilmesi için cihazın 5G uyumlu olması gerektiğini vurguluyor. Ayrıca kullanılan SIM kartın da yeni nesil teknolojiye uygun olması gerekiyor. Aksi halde yapılan ayar değişiklikleri tek başına yeterli olmayabiliyor.

NEDEN 5 G...

5G, mobil iletişimde büyük bir sıçrama anlamına geliyor. Önceki nesil olan 4G’ye kıyasla çok daha hızlı, düşük gecikmeli ve daha geniş kapasite sunuyor. İşte öne çıkan faydaları:

DAHA YÜKSEK İNTERNET HIZI

5G ile veri indirme ve yükleme hızları katlanarak artar. Bu sayede yüksek çözünürlüklü videoları anında izleyebilir, büyük dosyaları saniyeler içinde indirebilirsiniz.

DÜŞÜK GECİKME (LATENCY)

5G’nin en önemli avantajlarından biri gecikme süresinin çok düşük olmasıdır. Bu özellik; online oyunlar, canlı yayınlar ve gerçek zamanlı uygulamalarda daha akıcı bir deneyim sağlar.

DAHA STABİL BAĞLANTI

Kalabalık ortamlarda bile bağlantı kopmaları azalır. Stadyum, konser veya yoğun şehir merkezlerinde internet daha sorunsuz çalışır.

NESNELERİN İNTERNETİ (IoT) DEVRİMİ

Nesnelerin İnterneti kapsamında milyonlarca cihaz aynı anda internete bağlanabilir. Akıllı ev sistemleri, giyilebilir teknolojiler ve şehir altyapıları daha verimli hale gelir.

AKILLI ŞEHİRLER VE OTONOM ARAÇLAR

5G, trafik yönetimi, enerji kullanımı ve güvenlik sistemlerini geliştiren akıllı şehir çözümlerini destekler. Ayrıca sürücüsüz araçların güvenli şekilde iletişim kurmasını sağlar.

SAĞLIK VE UZAKTAN OPERASYON İMKÂNI

Düşük gecikme sayesinde doktorlar uzaktan ameliyat yapabilir veya hastaları anlık olarak takip edebilir. Bu da sağlık hizmetlerinde devrim yaratabilecek bir gelişmedir.

SANAL VE ARTIRILMIŞ GERÇEKLİK DENEYİMİ

Artırılmış Gerçeklik ve Sanal Gerçeklik uygulamaları, 5G ile çok daha akıcı ve gerçekçi hale gelir. Eğitim, oyun ve alışveriş deneyimleri dönüşür.

Kısacası 5G sadece daha hızlı internet değil; günlük yaşamdan sanayiye kadar birçok alanı dönüştüren bir teknoloji.

Yeni teknolojiyle birlikte internet hızının önemli ölçüde artması beklenirken, kullanıcıların bu hizmetten yararlanabilmesi için bazı teknik şartları yerine getirmesi gerekiyor. Uzmanlar, yalnızca 5G uyumlu cihazın yeterli olmadığını, SIM kart ve operatör ayarlarının da doğru şekilde yapılandırılması gerektiğini vurguluyor.

5G KULLANMAK İÇİN NE GEREKİYOR?

5G’den yararlanabilmek için öncelikle uyumlu bir cep telefonu ve SIM karta sahip olmak gerekiyor. Mevcut 4.5G uyumlu SIM kartlar çoğunlukla 5G ile çalışabiliyor, ancak daha eski kartların güncellenmesi gerekiyor.

Bunun yanı sıra kullanıcıların, bağlı oldukları operatör üzerinden 5G hizmetini aktif hale getirmesi gerekiyor. Bu işlem SMS ya da mobil uygulamalar üzerinden yapılabiliyor.

TELEFONLARDA 5G NASIL AKTİF EDİLİR?

Tüm teknik şartlar sağlandıktan sonra son adım, telefon ayarlarını değiştirmek oluyor.

iPhone kullanıcıları için:
Ayarlar → Hücresel → Hücresel Veri Seçenekleri → Ses ve Veri → “5G” seçeneği

Android kullanıcıları için:
Ayarlar → Mobil Ağlar → Tercih edilen ağ türü → “5G”

Bu adımlar tamamlandığında, kapsama alanı içinde olan kullanıcılar 5G hizmetinden yararlanabiliyor.

KAPSAMA ALANI SINIRLI BAŞLAYACAK

5G teknolojisi başlangıçta şehir merkezlerinde kullanılabilecek. Kapsama alanının zaman içinde genişletilmesi ve birkaç yıl içinde ülke geneline yayılması planlanıyor.

Türkiye’de yaklaşık 95 milyon cep telefonunun 32 milyonunun 5G uyumlu olduğu tahmin edilirken, bu sayının yeni teknolojiyle birlikte artması bekleniyor.

İNTERNET HIZINDA BÜYÜK ARTIŞ BEKLENİYOR

5G ile birlikte veri hızlarının gigabit seviyelerine ulaşması öngörülüyor. Bu da büyük dosyaların çok daha kısa sürede indirilebilmesi ve kalabalık alanlarda bağlantı sorunlarının azalması anlamına geliyor.

Ancak uzmanlar, yüksek hızın veri kullanımını da artırabileceğine dikkat çekerek kullanıcıların internet paketlerini buna göre planlaması gerektiğini belirtiyor.

Cihaz hafızasında büyük yer kaplayan verilerin yönetimi için yeni bir araç geliştirildi. Yapılan güncellemeyle birlikte kullanıcılar, sohbet geçmişinin tamamını silmek zorunda kalmadan, yalnızca ilgili sohbetteki yüksek boyutlu medya dosyalarını tespit ederek temizleyebilecek. Bu özellik sayesinde yazılı mesajlar korunurken, yüksek boyutlu medya içeriklerinden kaynaklı depolama sorununun daha pratik bir şekilde çözülmesi hedefleniyor.

Farklı işletim sistemleri arasındaki veri aktarımı da yeni güncellemeyle genişletildi. iOS ve Android ekosistemleri arasındaki sohbet taşıma işlemleri daha uyumlu hale getirilirken, Android cihazlarda halihazırda bulunan tek telefonda iki farklı hesap kullanma özelliği iOS kullanıcılarının da erişimine açıldı. Böylece iş ve kişisel hesapların, fazladan bir cihaza ihtiyaç duyulmadan tek bir telefon üzerinden aynı anda yönetilebilmesine olanak tanındı.

Yapay zeka entegrasyonu (Meta AI) kapsamında kullanıcılara sohbet ekranından ayrılmadan fotoğraf düzenleme imkanı sağlandı. Kullanıcılar, gönderecekleri fotoğraflardaki nesneleri silebilecek veya arka planı doğrudan uygulama içinden değiştirebilecek. Ayrıca, yazışmalarda kullanılan emojilere uygun anlık çıkartma önerileri ve sohbete uygun yanıt alternatifleri sunan yapay zeka destekli yazım asistanı da devreye alındı.

FARKLI KULLANICI GRUPLARI ETKİLENİYOR

Yaşanan aksaklık, farklı kullanıcı gruplarından gelen raporlarla doğrulandı. Kullanıcılar gönderi akışına ulaşamıyor veya siteyi tamamen açamıyor.

RESMİ AÇIKLAMA BEKLENİYOR

Platformdan henüz resmi bir açıklama gelmedi. Uzmanlar, sorunun geçici olabileceğini ve şirketin kısa süre içinde çözüm sunmasını bekliyor.

65 yaşındaki Cook, Good Morning America programında Michael Strahan’a yaptığı açıklamalarda, şirketin 50 yıllık mirasını, son tarifelerin etkisini ve Save The Music ile ortaklığı kapsamında Apple’ın müzik okulu programlarına genişleyen katkılarını değerlendirdi.

Cook ayrıca ekran dışında dünyayla etkileşime girmenin önemine de değindi. Cook şirketinin iPhone’ları hakkında “İnsanların onları fazla kullanmasını istemiyorum. Birilerinin gözlerinin içine baktıklarından daha fazla akıllı telefona bakmalarını istemiyorum. Gününüzü böyle geçirmek istemezsiniz. Dışarıda çıkın ve doğada vakit geçirin” ifadelerini kullandı.

Frontiers in Psychiatry dergisinde yayımlanan yakın tarihli bir çalışma, akıllı telefonların birçok insan için “hayatın ayrılmaz bir parçası” olduğunu kabul ederken, çok sık kullanıldıklarında olumsuz etkileri de bulunduğunu ortaya koydu. Araştırmanın yazarları “Akıllı telefonların aşırı kullanımı yalnızca fiziksel rahatsızlıklara değil, aynı zamanda yalnızlık, kaygı ve depresyon duygularına da yol açabilir” dedi.

Araştırmalara göre bazı saldırılar için kullanıcıların herhangi bir bağlantıya tıklaması ya da dosya indirmesi gerekmiyor. Sadece sahte siteyi ziyaret etmek bile cihazın ele geçirilmesi için yeterli olabiliyor.

Araştırmacılar, iOS açıklarından yararlanan "Coruna" ve "DarkSword" adlı iki ayrı saldırı aracını tespit etti. Bu araçların farklı gruplar tarafından kullanıldığı ve geniş çaplı risk oluşturduğu ifade edildi.

Uzmanlara göre bu yazılımlar iMessage, WhatsApp ve Telegram mesajları başta olmak üzere konum verileri, rehber, arama kayıtları, Wi-Fi şifreleri ve tarayıcı geçmişi gibi birçok veriye erişebiliyor.

Uzmanlar, saldırı araçlarının artık sadece ileri düzey grupların değil, daha düşük teknik kapasiteye sahip suçluların da erişebileceği bir yapıya dönüştüğünü belirtiyor. Bu durum tehdidin daha da büyüdüğüne işaret ediyor.

Apple, söz konusu casus yazılımların kullandığı iOS açıklarının son güncellemelerle kapatıldığını açıkladı. Şirket ayrıca Safari’nin kötü amaçlı siteleri engellediğini ve eski cihazlar için de güvenlik yamaları yayımlandığını duyurdu.

Uzmanlar, iPhone’ların her zaman güncel tutulmasını, riskli durumlarda Apple’ın “Kilitlenme Modu”nun açılmasını ve güvenilir mobil güvenlik uygulamalarının kullanılmasını öneriyor.

Meta, içerik üreticilerini Facebook'a çekmek amacıyla "Creator Fast Track" programını hayata geçirdi. Program kapsamında YouTube, TikTok ve Instagram'da üretim yapan içerik üreticilerine Facebook Reels paylaşımları için garanti ödeme verilecek.

Programa göre, en az 100 bin takipçisi bulunan içerik üreticileri aylık bin dolar, 1 milyondan fazla takipçisi olanlar ise aylık 3 bin dolara kadar gelir elde edebilecek. Ödemelerin üç ay boyunca yapılacağı belirtildi.

Programdan yararlanmak için içerik üreticilerinin ayda 15 Reels videosu paylaşması yeterli olacak. Videolar için belirli bir izlenme şartı aranmayacağı, daha önce başka platformlarda yayımlanan içeriklerin de kullanılabileceği aktarıldı.

Facebook İçerik Üreticileri Ürün Başkan Yardımcısı Yair Livne, üreticilerin yeni bir platforma geçmekte çekinceleri olduğunu, programın bu endişeyi gidermeyi hedeflediğini söyledi.

Facebook'un 2025 yılında içerik üreticilerine yaklaşık 3 milyar dolar ödeme yaptığı, bu rakamın 2024'e göre yüzde 35 artışa işaret ettiği kaydedildi. Platformda yılda 10 bin dolardan fazla kazanan içerik üreticilerinin sayısının da bir önceki yıla göre yüzde 30'un üzerinde arttığı ifade edildi.

Yeni programa katılan içerik üreticilerinin abonelikler, bahşişler, marka ortaklıkları ve içerik gelir modelleri üzerinden ek kazanç elde etmeyi sürdürebileceği belirtildi. Programa eklenen yeni analiz araçlarının da hangi izlenmelerin ödemeye dahil edildiğini ve tahmini kazanç oranlarını göstereceği aktarıldı.

Karar'da yer alan habere göre, X, platformdaki etkileşim dinamiklerini değiştirebilecek “dislike” (beğenmeme) özelliğini sınırlı bir kullanıcı grubunda test etmeye başladı. Klasik bir eksi oy mantığından ziyade geri bildirim mekanizması olarak tasarlanan özellik, yanıtların sıralamasını ve görünürlüğünü doğrudan etkileyecek.

Platformun sahibi Elon Musk’ın yönetimindeki X, kullanıcıların uzun süredir talep ettiği ancak uygulanabilirliği tartışılan "dislike" butonunu devreye aldı. Özelliğin duyurulma şekli ise teknoloji dünyasında dikkat çekti. X'in ürün yöneticilerinden Nikita Bier, bir kullanıcının "Twitter'da da dislike butonu olmalı" şeklindeki paylaşımına, "Bana 60 saniye ver" diyerek yanıt verdi. Bu diyaloğun hemen ardından, bazı hesaplarda butonun aktif hale geldiğine dair ekran görüntüleri paylaşıldı.

Yeni özellik, klasik beğenmeme butonlarından farklı olarak çalışıyor. Kullanıcılar dislike ikonuna tıkladığında “Yanıt geri bildirimi” paneli açılıyor ve içerikler “yanlış veya yanıltıcı”, “yapay zeka üretimi” ve “spam” gibi kategorilerle işaretlenebiliyor.

Bu sistemin, yalnızca bir tepki aracı olmanın ötesinde, platform algoritmasına veri sağlayan bir filtreleme mekanizması olarak kullanılacağı değerlendiriliyor. X’in bu geri bildirimleri, düşük kaliteli içerikleri geri plana itmek ve daha güvenilir yanıtları öne çıkarmak için kullanması bekleniyor.

Özellik üzerindeki çalışmaların temeli ise Temmuz 2024’e dayanıyor. O dönemde uygulama kodlarında “kırık kalp” simgesiyle tasarlanan bir buton üzerinde çalışıldığı ortaya çıkmıştı. Uzun süren geliştirme sürecinin ardından özellik, sınırlı test aşamasına taşındı.

Şu an için dislike butonu tüm kullanıcılara açık değil. X yönetimi, özelliğin belirli bir kullanıcı grubunda test edileceğini ve elde edilen sonuçlara göre küresel çapta kullanıma sunulacağını belirtiyor.

YENİ NESİL BAĞLANTI DÖNEMİ BAŞLIYOR

Halihazırda bazı stadyumlar ve havalimanlarında sınırlı şekilde deneyimlenebilen 5G’nin, ülke genelinde yaygınlaşmasıyla birlikte dijital kullanım alışkanlıklarının da değişmesi bekleniyor. Mevcut 4.5G altyapısına kıyasla çok daha yüksek performans sunacak yeni sistem, veri aktarımında önemli bir sıçrama sağlayacak.

HIZ ARTIYOR, KOTA DAHA ÇABUK TÜKENEBİLİR

5G ile teorik olarak 4.5G’ye göre 10 ila 100 kat daha yüksek hızlara ulaşılabiliyor. Günlük kullanımda 20–100 Mbps seviyelerinde olan hızların, 5G ile 10 bin Mbps ve üzerine çıkabileceği ifade ediliyor. Bu durum özellikle yüksek çözünürlüklü video tüketiminde dikkat çekiyor.

Uzmanlar, hızlı veri indirme kapasitesi nedeniyle kullanıcıların internet kotalarını daha kısa sürede tüketebileceği uyarısında bulunuyor. Videoların saniyeler içinde tamamen indirilebilmesi, izlenmeyen içeriklerin dahi kotadan düşmesine yol açabiliyor.

GECİKME SÜRESİ MİNİMUMA İNİYOR

5G ile birlikte gecikme sürelerinin neredeyse sıfıra yaklaşması bekleniyor. Bu gelişme; uzaktan ameliyatlar, otonom araçlar, sanal gerçeklik uygulamaları ve gerçek zamanlı veri gerektiren birçok alanda önemli avantajlar sağlayacak.

Aynı anda çok daha fazla cihazın ağa bağlanabilmesine imkân tanıyacak olan teknoloji, yalnızca bireysel kullanıcıları değil; sağlık, eğitim, lojistik ve üretim gibi sektörleri de köklü biçimde dönüştürmeye hazırlanıyor.

Yeni uygulama, Meta'nın küçük yaştaki kullanıcıların güvenliğini artırmaya yönelik adımlarının parçası olarak geliştirildi. Sistemle birlikte ebeveynler ve vasiler, çocukların tanımadıkları kişilerle iletişim kurmasını veya istenmeyen grup sohbetlerine dahil olmasını sınırlayabilecek.

WhatsApp'ın resmî blogunda yer alan açıklamaya göre, hesapların bağlanabilmesi için ebeveynin cihazı ile çocuğun cihazının kurulum sırasında fiziksel olarak bir arada bulunması gerekecek. Bağlantı kurulduktan sonra ebeveynler, bilinmeyen numaralardan gelen iletişim taleplerini onaylama ya da engelleme, çocuğun hangi gruplara katılabileceğini belirleme ve hesabın genel gizlilik ayarlarını yönetme yetkisine sahip olacak.

Şirket, denetim seviyesinin artırılmasına rağmen mesajların gizliliğinin korunacağını da vurguladı. Açıklamada, tüm mesajların uçtan uca şifreleme ile korunmaya devam edeceği, bu nedenle Meta'nın ya da üçüncü tarafların konuşma içeriklerine erişemeyeceği belirtildi. Denetim araçlarının, mesaj içeriklerini izlemekten çok çocuğun kimlerle iletişim kurduğunu yönetmeye odaklandığı ifade edildi.

Özelliğin farklı bölgelerde kademeli olarak kullanıma sunulacağı kaydedildi. WhatsApp, bu araçlarla birlikte genç kullanıcılar için daha güvenli bir dijital ortam oluşturmayı ve ebeveynlere çocuklarının mesajlaşma deneyimini yönlendirebilecek araçlar sağlamayı hedefliyor.