ABD ve İsrail’in saldırılarıyla başlayan İran merkezli çatışmalar, karşılıklı misillemeler ve bölge ülkelerine yayılan operasyonlarla büyümeye devam ediyor. Iran, hem ABD-İsrail hattına destek veren ülkeleri hedef göstermekle hem de stratejik öneme sahip Hürmüz Boğazı üzerinden hamleler yapmakla dikkat çekiyor.
Dünya petrol ticaretinin kilit noktalarından biri olan boğazdaki gelişmeler, enerji piyasalarında dalgalanmalara yol açarken otomotiv sektörü de bu süreçten doğrudan etkilenmeye başladı. Artan yakıt fiyatları nedeniyle tüketicilerin elektrikli ve hibrit araçlara yönelimi hız kazandı.
OTOMOTİVDE GİZLİ KRİZ SİNYALİ
Küresel kamuoyu petrol fiyatlarındaki artışa ve elektrikli araçlara yönelişe odaklanırken, sektör içinde daha derin bir risk gündeme geldi. Viyana merkezli Supply Chain Intelligence Institute Austria (ASCII) tarafından yayımlanan rapora göre, savaşın uzaması durumunda otomotiv üretiminin temel unsurlarından biri olan çiplerin üretiminde ciddi aksaklıklar yaşanabilir.
Raporda, özellikle helyum, neon ve argon gibi stratejik gazların tedarikinde yaşanabilecek kesintilerin, Avrupa otomotiv sanayisinde yeni bir çip krizini tetikleyebileceği uyarısı yapıldı. Bu gazların önemli bir kısmının Körfez bölgesi üzerinden sağlanması, riski daha da artırıyor.
TEDARİK ZİNCİRİ KIRILGANLIĞI ARTIYOR
Uzmanlara göre, Orta Doğu’daki gerilimin iki ayı aşması halinde Avrupa’daki üretim hatları ciddi şekilde sekteye uğrayabilir. Çip ve batarya üretiminde kritik rol oynayan bu gazların sevkiyatında yaşanacak aksaklıklar, başta Tayvan ve Güney Kore olmak üzere üretim merkezlerini de etkileyebilir.
Sektör, 2022’de Rusya'nın Ukrayna'yı işgali sonrası yaşanan neon gazı krizinden ders çıkararak stoklarını artırmış olsa da, Hürmüz Boğazı’nın uzun süreli kapanması hâlâ en riskli senaryolar arasında görülüyor.
TALEP ARTIYOR AMA KALICI MI?
Tüketici tarafında ise karmaşık bir tablo öne çıkıyor. Çinli otomotiv devi BYD’nin bazı pazarlarda yoğun talep artışı yaşadığı, bayilerde kısa sürede satış kotalarının dolduğu belirtiliyor. Buna karşın General Motors (GM), bu eğilimin kalıcı hale gelmesi konusunda daha temkinli bir yaklaşım sergiliyor.
GM yetkililerine göre, tüketicilerin kalıcı şekilde elektrikli ve yakıt tasarruflu araçlara yönelmesi için petrol fiyatlarının yalnızca yükselmesi yeterli değil; bu yüksek seviyelerin en az 4 ila 6 ay boyunca devam etmesi gerekiyor.
SEKTÖR ZAMANLA YARIŞIYOR
Tüm bu gelişmeler ışığında otomotiv sektörü, bir yandan artan elektrikli araç talebine yanıt vermeye çalışırken diğer yandan üretimi sekteye uğratabilecek tedarik zinciri risklerine karşı önlem almaya çalışıyor. Uzmanlar, asıl büyük kırılmanın tüketici talebinden ziyade üretim tarafında yaşanabileceği uyarısında bulunuyor.