Milli İstihbarat Teşkilatının arşivinde bulunan tarihi istihbarat belgelerinden biri daha kamuoyuna sunuldu. 8 Şubat 1943 tarihli belge, dönemin Cumhurbaşkanı İsmet İnönü ile İngiltere Başbakanı Winston Churchill’in Adana’da gerçekleştirdiği görüşmenin ardından Alman diplomatik çevrelerinde yaşanan gelişmelere ilişkin bilgileri içeriyor.
Belge, Milli Emniyet Hizmeti Riyaseti İzmir Merkez Amirliği tarafından hazırlanarak ilgili birime gönderildi. “Churchill ziyareti ve Alman konsolosu” başlıklı raporda, Churchill’in Adana ziyaretinin ardından Alman konsolosunun tutumuna ilişkin değerlendirmelere yer verildi.
ALMAN KONSOLOSU İLK ANDA “BÜYÜK TELAŞ” YAŞADI
Raporda, Churchill’in ziyaretinin ardından Alman konsolosunun ilk gün “büyük bir telaş” gösterdiği kaydedildi.
Belgede yer alan bilgilere göre konsolos, daha sonra Berlin’deki Alman Büyükelçiliğinden gönderilen şifreli bir mesaj aldı. Mesajın ardından Türkiye’nin Almanya ile dostane ilişkilerini sürdüreceğine ilişkin dönemin Almanya Büyükelçisi Franz von Papen’e “kesin teminat” verildiğini aktardı.
Konsolosun, çevresindeki kişilere ise Almanya’nın İnönü-Churchill görüşmesini “büyük bir soğukkanlılıkla” karşıladığı yönünde açıklama yapılmasını istediği belirtildi.
GÖRÜŞMENİN MERKEZİNDE TÜRKİYE’NİN SAVAŞA KATILMASI VARDI
İsmet İnönü ile Winston Churchill, 30-31 Ocak 1943 tarihlerinde Adana’da bir araya gelmişti. İkinci Dünya Savaşı sırasında gerçekleştirilen görüşmelerde Türkiye’nin savaşa katılması, askeri hazırlıkları ve Müttefiklerle olası işbirliği konuları ele alınmıştı.
Churchill, Türkiye’nin Müttefikler yanında savaşa dahil olmasını isterken, İnönü Türkiye’nin askeri hazırlıklarının ve güvenlik koşullarının dikkate alınması gerektiğini vurgulamıştı.
Adana Görüşmesi, Türkiye’nin savaş boyunca izlediği denge ve tarafsızlık politikası açısından da dönemin önemli diplomatik temaslarından biri olarak kayıtlara geçmişti.
Yayımlanan 1943 tarihli istihbarat belgesi ise görüşmenin yalnızca Türkiye ve İngiltere açısından değil, Nazi Almanyası tarafından da yakından takip edildiğini ortaya koyan arşiv belgeleri arasına girdi.
