İtalya Başbakanı Giorgia Meloni, 2027’de yapılması planlanan genel seçimler öncesinde, seçim sisteminde değişiklik yapmaya hazırlanıyor. Amaç, liderliğini yürüttüğü sağ koalisyonun yeniden iktidara gelme ihtimalini güçlendirmek.
DAR BÖLGE SİSTEMİ KALDIRILABİLİR
Financial Times’ın haberine göre, Meloni’nin partisi İtalya’nın Kardeşleri (Fratelli d’Italia), mevcut seçim sisteminde sandalyelerin yaklaşık üçte birini belirleyen dar bölge çoğunluk esaslı “ilk gelen kazanır” yönteminin kaldırılmasını istiyor. Yerine, değiştirilmiş bir orantılı temsil modeli getirilmesi planlanıyor.
Bu değişiklik, sol partilerin ittifak kurması durumunda daha fazla sandalye kazanmasının önüne geçmeyi hedefliyor.
İTALYA’DA SEÇİM SİSTEMİ SON 30 YILDA BEŞİNCİ KEZ DEĞİŞEBİLİR
Planlanan düzenleme hayata geçerse, bu İtalya’nın 1990’lardan bu yana seçim sisteminde yaptığı beşinci değişiklik olacak. Ülkede geçmişte iktidara gelen hükümetler, seçim yasalarını çoğunlukla kendi siyasi çıkarları doğrultusunda değiştirmişti.
Mevcut sistem 2017 yılında kabul edildi. Buna göre, parlamentonun hem alt hem üst kanadındaki sandalyelerin yüzde 37’si dar bölge seçimleriyle, geri kalanı ise orantılı temsil yoluyla belirleniyor.
2022 SEÇİMLERİ MELONI’NİN LEHİNE İŞLEMİŞTİ
2022 seçimlerinde Meloni liderliğindeki üç partili sağ koalisyon, muhalefetin bölünmüş olması sayesinde dar bölge yarışlarında büyük üstünlük sağlamıştı. Bu durum, koalisyonun parlamentoda güçlü bir çoğunluk elde etmesini mümkün kıldı.
Ancak merkez sol Demokrat Parti ile Beş Yıldız Hareketi’nin ittifak kurma ihtimali, Meloni cephesinde endişe yaratıyor. Özellikle Senato’da çoğunluğu sağlamak daha zor hale gelebilir.
YouTrend araştırma şirketinin kurucu ortağı Lorenzo Pregliasco, “2022’de merkez sağ birleşikti, merkez sol değildi. Şimdi merkez sol birleşmeye çalışıyor ve bu dengeleri değiştiriyor,” dedi.
YENİ MODEL: ÇOĞUNLUK PRİMİ
Henüz ayrıntıları netleşmeyen plana göre, yeni sistem orantılı temsile dayanacak. Ancak oyların yüzde 40 ya da 45’ini aşan parti veya ittifaka “çoğunluk primi” verilmesi öngörülüyor.
İtalya’nın Kardeşleri Partisi Senato Grup Başkanı Lucio Malan, değişikliğin sadece Meloni için değil ülke için de gerekli olduğunu savundu. Malan, mevcut sistemin “askıda kalan parlamentolar ve yapay koalisyonlar” riski taşıdığını söyledi.
MUHALEFET VE KAMUOYU TEPKİLİ
Ana muhalefetteki Demokrat Parti lideri Elly Schlein, değişikliği sert sözlerle eleştirdi. Schlein, girişimin Meloni’nin “kaybetme korkusundan” kaynaklandığını savundu ve seçimlere bu kadar kısa süre kala kural değiştirmenin doğru olmadığını söyledi.
YouTrend’in anketine göre seçmenlerin sadece yüzde 28’i reformu destekliyor, yüzde 53’ü ise karşı çıkıyor.
GEÇMİŞTE BENZER HAMLELER TERS TEPMİŞTİ
Analistlere göre seçim sistemi değişiklikleri her zaman beklenen avantajı sağlamıyor. Daha önce bazı partiler lehine çalışacağını düşündükleri değişiklikler, sonuçları tersine çevirdi.
İtalya’da seçim yasaları parlamentoda basit çoğunlukla değiştirilebildiği için, geçmişte sık sık kural değişiklikleri yaşandı.
“İSTİKRAR” TARTIŞMASI
Meloni hükümeti üç yılı aşkın süredir görevde ve sık sık İtalya’nın savaş sonrası en istikrarlı yönetimlerinden biri olduğu vurgulanıyor. Ancak muhalefet, seçim sisteminin istikrar sağlamadığını iddia ederek bu değerlendirmeye itiraz ediyor.
Eski başbakan Matteo Renzi, mevcut sistemin zaten uzun süreli bir hükümet yarattığını belirterek, “Ya sistem istikrarsızdır ya da Meloni’nin yarattığı istikrar abartılıyor. İkisi birden doğru olamaz,” dedi.