Cumhuriyet'te yer alan habere göre; TBMM Başkanlığı, gündemdeki olası İç Tüzük değişikliği çalışmaları kapsamında ABD, Fransa, İtalya, Almanya ve Güney Kore’deki parlamento uygulamalarını inceledi. Farklı ülkelerdeki yasama süreçlerine ilişkin hazırlanan çalışmalar kitaplaştırılırken, özellikle muhalefetin Meclis çalışmalarındaki rolüne ilişkin uygulamalar dikkat çekti.
TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş da kitapların takdim bölümünde çalışmaya ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Kurtulmuş, araştırmanın İç Tüzük ve anayasa tartışmalarına geniş bir perspektif sunduğunu belirterek, çalışmaların parlamento usullerinin geliştirilmesine ve demokratik standartların ilerletilmesine katkı sağlaması temennisinde bulundu.
FRANSA’DA MUHALEFETE GÜNDEM BELİRLEME HAKKI
Çalışmada Türkiye ile Fransa’daki parlamento uygulamaları karşılaştırılırken, muhalefet gruplarının gündem belirleme konusunda sahip olduğu haklara dikkat çekildi.
Türkiye’de muhalefetin Meclis gündemine ilişkin önerilerinin reddedilmesi eleştiri konusu olurken, Fransa’da muhalefet ve azınlık gruplarına ayda bir kez Meclis gündemini belirleme hakkı tanındığı aktarıldı.
Fransa’daki soru-cevap uygulaması da çalışmada yer aldı. Buna göre Fransız parlamentosunda haftada en az bir birleşim hükümet ile milletvekilleri arasındaki soru-cevap oturumuna ayrılıyor.
BAKANLARIN SORULARA 2 DAKİKADA YANIT VERMESİ GEREKİYOR
Fransa’daki uygulamaya göre milletvekillerine soru yöneltmeleri için 2 dakika süre veriliyor. Bakanların da soruları 2 dakika içerisinde yanıtlaması gerekiyor.
Her oturumda 15 sorunun yanıtlandığı belirtilirken, ilk soru sorma hakkının muhalefete ait olduğu ifade edildi.
Türkiye’de ise özellikle yanıtlanmayan soru önergeleri üzerinden İç Tüzük’te değişiklik yapılması yönündeki beklentiler gündeme geliyor.
GÜNEY KORE’DE 10 GÜNLÜK CEVAP SÜRESİ
Güney Kore Parlamentosu’ndaki uygulamalar da çalışmada ayrıntılı biçimde ele alındı. Buna göre milletvekillerinin hükümete yazılı soru yöneltmesine imkan tanınıyor.
Hükümetin bu sorulara 10 gün içerisinde yanıt vermesi gerekiyor. Belirlenen süre içerisinde cevap verilememesi halinde ise hükümetin Meclis’e gerekçesini bildirmesi ve sorunun ne kadar süre içerisinde yanıtlanabileceğini açıklaması gerekiyor.
MUHALEFETTEN KOMİSYON BAŞKANI
Çalışmada komisyonların oluşumuna ilişkin farklı ülke örnekleri de karşılaştırıldı.
Fransa’da Meclis hesaplarının incelenmesi ve ibra edilmesi amacıyla oluşturulan geçici komisyonda siyasi parti gruplarının güçleri oranında temsil edildiği belirtildi. Söz konusu komisyonun başkanının ise muhalefet sıralarından seçildiği aktarıldı.
Türkiye’de ise muhalefet partilerinin, Meclis komisyonlarındaki başkanlık görevlerinin yalnızca iktidar tarafından yürütülmesine yönelik eleştirilerinin bulunduğu biliniyor.
İTALYA’DA İKTİDAR VE MUHALEFET EŞİT TEMSİL EDİLİYOR
İtalya’daki parlamento sistemi de çalışmada örnekler arasında yer aldı. Hükümet tarafından çıkarılan kanun hükmünde kararnamelerin incelenmesi amacıyla oluşturulan yasama işleri komitesinde iktidar ve muhalefetin eşit sayıda temsil edildiği belirtildi.
Komitede 5 üyenin muhalefetten, 5 üyenin ise iktidardan seçildiği kaydedildi.
ACİL SORULAR TELEVİZYONDAN CANLI YAYINLANIYOR
İtalya Temsilciler Meclisi’ndeki soru-cevap uygulaması da çalışmanın dikkat çeken başlıklarından biri oldu.
Haftanın bir birleşiminin genellikle acil sorulara ayrıldığı belirtilirken, bu toplantının televizyondan canlı yayınlandığı aktarıldı. Uygulama kapsamında hükümet üyeleri, kamuoyunun genelini ilgilendiren veya aciliyet taşıyan soruları doğrudan yanıtlayabiliyor.
TBMM Başkanlığı’nın hazırladığı çalışma, olası İç Tüzük değişikliği tartışmaları öncesinde farklı ülkelerdeki parlamento uygulamalarının karşılaştırmalı olarak değerlendirilmesine imkan sunuyor.