Türkiye Cumhuriyeti'nin uluslararası alanda tanınmasını sağlayan Lozan Barış Antlaşması'nın imzalanmasının 103. yılı kutlanıyor. 24 Temmuz 1923'te İsviçre'nin Lozan kentinde imzalanan antlaşma, Kurtuluş Savaşı'nın diplomatik zaferi olarak kabul edilirken, tarihçi Prof. Dr. Hakkı Uyar antlaşmanın tarihsel önemine ilişkin değerlendirmelerde bulundu.
SEVR'DEN LOZAN'A UZANAN SÜREÇ
Prof. Dr. Hakkı Uyar, Osmanlı Devleti'nin Birinci Dünya Savaşı'nın ardından Mondros Ateşkes Antlaşması'nı imzaladığını, bu sürecin Sevr Antlaşması'na zemin hazırladığını anlattı.
Uyar, İstanbul Hükümeti'nin Sevr Antlaşması'nı kabul etmekten başka seçenek görmediğini ileri sürerek, dönemin yöneticilerinin Kurtuluş Savaşı'nı desteklemeyi düşünmediklerini ifade etti.
"LOZAN, SEVR'İ GEÇERSİZ KILDI"
Lozan Konferansı'nda Türkiye'yi temsil eden İsmet Paşa'nın, İtilaf Devletleri ile eşit şartlarda müzakere yürüttüğünü belirten Uyar, Kurtuluş Savaşı'nın başarısıyla birlikte Sevr Antlaşması'nın uygulanamaz hale geldiğini söyledi.
Uyar, Mudanya Ateşkes Antlaşması ile Lozan Barış Antlaşması'nın birlikte değerlendirilmesi gerektiğini belirterek, bu iki metnin Kurtuluş Savaşı'nın askeri ve diplomatik zaferini tamamladığını ifade etti.
"TAM BAĞIMSIZLIK BELGESİ"
Lozan Antlaşması'nı Türkiye Cumhuriyeti'nin uluslararası alandaki eşitlik ve tanınma belgesi olarak nitelendiren Uyar, "Lozan bir tam bağımsızlık belgesidir. Türkiye Cumhuriyeti'nin barış içinde yaşamasının önünü açan antlaşmadır." dedi.
Antlaşmanın süreli olmadığını ve gizli maddeler içermediğini belirten Uyar, Lozan'ın dünya tarihindeki en uzun ömürlü uluslararası anlaşmalardan biri olduğunu söyledi.
LOZAN'A İLİŞKİN DEĞERLENDİRMELER
Lozan Antlaşması'na yönelik eleştirileri de değerlendiren Uyar, "Lozan'dan memnun olmayanlarla Cumhuriyet'ten memnun olmayanlar arasında paralellik vardır. Lozan'a düşmanlık Cumhuriyet'e düşmanlıktır." görüşünü dile getirdi.
Uyar'ın değerlendirmeleri, tarihsel yorum niteliği taşıyor. Lozan Barış Antlaşması, Türkiye Cumhuriyeti'nin uluslararası statüsünü belirleyen temel belgelerden biri olmayı sürdürüyor.
