Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından yürütülen Kimyasalların Kaydı, Değerlendirilmesi, İzni ve Kısıtlanması Hakkında Yönetmelik (KKDİK) kapsamında ilk kayıt dönemi 31 Aralık 2026’da sona erecek.
Şirketlerin kayıt planlamasında maddeleri yalnızca tonajlarına göre sıralamasının yanlış takvime yol açabileceğini belirten URİKEM Genel Müdürü Kutlu Altun, bazı tehlikeli maddeler için çok daha düşük miktar eşiklerinin uygulandığını söyledi.
Altun, “Eşiği belirleyen ölçüt her zaman tonaj değil, maddenin tehlike sınıfı olabilir. Yılda 3 ton kullanılan bir madde, CMR sınıfındaysa, bin tonluk bir maddeyle aynı takvime tabi olabilir” dedi.
DÜŞÜK TONAJLI TEHLİKELİ MADDELER DE 2026 KAPSAMINDA
KKDİK kapsamında ilk kayıt diliminde yılda bin ton ve üzerinde imal veya ithal edilen maddeler bulunuyor. Bunun yanında CMR kategori 1A ve 1B kapsamındaki maddeler için eşik yılda 1 ton, sucul ortam için akut zararlı kategori 1 maddelerde ise yılda 100 ton olarak uygulanıyor.
Bu kapsamda yer alan maddelerin kayıt işlemlerinin 31 Aralık 2026’ya kadar tamamlanması gerekiyor.
İkinci kayıt döneminin yılda 100 ton ve üzerindeki maddeler için 31 Aralık 2028’de, üçüncü dönemin ise yılda 1 ton ve üzerindeki maddeler için 31 Aralık 2030’da sona ereceği belirtiliyor.
Altun, özellikle CMR maddelerdeki düşük tonaj eşiğinin şirketler tarafından gözden kaçırılabildiğini belirterek, “CMR kategori 1A ve 1B maddeler için eşik yılda yalnızca 1 ton. Bu da, düşük miktarda kullanıldığı için ikinci veya üçüncü dilimde olduğu varsayılan bir maddenin aslında 2026 takvimine tabi olabileceği anlamına geliyor” ifadelerini kullandı.
“PORTFÖY BÜYÜDÜKÇE GÖZDEN KAÇMA İHTİMALİ ARTIYOR”
Yükümlülük kapsamındaki firmaların önemli bölümünde tam zamanlı mevzuat uzmanı bulunmadığını belirten Altun, madde listelerinin çoğu zaman manuel şekilde takip edildiğini söyledi.
Madde sayısı arttıkça sınıflandırma ve tonaj kontrolünde hata veya gözden kaçırma riskinin de arttığını ifade eden Altun, “Elle takipte sorun yavaşlık değil, gözden kaçandır. Portföyde tek bir CMR maddesi yanlış sıralandığında, takvimin tamamı kayar. Firma kendini 2030 diliminde sanır, oysa o madde için süre 2026’da dolmuştur” dedi.
Mevzuat yazılımlarında elde edilen sonuçların da kaynağı ve güvenilirliğiyle birlikte değerlendirilmesi gerektiğini belirten Altun, “Bu yüzden hiçbir sonuç tek başına çıkmaz. Hangi maddeye dayandığı ve ne kadar güvenilir olduğu yanında yazar. Kullanıcının bize değil, dayanağa güvenmesi gerekir” diye konuştu.
YAZILIMLAR KAYIT VE BİLDİRİM SÜREÇLERİNİ TAKİP EDİYOR
Şirketlerin mevzuat süreçlerini otomatik takip etmesine imkan sağlayan yazılımlar, maddelerin tek tek sorgulanmasına ve kayıt yükümlülüklerinin kontrol edilmesine yardımcı oluyor.
URİKEM tarafından geliştirilen uygulamalarda KKS bildirimi, UFI kodu ve PCN dosyası, KKDİK kaydı, MBDF ve tonaj bandı takibi, SEA sınıflandırması ile Güvenlik Bilgi Formu hazırlama süreçleri yer alıyor.
Altun, yazılımların temel işlevini, maddelerin takvim dışında kalmasının önüne geçmek, tonaj bandındaki değişikliklerde uyarı oluşturmak ve bildirim dosyalarının aynı standartta hazırlanmasını sağlamak şeklinde açıkladı.
SAHA DENEYİMİ YAZILIMA AKTARILDI
Kimyasal mevzuat danışmanlığı alanında faaliyet gösteren ONAY Mühendislik’in saha deneyiminin 2023 yılında URİKEM aracılığıyla yazılım çözümlerine aktarıldığı belirtildi.
URİKEM Yönetim Kurulu Başkanı Yeşim Altun, şirketin başlangıçta kimya sektöründeki kayıt, bildirim ve takip süreçlerine yönelik uygulamalar geliştirdiğini ifade etti.
Altun, “Danışmanlık bilgiyi kişide tutar, yazılım bilgiyi herkese açar. Biz bilgiyi elimizde tutarak değil, 16 yıllık birikimimizi yaygınlaştırarak kazanmayı seçtik. Kimya firmalarının neye ihtiyaç duyduğunu tahmin etmiyoruz. Yıllardır birlikte çalıştığımız için çok iyi biliyoruz. Bu yüzden ürettiğimiz uygulamalar gerçek bir işi çözüyor” dedi.
URİKEM’in kimya sektörünün yanı sıra farklı sektörlerdeki firmaların çalışma düzenlerine göre yazılım çözümleri geliştirdiği belirtildi.
