İş hayatında çalışanların tabi olduğu mevzuat, hak ve yükümlülükler açısından önemli farklar doğuruyor. Özellikle Türk Borçlar Kanunu kapsamında çalışan işçiler, diğer iş kanunlarına tabi çalışanlara kıyasla bazı temel haklardan yararlanamıyor. Bu farklılıkların başında kıdem tazminatı geliyor.
KIDEM TAZMİNATI YERİNE ALTERNATİF HAKLAR UYGULANIYOR
Borçlar Kanunu’na tabi çalışan işçilerin kıdem tazminatı hakkı bulunmuyor. İş Kanunu, Basın İş Kanunu ve Deniz İş Kanunu kapsamındaki çalışanlar belirli şartları sağladıklarında bu haktan yararlanabilirken, Borçlar Kanunu kapsamındakiler için farklı bir sistem uygulanıyor.
Bu kapsamda iş sözleşmesinin haksız şekilde feshedilmesi durumunda işçi, ihbar süresi kadar tazminat talep edebiliyor. Belirli süreli sözleşmelerde ise sözleşme süresi dolmadan fesih gerçekleşirse, işçi kalan süreye ilişkin ücretini isteyebiliyor. Ayrıca hakim tarafından belirlenebilecek ek tazminat imkanı da bulunuyor.
KÖTÜ NİYET TAZMİNATI DÜZENLEMESİ
İşverenin fesih hakkını kötüye kullanması durumunda Borçlar Kanunu’na tabi işçiler için kötü niyet tazminatı devreye giriyor. Bu durumda işveren, işçiye ihbar süresine ait ücretin üç katı tutarında ödeme yapmakla yükümlü oluyor. Bu düzenleme, kıdem tazminatı hakkı bulunmayan çalışanlar açısından önemli bir güvence olarak öne çıkıyor.
ÖLÜM HALİNDE SINIRLI ÖDEME YAPILIYOR
Borçlar Kanunu kapsamındaki bir işçinin hayatını kaybetmesi halinde işverenin yükümlülüğü sınırlı tutuluyor. İşveren, işçinin sağ kalan eşine ve ergin olmayan çocuklarına, yoksa bakmakla yükümlü olduğu kişilere bir aylık ücret tutarında ödeme yapıyor. İşçinin çalışma süresinin beş yılı aşması halinde bu tutar iki aylık ücret olarak uygulanıyor.
Bu durum, İş Kanunu kapsamındaki çalışanlardan farklı olarak kıdem tazminatının mirasçılara devredilmemesi anlamına geliyor.
İHBAR SÜRELERİ DAHA SINIRLI UYGULANIYOR
Borçlar Kanunu’na tabi çalışanlar için ihbar süreleri de İş Kanunu’na göre daha kısa tutuluyor. Çalışma süresi bir yıla kadar olan işçiler için iki hafta, bir ile beş yıl arası çalışanlar için dört hafta, beş yıldan uzun süre çalışanlar için ise altı hafta ihbar süresi uygulanıyor.
Bu sürelere uyulmaması halinde taraflar, karşı tarafa ihbar süresine karşılık gelen ücret tutarında tazminat ödemekle yükümlü oluyor.