Kars’ın tarihi ve kültürel mirası içinde önemli bir yere sahip olan Gemli Tabya, yaklaşık 200 yıllık geçmişiyle dikkat çekiyor.
Osmanlı döneminde Kars’ın savunma hattının önemli parçalarından biri olarak inşa edilen yapı, sahip olduğu özgün planıyla bölgedeki diğer tabyalardan ayrılıyor. Hilal ve at nalını andıran mimarisi, tabyanın havadan görüntülenmesiyle daha belirgin şekilde ortaya çıkıyor.
1854’TE İNŞA EDİLDİ, SAVAŞLARA TANIKLIK ETTİ
Gemli Tabya, 1854 yılında Kerim Paşa tarafından Kars’ın savunmasına katkı sağlamak amacıyla yaptırıldı.
Yapı, 1855 Osmanlı-Rus Savaşı, 1877-1878 Osmanlı-Rus Harbi ile 1918-1920 yılları arasındaki Osmanlı-Ermeni çatışmaları sırasında aktif olarak kullanıldı.
Kars’ın stratejik konumu nedeniyle kent çevresinde çok sayıda tabya inşa edilirken, Gemli Tabya özgün mimarisiyle bu yapılar arasında farklı bir yere sahip oldu.
BİR DÖNEM KADIN HAPİSHANESİ OLARAK KULLANILDI
Tarihi yapı, askeri amaçla kullanılmasının yanı sıra ilerleyen dönemlerde farklı bir işleve de sahip oldu.
Gemli Tabya’nın bir dönem kadın hapishanesi olarak kullanıldığı belirtilirken, bu yönüyle Kars’ın yakın tarihine dair farklı izleri de bünyesinde barındırıyor.
DUVARLARI YIKILDI, İÇ BÖLÜMLERİ TAHRİP OLDU
Yaklaşık iki asırlık geçmişine rağmen günümüze ulaşan Gemli Tabya, zaman içerisinde yeterli bakım ve koruma çalışmalarının yapılamaması nedeniyle ciddi şekilde yıprandı.
Tarihi yapının bazı duvarlarının çöktüğü, iç bölümlerinde ise yıkılma ve deformasyonlar meydana geldiği görüldü.
HAVADAN GÖRÜNTÜLENİNCE EŞSİZ FORMU ORTAYA ÇIKTI
Yerden bakıldığında büyük bölümü yıpranmış görünen tabyanın kendine özgü mimarisi, havadan çekilen görüntülerle daha net şekilde ortaya çıktı.
Kavisli yapısı ve at nalını andıran planıyla dikkat çeken Gemli Tabya, savaşlara ve işgallere tanıklık eden geçmişiyle adeta açık hava müzesi niteliğinde bir alan görünümü taşıyor.
TURİZME KAZANDIRILACAĞI GÜNÜ BEKLİYOR
Kars’ın savunma tarihinin önemli unsurlarından biri olan tarihi tabyalar arasında özgün mimarisiyle öne çıkan Gemli Tabya, bugün korunmaya muhtaç durumda bulunuyor.
Yaklaşık 200 yıldır savaşlara, işgallere ve zamana direnen tarihi yapı, sahip olduğu mimari özellikler ve taşıdığı tarihsel izlerle turizme kazandırılacağı günü bekliyor. Her geçen yıl daha fazla yıpranan Gemli Tabya’nın havadan görüntüleri, hem yapının özgünlüğünü hem de korunması gereken durumunu bir kez daha ortaya koydu.
