DEM Parti Grup Başkanvekilleri Sezai Temelli ve Gülüstan Kılıç Koçyiğit tarafından, 8 Eylül 1999 tarihinden sonra ilk defa sigortalı olanların emeklilik koşullarının yeniden düzenlenmesi amacıyla Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Başkanlığına yeni bir kanun teklifi sunuldu.
Teklif, milyonlarca çalışanı ilgilendiren kademeli emeklilik ve yaş mağduriyetinin giderilmesini hedefliyor.
1999 TARİHİNDEN SONRAKİLER İÇİN EŞİTSİZLİK
Gerekçede, 8 Eylül 1999 tarihli 4447 sayılı Kanun ile emeklilik şartlarına yaş koşulu getirildiği ve bu durumun geriye dönük hak kayıplarına yol açtığı hatırlatıldı. 2023 yılında çıkarılan EYT (Emeklilikte Yaşa Takılanlar) düzenlemesinin sadece belirli bir dönemi kapsadığı, hemen sonrasında işe başlayan çalışanların ise kapsam dışı kalarak uzun yıllara yayılan eşitsizliklerle karşı karşıya kaldığı vurgulandı.
Emekliliğin piyasa koşullarına terk edilemeyecek temel bir sosyal hak olduğu belirtilerek, ileri yaşlarda iş bulma güçlüğü yaşayan, güvencesiz ve düşük ücretlerle çalışan yurttaşların ekonomik ve sosyal güvencesizlik yaşadığı ifade edildi.
YAŞ KOŞULU DIŞINDA PRİM VE SİGORTALILIK SÜRESİ GÖZETİLSİN
Düzenleme; 8 Eylül 1999 tarihinden sonra 506, 1479, 2925 ve 5434 sayılı kanunlara tabi olarak sigortalı olan ve yaş koşulu dışındaki sigortalılık süresi ile prim gün sayısı şartlarını sağlayan kişileri kapsıyor.
Teklif metnine eklenen geçici madde ile, emeklilik için gereken prim gün sayısı ve hizmet süresi şartlarını tamamladığı halde sırf yaş şartını bekleyen sigortalıların, yasanın yayımı tarihinden itibaren kuruma yazılı olarak başvurmaları durumunda yaşlılık aylığına hak kazanabilmesi öngörülüyor.
Bu teklifle, 8 Eylül 1999 tarihinden sonra ve 30 Nisan 2008 tarihinden önce ilk defa sigortalı olanların emeklilik yaşlarının sigortalılık başlangıç tarihine göre kademeli biçimde yeniden belirlenmesi, mevcut prim ve hizmet koşullarının korunarak emekliliğe erişimdeki orantısız farklılıkların azaltılması, farklı sigortalılık statülerinde hakkaniyetin güçlendirilmesi amaçlanmaktadır. Teklif ayrıca düzenlemenin mali etkilerinin hesaplanmasını, kamuoyuyla paylaşılmasını ve sosyal güvenlik sisteminin finansmanının adil, sürdürülebilir ve sosyal devlet ilkesiyle uyumlu biçimde planlanmasını öngörmektedir.
Yasanın yürürlüğe girmesiyle birlikte, çalışma yaşamları benzer olan sigortalılar arasındaki orantısız farklılıkların azaltılması ve farklı statülerdeki hakkaniyetin güçlendirilmesi amaçlanıyor.
TEKLİF NE GETİRİYOR?
Verilen kanun teklifiyle birlikte mevcut 5510 sayılı Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'na "Geçici Madde 113" başlığı altında yeni bir madde eklenmesi öneriliyor. Bu teklifin TBMM'de kabul edilip yasalaşması durumunda ilgili kanunun sonuna bu geçici madde eklenecek ve 8 Eylül 1999 sonrasında sigortalı olup yaş şartı dışındaki tüm emeklilik koşullarını (sigortalılık süresi, hizmet süresi ve prim gün sayısı) tamamlamış olanlara, yaş şartı aranmaksızın emekli aylığı bağlanmasının önü açılacaktır.
