İzmir’in Konak ilçesine bağlı Basmane semtindeki tarihi Halk Eczanesi’nde yıllardır korunan bir reçete defteri, kentin kurtuluş gününe ilişkin dikkat çeken bir tarihi belge niteliği taşıyor.
Kurtuluş Savaşı öncesinde aynı bölgede Rum eczacı Tholoos tarafından işletilen eczaneye ait olduğu belirtilen defter, 1923 yılında eczanenin Ali Bey’e tahsis edilmesinin ardından yıkıntılar arasında bulundu.
Ali Bey’in muhafaza altına aldığı defterde, Rum eczacının dönemin hastalarına ait reçete kayıtlarını tuttuğu görüldü. Defterde ağırlıklı olarak Rum kökenli isimler yer alırken Türk, Ermeni, Yahudi ve Levanten hastalara ait kayıtların da bulunduğu belirtildi.
SON KAYIT 8 EYLÜL’DE TUTULMUŞ
Defterin en dikkat çekici özelliği ise kayıtların 8 Eylül 1922’de sona ermesi oldu. İzmir’in kurtuluşunun 9 Eylül 1922 olması nedeniyle bu tarih, defteri kentin kurtuluş sürecine ilişkin önemli bir tanık haline getiriyor.
Halk Eczanesi’nin üçüncü kuşak temsilcisi Ali Dermancı, dedesinin 1923’te eczaneyi devraldığını ve Rum eczacının kaldığı yerden bölge halkına hizmet vermeyi sürdürdüğünü anlattı.
Dermancı, “Rum eczacı 8 Eylül 1922’ye kadar reçete kaydetmiş, fakat 9 Eylül ve sonrası yok. Bu 9 Eylül 1922 tarihinin anlamını ve önemini belirten kanıt niteliğinde bir belge” dedi.
DEFTER FRANSIZCA VE LATİNCE TUTULMUŞ
Rum eczacı Tholoos’un reçete kayıtlarını Fransızca ve Latince tuttuğu belirtildi. Defterde dönemin İzmir nüfus yapısını yansıtan farklı topluluklardan hastaların isimlerinin bulunması da dikkat çekiyor.
Dermancı, dedesinin 1923 yılından itibaren aynı bölgede eczacılık hizmetini sürdürdüğünü belirterek, eczanenin o tarihten bu yana üç kuşaktır aile tarafından işletildiğini söyledi.
DEFTER 3 KUŞAKTIR KORUNUYOR
Ali Bey’in ölümünün ardından eczaneyi oğlu Cengiz Dermancı, daha sonra da torunu Ali Dermancı devraldı. Reçete defteri de üç kuşaktır Dermancı ailesi tarafından korunarak bugüne kadar ulaştırıldı.
Dermancı, 1992 yılında eczacılık fakültesinden mezun olduğunu ve uzun yıllardır dedesinden kalan eczanede çalıştığını belirtti. Kızının da eczacılık eğitimi aldığını ve ailenin dördüncü kuşağının yetiştiğini ifade etti.
RUM ECZACININ TORUNLARI DA DEFTERİ GÖRDÜ
Tholoos’un torunlarının da yıllar içerisinde eczaneyi ziyaret ettiği belirtildi. İlk ziyaretin 2006 yılında gerçekleştiğini söyleyen Dermancı, ailenin defteri görüp fotoğraflarını çektiğini anlattı.
Tholoos’un torunlarının geçmişleriyle bağ kurmak amacıyla bilgi aradıklarını düşündüğünü belirten Dermancı, yaklaşık 1-2 hafta önce yeniden Türkiye’ye gelen aile üyelerinin eczaneyi ziyaret ettiğini söyledi.
Bugün tarihi Halk Eczanesi’nde korunan reçete defteri, yalnızca eski bir eczanenin kayıtlarını değil, aynı zamanda İzmir’in 9 Eylül 1922’ye uzanan tarihi hafızasından bir kesiti de taşıyor.
