ABD ve İsrail’in 28 Şubat 2026’da İran’daki askeri hedeflere yönelik başlattığı ortak saldırılarla başlayan savaş, altıncı ayını geride bırakarak yedinci ayına girdi. Son dönemde taraflar arasında kırılgan bir ateşkes devam ederken, pazar günü yaşanan karşılıklı saldırılar çatışmaların yeniden genişleyebileceği endişesini gündeme taşıdı.
ABD’nin aylar sonra İran topraklarında yeniden saldırı düzenlemesi, İran’ın ise buna Ürdün’deki Amerikan üslerini hedef alan füze saldırılarıyla karşılık vermesi, bölgede tansiyonu yeniden yükseltti.
Loading...
ABD, İRAN TOPRAKLARINI AYLAR SONRA YENİDEN VURDU
ABD güçleri pazar günü İran’ın güneyindeki Larak Adası’nda bulunan iki roket rampasını hedef aldı.
ABD’li bir yetkiliye göre operasyon, İran Devrim Muhafızları mensuplarının Hürmüz Boğazı’na deniz mayını taşıyabilecek roketleri fırlatmaya hazırlandığının tespit edilmesinin ardından gerçekleştirildi.
Larak Adası’na düzenlenen saldırı, temmuz ayının sonundan bu yana ABD’nin İran topraklarına gerçekleştirdiği bilinen ilk saldırı oldu.
İran Devrim Muhafızları, saldırıda asker ve sivillerin hayatını kaybettiğini ve yaralandığını açıklarken, ABD’ye karşılık verileceğini duyurdu.
İRAN’DAN ÜRDÜN’DEKİ ABD ÜSLERİNE FÜZE SALDIRISI
Tahran’ın misillemesi uzun sürmedi. İran, Larak Adası’ndaki saldırıya karşılık olarak Ürdün’de bulunan King Hussein ve Al-Azraq hava üslerine balistik füzeler fırlattığını açıkladı.
Devrim Muhafızları, saldırılarda üslerdeki teknik altyapı, bakım tesisleri ve savaş uçaklarının bulunduğu bölümlerin hedef alındığını ve ağır hasar meydana geldiğini ileri sürdü.
Ancak Ürdün ordusu, İran’ın açıklamalarını doğrulamadı. Ürdün makamları, sabaha karşı ülkenin hava sahasına giren sekiz füzenin hava savunma sistemleri tarafından imha edildiğini bildirdi.
BAE DE GERİLİMİN İÇİNE ÇEKİLDİ
İran, aynı saatlerde Birleşik Arap Emirlikleri’ndeki Al Minhad Hava Üssü’ne insansız hava aracıyla saldırı düzenlediğini de öne sürdü.
BAE Savunma Bakanlığı ise bu açıklamayı “asılsız” olarak nitelendirdi. Bakanlık, herhangi bir saldırının başarıya ulaşmadığını belirtirken, İran yönünden ülkeye yaklaşan bir insansız hava aracının etkisiz hale getirildiğini açıkladı.
Böylece pazar günü yaşanan gelişmeler birkaç saat içerisinde İran, ABD, Ürdün ve BAE’yi kapsayan yeni bir askeri gerilim dalgasına dönüştü.
SAVAŞIN EKONOMİK CEPHESİ GENİŞLİYOR
Bölgedeki askeri tansiyonun yükselmesi, Washington’ın İran’a yönelik kapsamlı ekonomik baskı politikasını devreye sokmasından yalnızca bir hafta sonra gerçekleşti.
ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, 24 Ağustos’ta “Operation Economic Outcast” adı verilen yeni yaptırım programının başlatıldığını açıkladı.
Bessent, operasyonun kapsamını anlatırken İkinci Dünya Savaşı sırasında Müttefiklerin Normandiya çıkarması için kullanılan “D-Day” benzetmesine başvurdu. Washington’ın hedefini ise İran rejimini ekonomik açıdan besleyen kanalları kesmek olarak açıkladı.
Yeni yaptırım paketinde İran’la bağlantılı 60’tan fazla kişi, şirket ve kuruluş kara listeye alındı.
Yaptırımların odağında dijital varlıklar, teknoloji, altın, havacılık ve deniz taşımacılığı gibi sektörler bulunuyor.
ÜÇÜNCÜ ÜLKELERDEKİ ŞİRKETLER DE HEDEFTE
ABD’nin yeni yaptırım stratejisi yalnızca İran merkezli şirketlerle sınırlı değil.
Washington, İran’la ticaret yapan üçüncü ülkelerdeki şirket ve finans kuruluşlarının da Tahran’la ilişkilerini sonlandırmasını sağlamayı hedefliyor.
Bessent, söz konusu şirket ve ülkelere faaliyetlerini sona erdirmeleri için belirli bir süre tanındığını belirtirken, hangi ülkelerin doğrudan hedef alınacağına ve sürenin ne zaman sona ereceğine ilişkin ayrıntı vermedi.
ABD Hazine Bakanı ayrıca yaptırımların tek seferde uygulanmayacağını, sürecin aşamalı şekilde yürütüleceğini belirterek küresel finans sistemine zarar vermek istemediklerini ifade etti.
GÖZLER ÇİN VE DUBAİ’DE
Washington’ın yeni ekonomik stratejisinin başarısı açısından Çin ve Dubai kritik noktalar olarak öne çıkıyor.
Atlantic Council uzmanlarına göre ABD’nin İran’ın dış ticaretinde önemli rol oynayan Çin ve Dubai’deki şirketlere yönelik yaptırımları ne ölçüde ve ne kadar kararlı uygulayacağı, operasyonun sonucunu belirleyen temel faktörlerden biri olacak.
İran’ın petrol satışları, altın ticareti ve finansal işlemleriyle yaptırımları aşmak amacıyla kullandığı şirket ağlarının önemli bir bölümünün bu güzergâhlardan geçtiği belirtiliyor.
Axios’un değerlendirmesine göre Washington’ın yaklaşımı, İran ekonomisine ani ve yıkıcı bir darbe indirmekten ziyade ekonomik baskıyı zamana yayarak ülkenin gelir kaynaklarını ve ticaret ağlarını aşamalı biçimde daraltmaya dayanıyor.
TRUMP’IN KHARG ADASI PAYLAŞIMI TARTIŞMA YARATTI
Hafta sonundaki gelişmelerin bir diğer başlığı ise İran’ın önemli petrol merkezlerinden Kharg Adası oldu.
ABD Başkanı Donald Trump, sosyal medya hesabından Kharg Adası’nın saldırılar sonucu ağır şekilde tahrip edildiğini gösterdiğini söylediği bir video paylaştı.
Ancak kısa süre sonra görüntülerin yapay zekâ kullanılarak oluşturulduğu ortaya çıktı.
İran Ulusal Petrol Şirketi Başkanı ise Trump’ın paylaşımına tepki göstererek Kharg Adası’ndaki petrol faaliyetlerinin kesintisiz sürdüğünü açıkladı.
Reuters da adaya yönelik yeni bir saldırının gerçekleştiğini doğrulayacak bağımsız bir kanıt bulunmadığını bildirdi.
Kharg Adası, İran ekonomisi açısından stratejik öneme sahip. Savaş öncesinde ülkenin petrol ihracatının yaklaşık yüzde 90’ının gerçekleştirildiği merkez olan ada, 28 Şubat’ta başlayan savaşın ilk döneminde de saldırıların hedefleri arasında yer almıştı.
HÜRMÜZ BOĞAZI ENDİŞESİ PETROLÜ YUKARI ÇEKTİ
Larak Adası’na düzenlenen ABD saldırısı enerji piyasalarında da etkisini gösterdi.
Brent petrolün varil fiyatı 90 doların üzerine çıkarken, ABD tipi West Texas Intermediate (WTI) petrolün varil fiyatı da 85 dolar seviyesini aştı. Her iki petrol türünde günlük yükseliş yüzde 2’nin üzerine çıktı.
Piyasalardaki temel endişe ise Hürmüz Boğazı’nda yoğunlaşıyor.
Dünya petrol ticaretinin en kritik geçiş noktalarından biri olan boğazın yakınındaki Larak Adası’nın hedef alınması ve İran güçlerinin bölgede deniz mayını kullanmaya hazırlandığı yönündeki ABD açıklaması, enerji sevkiyatının yeniden kesintiye uğrayabileceği endişesini artırdı.
BÖLGEDE KIRILGAN ATEŞKES SINANIYOR
Altıncı ayını geride bırakan savaşta son dönemde oluşan ateşkes ortamı, pazar günü yaşanan saldırılarla birlikte yeni bir sınavla karşı karşıya kaldı.
ABD’nin İran topraklarına yönelik operasyonu, Tahran’ın bölgedeki Amerikan unsurlarına verdiği karşılık ve ekonomik yaptırımların genişletilmesi, çatışmanın yalnızca askeri değil ekonomik ve enerji alanlarında da yeni bir aşamaya girdiğine işaret ediyor.
Özellikle Hürmüz Boğazı çevresindeki gelişmelerin önümüzdeki dönemde savaşın bölgesel ve küresel etkileri açısından belirleyici olması bekleniyor.