Antalya'nın Kemer ilçesine bağlı Çıralı sahilinde yürütülen ve iklim değişikliğinin deniz kaplumbağalarının cinsiyet oluşumu üzerindeki etkisini inceleyen araştırmanın son yılına girildi. 2021 yılında başlatılan çalışma kapsamında yuvalara yerleştirilen sıcaklık ölçerlerden elde edilen veriler, bu yılki yuvalama sezonunun tamamlanmasının ardından bilimsel makale olarak yayımlanacak.
Dünya Doğayı Koruma Birliği'nin (IUCN) kırmızı listesinde yer alan caretta caretta ve chelonia mydas türü deniz kaplumbağalarının önemli yuvalama alanlarından biri olan Çıralı sahilinde, bu sezon şimdiye kadar 84 yuva tespit edildi.
YUVA SICAKLIKLARI DÜZENLİ OLARAK ÖLÇÜLÜYOR
Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü ile Ulupınar Çevre Koruma Geliştirme ve İşletme Kooperatifi iş birliğinde sürdürülen çalışmalarda, deniz kaplumbağası uzmanı Prof. Dr. Bektaş Sönmez tarafından yuvalara "data logger" olarak adlandırılan sıcaklık ölçüm cihazları yerleştirildi.
Saatlik sıcaklık verisi toplayan cihazlarla, kuluçka süresince kum ve yuva içindeki sıcaklık değerleri kayıt altına alınıyor. Araştırmanın beş yıllık verileri tamamlandığında, iklim değişikliğinin yavruların cinsiyet dağılımı üzerindeki etkisi bilimsel olarak değerlendirilecek.
'CİNSİYETİ ÇEVRESEL FAKTÖRLER BELİRLİYOR'
Çalışmayı yürüten Prof. Dr. Bektaş Sönmez, deniz kaplumbağalarında cinsiyet kromozomu bulunmadığını belirterek, cinsiyetin tamamen çevresel koşullara bağlı oluştuğunu söyledi.
Yuvalardaki sıcaklığın yaklaşık 29 santigrat derecenin üzerine çıkması halinde dişi yavruların, sıcaklığın düşmesiyle ise erkek yavruların ağırlık kazandığını ifade eden Sönmez, iklim değişikliği nedeniyle kumsalların ısınmasının gelecekte popülasyonun tek cinsiyete yönelmesine neden olabileceğini belirtti.
Sönmez, "Tek tip cinsiyetten oluşan bir popülasyon türün geleceği açısından ciddi bir risk oluşturabilir ve uzun vadede yok oluşa kadar giden sonuçlar doğurabilir" dedi.
KRİTİK DÖNEM KULUÇKANIN ORTA EVRESİ
Prof. Dr. Sönmez, sıcaklık ölçüm cihazlarının kaplumbağaların yumurtlamasının ardından yuvalara yerleştirildiğini belirterek, cinsiyet oluşumunda en belirleyici dönemin kuluçkanın orta üçte birlik bölümü olduğunu söyledi.
Sezon sonunda yuvalardan çıkarılan cihazlardaki verilerin bilgisayar ortamına aktarıldığını anlatan Sönmez, elde edilen sıcaklık kayıtlarının bilimsel formüllerle analiz edilerek her yuvadaki dişi ve erkek yavru oranlarının tahmin edildiğini ifade etti.
ÇIRALI'DA BU SEZON 84 YUVA TESPİT EDİLDİ
Ulupınar Çevre Koruma Geliştirme ve İşletme Kooperatifi Başkanı Habib Altınkaya ise Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü ile yapılan protokol kapsamında koruma ve izleme çalışmalarını sürdürdüklerini belirtti.
Altınkaya, gönüllüler ve saha ekipleriyle çalışmaların devam ettiğini ifade ederek, bu sezon şu ana kadar 84 yuvanın tespit edildiğini, geçen yılki 124 yuva sayısını aşmayı hedeflediklerini söyledi.
